Truyện hay!

[Xa xôi]

Tặng mẹ Điên!

MÙA NÀY MÍA CHẲNG TRỔ BÔNG-Hồ Kiên Giang

Không hiểu sao hồi trước tết tía tôi không chịu bán mía để bây giờ quá lứa lại trổ bông. Mà mía trổ bông bán sẽ bị mất giá vì trong ruột mía bọng, xốp, ép không có đường, cân cũng mất ký. Tôi thấy xót lòng hối tía thì ông nói: "Khi nào con chịu lấy chồng thì tía bán mía!". Tôi nghe tía nói câu này đã nhiều lần, hình như bao giờ cũng chờ tôi nhắc tới chuyện bán mía là nó vọt ra khỏi miệng tía. Tôi thừa biết không phải sợ tía sợ tôi xin tiền. Chuyện chồng con tía gợi ý với tôi từ năm trước, lúc tôi tròn mười sáu tuổi.


Có lần tôi hỏi má: "Lấy chồng để làm gì?". Má tôi trừng mắt: "Để hầu hạ, làm mọi cho mày. Con với cái!". "Con chưa yêu ai mà má?". "Thì lấy rồi yêu. Tao với tía mày hồi lấy nhau có yêu đâu". "Nhưng con muốn học may?". "Khéo bày đặt. May vá thời buổi này cạp đất mà ăn con ạ!". Và bao giờ cũng vậy, để chấm dứt câu chuyện, má luôn gằn giọng: "Con gái lớn nuôi trong nhà như hủ mắm treo đầu giàn đó!".

Phận làm con tôi không dám trách tía hay giận má, mà tôi chỉ buồn! Tôi luôn tự hỏi mà không trả lời được là tại sao gia đình cứ bắt tôi lấy chồng lúc tôi còn quá ngu ngơ khờ khạo, sao cứ bắt buộc tôi phải bắt chước theo tía má??? Lần đầu tiên khi biết tôi có biểu hiện người lớn, má lo kiếm rể khắp nơi. Đi đám tiệc ở đâu, gặp ai thấy được là má hứa làm sui. Má khen tôi đẹp người đẹp nết hết lời. Thiệt ra, nếu đem sáu đứa trong xóm so sánh với nhau thì tôi chỉ đứng hàng thứ ba, sau chị Hạnh con bác Tám và con Thủy con chú Hai. Nhiều lúc tôi thèm được tâm sự với má những chuyện thầm kín của con gái, nhưng má lại gạt đi: "Sách báo toàn dóc láo, tin làm gì!". Trong nhà có bốn người thì tôi bị biệt lập một thế giới riêng, một "kiểu sống khác người" mà má tôi thường nói. Những suy nghĩ, trăn trở của tôi không thể nói với tía, má thì vô tình quay lưng, chỉ có hai người bạn cùng tuổi tôi thì họ đã lần lượt lấy chồng.

Năm ngoái, bác Tám gả chị Hạnh về tận Vĩnh Tuy. Đi đưa dâu bằng vỏ lãi chạy máy BS-9 mà hơn một buổi mới tới. Nhà chồng chị cách chợ hàng chục cây số, ngoằn ngoèo trong kênh rạch nhỏ xíu, hai bên dừa nước gie ra nối nhau như cầu vồng. Gia đình chồng chị là nông dân rặc, mỗi mùa lúa thu hoạch tới cả ngàn giạ, lại đông con. Chồng chị thứ hai, hơn chị một tuổi, nhưng nhỏ con, được cái là hiền. Dòm chị Hạnh vụng về trong trang phục cô dâu mà tôi không thể cầm lòng. Thương chị quá!

Hôm nay, con Thủy con chú Hai theo chồng về xóm dưới. Cưới xong nhà chồng cho ở riêng, không phải làm dâu. Vợ chồng Thủy bằng tuổi. Chồng Thủy lớn con, vai u thịt bắp, nhưng chỉ được mỗi nghề nuôi vịt. Cũng nhờ thạo nghề nuôi vịt mà ba năm qua bên nhà chồng nó phất lên, sắm đủ bông vàng cưới vợ cho con. Chồng nó không chơi bời, nhậu nhẹt, vậy mà một chữ bẻ đôi cũng chịu! Tổ ấm của vợ chồng Thủy là một căn nhà lá che thêm cái bếp nằm thoi loi giữa đồng, ngày đêm chỉ nghe tiếng vịt kêu. Ôi! Nếu mai này họ ra đường, chắc thấy con gà cũng tưởng là công!

Bạn bè đưa Thủy về nhà chồng chỉ có bốn cặp. Tôi và anh Khánh là người cùng xóm, còn sáu người kia đều ở chợ huyện, nghe đâu là bà con họ hàng gì với gia đình Thủy. Tôi thấy các chị mặc quần áo đẹp hoa hậu: nào đầm dài, nào váy ngắn, hoa văn rất lạ. Các chị biết tô hồng má, kẻ môi trái tim, vẽ mày lá liễu, viền mắt kim tuyến, long lanh lóng lánh rất duyên. Bàn tay trắng nõn chìa ra những ngón thon dài sơn hồng sơn đỏ. Đẹp lắm! Các chị còn nói về những chuyện xã hội rất hay, cứ kể ra vanh vách nghe lạ tai như chuyện viễn tưởng. Tôi nghe chăm chú như học trò nghe giảng bài, lòng thầm phục các chị. Lúc đầu tôi cứ nghĩ các chị chắc bằng tuổi tôi, hỏi ra thì họ đã ngoài hai mươi. Vậy mà họ vẫn chưa lấy chồng(?).

Tôi không dám so sánh với các chị bởi tôi chẳng có gì ngang tầm để đem ra cân - đong - đo - đếm. Tôi thầm mơ mình có được một phần sự hiểu biết của các chị là sung sướng lắm rồi, mãn nguyện lắm rồi!!! Dòm lại mình với bộ cánh kiểu đơn giản, tôi lạc lỏng như con vịt đẹt ngơ ngác kiếm bầy, còn các chị như ngỗng trời săn sàng vỗ cánh. Bỗng dưng, tôi thấy thương tôi hơn bao giờ hết!

Nghe Khánh kêu, tôi bước ra ngoài. Trời chưa sáng nhưng khách tới rất đông. Ai cũng tất bật dọn dẹp mâm bàn, bánh trái để chuẩn bị đón đàng trai.

- Đi đâu vậy Khánh?

- Dìa nhà tôi lấy đồ mặc.

- Thôi, vậy được rồi.

- Đi đưa dâu ai mặc đồ bộ. Họ cữ!

Khánh nắm tay tôi kéo đi. Lòng tôi bồn chồn. Từ xưa tới nay con gái xóm tôi đi đưa dâu vẫn mặc vậy, có nghe ai nói cữ kiên bao giờ đâu! Hay Khánh ra tỉnh học mấy năm, thi rớt đại học, buồn quá nên… "chập mạch"?

Nhà Khánh đốt đèn măng-sông sáng trưng. Chị dâu Khánh vừa ủi đồ xong, chị kêu tôi vô buồn:

- Em thay bộ này nè, Lài.

- Trời! Từ nhỏ tới giờ em chưa mặt áo dài lần nào, ngại lắm!

- Ngại gì? Mặc từ từ cho quen. Chị nghe chú Khánh nói bên đó có mấy cô đi đưa dâu ăn mặc đẹp, em cũng phải làm cho ra vẻ không thua sút người ta.

Tôi gài nút áo, thấy sao nó cứ chật chật. Lại mang đôi giày da, tôi cảm giác ngộp ngộp cái giò, không thoải mái bằng đi dép. Chị thoa kem, đánh phấn rồi xịt keo thắt tóc tôi thành hai bím, thật điệu nghệ và bài bản. "Đúng là nghề của chị mà!".

Khánh mặc quần tây xanh, áo sơ-mi trắng, "đóng thùng" cẩn thận, cổ thắt cà-vạt, đi giày đen, đứng đợi tôi ngay cửa. Thấy tôi, Khánh khen:

- Bữa nay, công nhận Lài đẹp thiệt!

Tôi gượng cười:

- Kỳ quá Khánh ơi!

- Cứ tự nhiên, coi như bình thường.

Tôi và Khánh trở lại nhà Thủy thì đàng trai đã qua, đang làm lễ rước dâu. Mọi người hướng về phía tôi, trầm trồ. Tôi biết mình hôm nay khác hơn thường ngày rất nhiều. Chút tự hào bất chợt dâng lên trong tôi, lòng thầm cảm ơn Khánh, chị dâu của Khánh!

*

* *

Khánh nhập ngũ.

Vậy là cái xóm đông đúc này chỉ còn lại mình tôi, bạn bè cùng trang lứa tứ tán. Trai thì ra tỉnh học tiếp, có đứa vô bộ đội, nếu ở quê thì lấy vợ. Gái thì lần lượt vu quy. Làng xóm dòm tôi áy ngại. Tệ hơn có người còn trề môi: "Con Lài pê-đê mà!", "Thúi rồi, ai thèm cưới!"… Lớp đàn em lớn lên, tôi càng cô đơn nên đâm ra ít nói.

Từ đó, tôi cảm thấy mình là "cái gai nhọn" trong mắt tía má. Người chỉ muốn tôi lấy chồng như bao đứa con gái trong xóm để tránh tiếng dèm pha chướng tai của bà con. Mỗi lần có đám tới mai mối, ngỏ lời là tía má lại vui mừng hy vọng tôi gật đầu, nhưng rồi cuối cùng đều thất vọng. Tía dọa: "Mày không ưng tao cũng gả!". "Con tự tử!". Bốp. "Mất dạy! Con cái dám cãi cha mẹ". Lâu lắm rồi tía mới đánh tôi mạnh như vậy. Mắt tôi hoa lên. Tôi gục xuống bàn tức tửi khóc. Má tôi nói tỉnh queo: "Đó, con ông đó, giỏi thì dạy đi. Cứng đầu, cứng cổ".

Má kêu tôi sắc mỡ heo để rán. Sàn nước trơn, tôi vô ý trượt chân té làm văng xuống sông một ít mỡ. Má mắng: "Trời ơi! Đồ ăn hại. Lớn tồng ngồng không chịu lấy chồng. Ăn cho mập thây rồi báo cha báo mẹ nè trời!". Thấy nước mắt tôi ứa ra, má càng bực tức: "Nói không đúng sao mà còn đứng đó khóc hả con quỷ? Thằng cùi đui sứt mẻ nào tới coi tao tống mày đi cho khuất mắt". Ngày còn đi học, tôi hay nhõng nhẽo đòi bánh với tía má khi tôi được điểm mười, điểm tám hoặc nhận giấy khen cuối năm. Tôi thích thú khi tía bồng tôi: "Con gái tía giỏi lắm!". Tôi sung sướng dụi đầu vô lòng má mà ngủ, mà mơ gặp bà Tiên, cô Tấm… Bây giờ tôi thấy sợ tía má kinh khủng. Tôi sợ cái tát nổ lửa của tía lúc nào cũng có thể giáng vô mặt tôi. Sợ những tiếng chì chiết, mắng nhiết của má. Tôi không dám gần tía má, không dám gợi chuyện với tía má cả trong những bữa cơm gia đình! Và tôi chợt thấy tôi đã biến thành cái bóng, một cái bóng đáng sợ luôn ám ảnh tía má.

Những đêm trăng suông như vầy tôi vẫn thường ngồi một mình trên sàn nước, lặng lẽ đối diện với chính tôi. Xét cho cùng, tôi có đòi hỏi điều gì cao cả, to lớn lắm đâu. Ngày xưa, tôi mơ ước được vô đại học sư phạm, sau đó ra trường về dạy ở quê tôi. Nhưng ước mơ không vượt qua lũy tre đầu xóm, rặng trâm bầu cuối làng, lời của tía chở nỗi buồn về đầy ắp trong tôi. Ngày nay, tôi khao khát được hưởng một chút tuổi xuân thôi. Mà tuổi xuân là gì? Đó là sự rảnh rang vô lo của thời con gái ngắn ngủi! Tôi mong gia đình tôi hạnh phúc, vui vẻ như hồi tôi còn nhỏ và tôi được toại nguyện khát vọng, được làm người lớn trước khi theo chồng. Tôi sợ ngày cưới, tôi sẽ giống chị Hạnh không ý tứ giữ lớp son môi trong lúc ăn, để nó nhòe ra như ngoại tôi nhai trầu. Hoặc tôi sẽ giống con Thủy vô tư, để mồ hôi trôi tuột lớp phấn hồng trên má, lồ lộ nước da rám nắng, vừa xấu vừa ghê!

Trăng đậu trên ngọn cây bần già khằng. Lâu lâu, một trái bần chín rụng tỏm xuống sông làm tôi giật mình. Cũng bến nước này, cũng trái bần chín kia tôi vớt lên ăn với Khánh trước ngày Khánh đi bộ đội.

- Nè, Lài ăn đi! - Khánh lựa trái bự nhất mời tôi.

- Thôi, chua lắm!

- Chua ăn mới… đã. Sao? Chừng nào Lài cho tôi ăn " cù lao" đây?

- Nán lại mốt hãy đi. Mai tôi đi chợ mua thịt dìa nấu đãi Khánh.

- Không phải. Ý tôi nói "cù lao" đám cưới kìa!

- Mười năm nữa!

- Thiệt không đó?

- Nói vậy chớ tía má luôn bắt tôi lấy chồng. Mà tôi thì còn khờ lắm, sợ khổ như mấy đứa bạn.

- Sao Lài không xin đi học nghề, gia đình dư sức lo mà!

- Tôi có hỏi nhưng tía má không cho.

Khánh gật gật đầu. Tôi biết Khánh thừa hiểu hoàn cảnh tôi hiện giờ, tâm trạng tôi lúc này. Nhà Khánh cũng vậy. Cả xóm này cũng vậy, đều có một khuôn khổ áp đặt trai gái trong chuyện dựng vợ gả chồng. Nếu không phải vì lý do nào đó mà đi xa, còn ở với cha mẹ thì phải lập gia đình trước mười tám tuổi!

Từ trên nhà, tiếng má kêu oang oang làm tôi sực tỉnh:

-Con Lài mày đi ngủ chưa? Hay chờ thân già này xuống mời mày mới chịu hả?

*

* *

Mùa bông mía lại tới.

Hai công mía sau nhà tôi trổ bông gần hết mà tía tôi vẫn không chịu bán. Phía trên phần xanh của lá, bông mía trắng như bông lau, điểm xuyết lũ ve nâu bằng hột mè trông từa tựa bông sậy, kéo một dãy dài dập dềnh trong gió xuân. Những cây mía trổ bông trước không còn sức nuôi bông, cây héo dần, khô queo rồi chết. Tôi thương bông mía, dù nó không đem lại cho tôi lợi ích gì, ngược lại đôi khi làm gia đình tôi lỗ vốn vì bán không được. Nhưng tôi thích sức sống mãnh liệt của nó. Có đám mía chưa đủ tuổi, đủ năm đã vội đốn bán đi, nghĩa là khi sự sống của bông mía đã hình thành trong đọt và bắt đầu phát triển. Có đám bông vừa nhú lên búp búp chưa kịp nở thì bị chặt đi. Cũng có những bông mía được sống trọn mùa nhưng quá ngắn ngủi, vì nó hút hết chất dinh dưỡng từ cây mía rồi.

- Lài ơi! Lài…

- Đây nè!…

Tôi bỏ con dao xuống, chạy ra khỏi hộc mía, giơ nón lá vẫy vẫy.

- Ủa, chị Hạnh! - Tôi kéo chị Hạnh ngồi xuống đám lá mía - Lâu quá chị không dìa chơi?

- Mần suốt đâu có ở không.

- Sao chị đen mà ốm dữ vậy?

- Đẻ khó nên mổ

Tôi ngạc nhiên:

- Chị sanh năm một hả?

Chị Hạnh gật đầu, thoáng buồn:

- Cực lắm! Nhiều lúc nhớ nhà, nhớ em với con Thủy mà không về được. Chị làm quần quật từ hừng đông. Một nách hai con, vừa phục vụ cha mẹ chồng, sáu đứa em chồng, lại còn bị chồng hành hạ - Chị chợt khóc - Ảnh bây giờ tệ lắm, hay đi chơi với mấy người chưa vợ, nhậu nhẹt rồi cặp bồ cặp bịch tùm lum. Hai năm vợ chồng ảnh không nói thương vợ một tiếng(?!). Mỗi lần ảnh đi nhậu dìa là chị thấy sợ chuyện… mà có khỏi đâu…

Chị nói rất nhiều như lâu lắm chị phải im lặng. Chị cần tình yêu của chồng thôi, cần đến cháy bỏng. Đơn giản vậy mà cũng khó!

*

* *

Đúng dịp Khánh về phép có đám tới coi mắt tôi mà gia đình không có ai tiếp. Bé Ba đi học ngoài tỉnh, xóm thì không có thành niên, tôi đành chạy qua nhờ Khánh. Khánh cười:

- Đám thứ mấy vậy Lài?

- Tôi… không nhớ! - Tôi cười theo, mặt nóng bừng - Nghe nói Khánh chuyển đơn vị công tác hả? Dìa đâu vậy?

- Dìa Tỉnh đội.

- Dìa đó làm gì?

- Quân lực.

- Quân lực là cái gì?

- Thì… là… ghi tên tuổi, quê quán anh em đó mà!

Tôi gật đầu như chừng đã hiểu. Ngày còn học, Khánh là học sinh viết chữ đẹp nhất trường. Những dịp lễ tết hay liên hoan, Khánh được thầy cô phân công nhiệm vụ trang trí, kẻ phông màn, dán băng-rôn. Trước khi chia tay năm học lớp chín, mười tám cuốn sổ cá nhân dồn hết cho Khánh nhờ viết dùm trang đầu. Nào là "Nhật ký học trò", "Lưu bút ngày xanh", "Một thời để nhớ"… bằng chữ nổi, chữ bóng, chữ hoa, chữ in, chữ thường… Chữ đứng hay nghiêng Khánh đều viết đẹp. Đám cưới trong làng tôi đôi khi họ cũng mượn Khánh viết thiệp mời.

Khánh mở ba-lô lấy đưa tôi mấy cuốn Văn nghệ quân đội cũ mèm, nhàu nát. Bìa láng nhưng hình không đẹp, in chữ nhỏ hơn loại tiểu thuyết mà thỉnh thoảng tôi hay mua ngoài chợ.

- Lài đọc đi, coi có tôi trong đó không?

Tôi thè lưỡi, nguýt dài. Chợt nhớ ra điều gì, Khánh hỏi nhỏ:

- Nè, Lài có muốn học sư phạm không?

- Nhưng… tôi không đủ trình độ?!

- Không cần tốt nghiệp mười hai. Chương trình chín cộng ba do Sở Giáo dục - Đào tạo mở. Tôi có đứa em con bà dì ở thị xã, nó đang làm hồ sơ nhập học khóa này. Tôi có nhờ nó mua cho Lài bộ hồ sơ. Nếu Lài học thì ở nhà nó khỏi lo mướn nhà trọ.

Nghe Khánh diễn giải một hơi tôi rất thích.

- Nhưng… tôi sợ…

- Thì Lài cứ làm hồ sơ nộp trước, sau đó thuyết phục tía má.

Tôi nghe lời Khánh làm hồ sơ rồi nhờ Khánh ra xã chứng nhận, luôn tiện lên tỉnh đăng ý dùm.

Trong bữa cơm chiều, tía hỏi tôi:

- Con có ưng thằng Năm không hả Lài?

- Dạ… nhà ảnh… xa quá! -Tôi ngập ngừng.

- Xa hay gần không quan trọng. -Má tôi vặn lại.

- Dạ… con… con không ưng đâu!

Tía đang và cơm dằn mạnh cái chén xuống bàn, cơm canh văng tung tóe. Tôi cúi gầm mặt. Thằng Bé Ba nói:

-Con xin tía bớt giận. Chuyện chồng con để chị Hai con tự quyết định, đi tía.

-Còn mày nữa? Cho mày ra tỉnh ăn học rồi dìa dạy khôn tía mày hả? Hứ!

Dứt lời, tía bước lên nhà trên, người tía run run. Má cũng đứng dậy đi theo. Từ trong mắt má, một sự hờn giận to lớn phủ trùm lên tôi. Cổ tôi nghẹn lại. Tôi chạy ra hè bưng mặt khóc. Tôi khóc thật lâu.

Đã nhiều lúc chán chường tôi muốn la toáng lên cho ước mơ tiềm ẩn trong tôi vỡ tung ra, muốn nhảy xuống dòng sông xanh mát này để gội rửa đi những nét tàn tạ về thể xác, kiệt quệ về tâm hồn. Càng nghĩ tôi càng khóc thiệt nhiều. Khóc cho riêng tôi để mong vơi đi nỗi buồn. Khóc tiễn những ước mơ lần lượt đến với tôi rồi bỗng dưng tan biến đột ngột! Nếu như tôi bị mù như cô gái trong truyện ngắn "Hương khúc nếp cuối mùa" thì có lẽ tía má sẽ ân cần với tôi, bà con làng xóm sẽ thương hại mà không khinh miệt tôi. Được vậy, tôi sẽ hạnh phúc hơn bây giờ nhiều, vì lòng tôi không bị xáo trộn và thanh thản, rất thanh thản!!!

*

* *

Tía đang ngồi ở cái bàn giữa nhà uống nước dòm ra ngoài sân. Má từ ngoài cầm đèn pin đi xăm xăm vô ngồi đối diện với tía:

- Ông hay chuyện gì chưa?

- Chuyện gì?

- Con Thủy bị chồng nó đánh hư thai, đưa ra nhà thương mổ mới chở dìa.

- Sao bà biết?

- Thì tôi ở bển mới dìa. Chú thím Hai làm dữ lắm, đòi bắt con Thủy lại.

- Bắt lại là phải. Ai đời đàn ông gì mà tàn nhẫn vậy. Con nó chớ con ai? Chồng con Lài mà kiểu đó thì tôi vác dao chém thiệt à! Mà sao nó khùng dữ vậy hả?

- Khùng gì? Tỉnh như sáo chớ. Nó kêu con Thủy đưa tiền nó đi nhậu, con nhỏ nói hết tiền. Nó đòi lột đôi bông cưới đi bán, con nhỏ không cho. Nó đánh. Mèn ơi, thân nó bự như trâu mà đá thình thịch làm sao con nhỏ chịu nổi. May có mấy người đi mần gần đó chạy vô can, không thì dám chừng con nhỏ chết lắm!

- Tôi nhớ chồng nó đâu biết nhậu?

- Hồi đó không uống được, bây giờ uống được thì ghiền, khoái. Lại sinh tật đánh vợ, đánh con.

Không biết từ lúc nào, nước mắt tôi chảy xuống miệng mằn mặn. Tôi khóc cho Thủy hay vì biết tình thương của tía má mà lâu nay tôi vẫn ngờ ngợ. Có lẽ cả hai!

Tôi định bước ra ngoài mấy lần để hỏi tía má một câu. Một câu thôi nhưng tôi vẫn sợ. Lại ngồi xuống giường, với tay lấy mấy cuốn sách Khánh đưa hôm kia. Những dòng chữ cứ nhảy múa trước ánh đèn chân vịt. Không đọc nổi, tôi mạnh dạn bước ra, đứng sớ rớ sau lưng tía. Chợt tía hỏi làm tôi giật mình càng run:

- Dạ… con… con định thưa với tía má…

Tía kêu tôi ngồi xuống. Bộ ngựa gõ trống trơn, rộng rinh, tôi chỉ ghé ngồi một góc nhỏ xíu.

- Dạ… con… xin tía má cho con… đi học sư phạm?!

Má dòm tía, tía nín thinh. Tim tôi đập như trống dồn. Tôi không dám mường tượng chuyện lành hay dữ sẽ xảy ra, nhưng tôi vẫn chấp nhận chờ quyết định của tía. Tía quay qua tôi, hỏi đột ngột:

- Con thương thằng Khánh hả Lài?

- Dạ… dạ… không… không có đâu tía.

- Sao nó hỏi xin tía cho con đi học?!

Tôi hoàn toàn bất ngờ. Khánh đã bạo gan hỏi xin tía dùm tôi, dù như vậy thì Khánh cũng phải cho tôi biết chứ. Đằng này…

- Bữa nay ngày mấy rồi hả Lài?

- Dạ… hai mươi lăm rồi tía.

- Hai mươi lăm?… Thôi, con thu xếp đồ đạc ngày mai má con đưa con ra trường.

Tôi như rớt xuống đất, chới với. Muốn ôm chầm tía. Muốn chạy qua nhà chú Hai nói cho con Thủy biết, đốt đuốc đi khắp lành để báo cho mọi người hay là ngày mai tôi được ra tỉnh học làm cô giáo. Tôi muốn hét lên, gào lên thiệt lớn cho nỗi vui mừng và sung sướng tột cùng này… Vậy mà không hiểu sao tôi chỉ cười, vội vã đi vô buồn xếp quần áo rất nhanh như sợ tía đổi ý. Cây đèn dầu lụn tim sắp tắt đỏ lòm như cục than tàn mà tôi thấy nó vẫn sáng, sáng hơn cả đèn sân khấu của các đoàn hát lâu lâu về xã diễn tuồng.

*

* *

Tôi nhận được tin vui là điểm toàn khóa của tôi xếp loại giỏi, là một trong ba giáo sinh được ưu tiên chọn trường dạy. Tất nhiên, tôi sẽ chọn quê tôi, bởi vì xã tôi còn lạc hậu lắm, bây giờ vẫn chưa có lộ xe nối xuống huyện, chưa có dòng điện Trị An. Tôi hy vọng những giáo viên như tôi ít nhiều làm thay đổi diện mạo văn hóa ở vùng quê xa xôi này.

Đang loay hoay xếp quần áo thì Khánh đạp xe từ Tỉnh đội xuống, hớt hơ hớt hãi chào dì rồi đi thẳng vô phòng tôi và chị Lan. Mồ hôi trên mặt Khánh đọng thành giọt rớt xuống quân hàm binh nhất bạc màu. Thấy tôi, Khánh kêu lên:

- Lài! Khánh thi đậu trường sĩ quan lục quân rồi!

Như con nít, hai đứa nắm tay nhau quay tròn. Lúc sực tỉnh, nhận ra mình đã lớn, tôi mắc cỡ không dám dòm Khánh. Khánh cười khì khì:

- Lài về quê dạy hả?

Tôi gật đầu. Bỗng dưng Khánh cầm tay tôi. Định rút tay lại nhưng sợ mất hơi nóng từ Khánh lan sang nên tôi cứ để yên như vậy.

- Lài! Em chờ anh hén. Năm năm!

Lần đầu tiên, Khánh kêu "em" và xưng "anh" với tôi, ấp ám như gió xuân, thoáng qua làm tim tôi đập rộn lên. Tôi bối rối trước cái nhìn đắm đuối của Khánh. Bất chợt hai ngón tay trỏ giơ lên, ngoéo chặt.

- Em là một bông mía kỳ lạ nhất, không sống trên cây mía mà tỏa hương thơm ngọt ngào.

Lời Khánh làm tôi nhớ tới hai công mía sau nhà. Từ ngày đi học, tôi không còn thấy bông mía dập dềnh một dãy, vì tía tôi đã đốn bán trước kỳ mía trổ bông.

[socola]

Có lẽ hay thật...mình không cảm nhận được gì cả...nhưng mình có thể hiểu...

[Xa xôi]

VẾT THƯƠNG-Nguyễn Ngọc Tư

Tôi nhớ hoài bản sơ yếu lý lịch mà Phúc viết năm em mười hai tuổi. Ở dòng nơi sinh em ghi: dưới gốc cây bàng. Tôi nhớ vẻ mặt trong vắt của em khi phụng phịu: "Thiệt vậy mà, anh Hai quên rồi sao?".

Không, có chết tôi cũng không quên buổi sáng hôm ấy, khi tôi và má nuôi tôi nhìn thấy Phúc ở dưới gốc cây bàng, xung quanh lá khô rơi đầy. Người ta túm em trong bọc vải đẫm sương, người em đã tím, em không khóc nữa nhưng dường như đã khóc rất nhiều, môi em khô khốc, bợt bạt. Khuôn mặt nhòe nhoẹt máu, một bên mắt em đã bị chuột gặm nham nhở. Tôi-bảy- tuổi khóc điếng, hình dung mình cũng đã từng nằm dưới gốc cây nào đó, cùng kiến, chuột, và bóng đêm. Hôm má nuôi ôm tôi lên cũng giống như bây giờ, gói em trong tay, bà hơi trùng mình, lảo đảo, nom em nhỏ nhoi như trái bí, trái bầu nhưng mang sức nặng của một sinh linh.

Chúng tôi mang em về Sương, về ngôi nhà nhỏ chênh vênh trên khu vườn chôn chi chít những tiểu sành-những hòn máu bị vứt bỏ mà má tôi nhặt lên từ bệnh viện. Tôi lẳng lặng xách dao dọn một khoảnh cỏ, chuẩn bị tấm vải và cái quách nhỏ. Nhưng thật lạ lùng, em vẫn sống, tiếc chỉ còn một mắt. Lần đầu tiên má nuôi tôi tin có kỳ tích trên đời.

Vẫn những buổi chiều lên, vẩn khu vườn hiu hắt, bhu74ng giọt máu chưa thành hình không đủ để hóa linh hồn, chỉ vật vờ những ngọn khói mỏng xiêu xiêu. Nhưng từ khi có Phúc, có tiếng cười giòn tan vắt vẻo trên tàng cây, khói cũng bớt khóc than. Để hình dung ra mình đã lớn như thế nào, tôi nhìn Phúc lớn. Nhưng khó hy vọng nhìn thấy mình, vì Phúc khác biệt tôi. Phúc không thèm nhớ mình là đứa bé bị ruồng bỏ đã đành, vết thương-hốc mắt trống phập phồng trên gương mặt, em cũng chẳng để ý. Phúc hay đòi má nuôi tôi kể lại ngày lượm được em, để lấy lảm sung sướng, ra vẻ kinh ngạc, ngỏn ngoen3: "Vậy mà con sống, ngộ thiệt". Thời gian trôi qua Phúc có vẻ nhẹ nhàng.
Tôi thì không. Tôi thường buồn bã, chờ đợi, ham muốn điều gì đó không rõ ràng. Vài bóng người lạ mặt lãng vãng trong vườn khói của má nuôi tôi cũng làm tôi hy vọng và tuyệt vọng. Chẳng có ai tìm mình. Có lần bắt gặp người phụ nữ ngồi than khóc ben cạnh một ngọn khói nhỏ, tôi ôm mấy gộc củi ra sân, bửa như điên dại. Ước gì mình cũng được hóa khói...Nghe vẳng trong nhà tiếng Phúc nói với má: "Anh Hai đang khóc...". Khi chỉ có hai chúng tôi, Phúc tần ngần hỏi nhỏ: "Có má thương mình không đủ sao anh Hai?". Với Phúc sống là đủ, có người nuôi cưu mang là đủ, có một con mắt nhìn đời cũng đủ. Đi dường thấy bất cứ đám tang nào, em cũng bỏ dép ghé vào, thắp mấy cây nhang, lạy ba lạy. Thấy tôi ra vẻ ngạc nhiên, em thầm thì : "Biết đâu họ là ba má mình..." Em có thể điềm nhiên chơi dưới gốc cây bàng năm cũ, vừa ngó nghiêng vừa nói: "Để em kiếm con chuột hỏi nó coi tha con mắt em đâu?" Rồi thấy tôi ngồi đằng xa, mướt mồ hôi, mặt cắm xuống đất, em rón rén lại, chìa trái bàng khô ra:

- Anh Hai, coi con mắt em rớt đây nè, chà, nó cũ mèm rồi.
Con mắt còn lại lấp lánh ánh cười.

Đó là lần đầu tiên tôi nghĩ ước gì mắt Phúc có cả đôi. Nó sẽ làm cho khuôn mặt em xinh đẹp hơn, cho cái cảm giác chông chênh ở em không còn nữa. Và quan trọng, ở Phúc không còn dấu tích bị bỏ rơi. Của em và của tôi.

Ý nghĩ ấy ngày càng vây lấy tôi như con rắng đói điên cuồng quấn mồi. Tôi thôi học theo má nuôi làm công việc quét dọn trong bệnh viện. Đồng lương ít ỏi, tôi bỏ bệnh viện đi làm thợ hồ. Nhiều bửa gạch cắt tay đổ máu, thấy em chắc lưỡi hít hà, tôi cười:

-Đứt chút đỉnh nhằm nhò gì, miễn là có tiền làm mắt giả cho em...

Phúc cúi đầu, đang thoăn thoắt quấn vải bó tay tôi bỗng chậm rãi, đắn đo. Tôi lại bỏ việc ở công trường, bởi quần quật bốn tháng trời cũng chưa đủ chi phí cho ca phẫu thuật. Người quen giới thiệu một chỗ bưng bê ở nhà hàng thị xã. Bà chủ tốt bụng hay bảo vào phòng, nhờ đấm bóp, cho thêm tiền. Bắt gặp cái nhìn rất ướt của bà, lòng tôi lạnh ngắt lạnh ngơ. Tôi chợt nhận ra, buột miệng nói " Chết cha...", mình chỉ nóng bừng khi đứng trước Phúc. Em không còn đơn thuần là đứa em gái nhỏ. Điều đó làm tôi càng nôn nóng . Thật hạnh phúc khi nhìn thẳng vào mặt em, ôm ghì em trong tay ma không bị ám ảnh bởi gốc cây, con chuột...

- Anh làm tháng nữa là đủ tiền...

Má nuôi tôi rầy: "Cái thằng, lải nhải hoài chỉ chuyện đó". Phúc không nói gì, ngồi trước thau giặt đồ to tướng, tay vò miết chiếc áo tôi còn vương vất mùi dấu thơm của người chủ nhà hàng. Dường như em lại lặng đi...tôi không hiểu cái lặng đi đó, không hiểu sao nhắc tới chuyện mắt, Phúc không giấu được buồn.

Phúc lẳng lặng bỏ đi, không trở lại. Má nuôi tôi nói chính tôi đã dầy Phúc đi. Tôi chạy ra ngã ba Sương, vô vọng ngó những con đường chạy hun hút đằng phía chân trời.

Những ngọn khói không còn vật vờ than thở nữa, chúng nhận ra làm người cũng chẳng sướng gì khi phải chịu đựng những nỗi đau. Chúng an phận khói...Chúng để mặt tôi rấm rứt với cách trả lời bằng câm lặng của Phúc. Rằng Phúc cũng đau, nhưng em không tránh né bởi quay về hướng nào thì trên mặt em cũng còn vết, nên em tự giẫm bừa lên đó, để chỗ đau chai sạn. Rằng em tuyệt vọng khi cố gắng kiệt sức mà chỉ thấy khiếm khuyết của mình hằn vết sau nhói trong mắt tôi...

Tôi thường đem củi ra bửa đến khuya, đến kiệt sức, vì nhớ Phúc.Thật kỳ lạ, trong cái nhớ quay quắt đó, tôi không mảy may nghĩ về vết thương, trong tôi long lanh nụ cười trong vắt của Phúc, giọng nói giòn tan của Phúc. Và mắt Phúc không bao giờ lầm lũi cúi nhìn, không nề hà chuyện mình có đủ đôi hay không, mắt em luôn lấp lánh sáng, hay háy ngút, ứ đầy những hờn giận, thương yêu...

[Xa xôi]

500 Đồng- Me Sao

Tiền mua được nhiều thứ, tiền quan trọng nhưng không phải là tất cả" - Cái này thì ai cũng biết. Truyện ngắn này kể về cuộc đời một tờ bạc. Đọc nó bạn sẽ thấy trên đời này có rất nhiều những tờ bạc như thế. Và hình như câu truyện không chỉ dụng ý bấy nhiêu...


Ông cho một tờ bạc năm trăm mới cứng. Chú bé lôi ra lôi vào, ngắm nghía nó hoài. Ít hôm sau chú đem tiền mua mấy viên bi. Cô bán hàng nhận được tờ bạc đẹp, tỉ mỉ ghép xếp nó với mấy tờ bạc mới tặng một người bạn cùng lớp. Một ngày anh chàng tặng niềm hi vọng nhỏ nhỏ đó cho một người ăn mày tật nguyền.

Người ăn mày gỡ ngôi sao ra, nhập tờ bạc với những đồng tiền cũ bẩn khác. Đối với ông ta điều quan trọng lúc đó là phải có đủ tiền để mua thuốc chữa cảm. Tờ bạc nằm trong tiệm thuốc tây dưới bàn tay sạch sẽ của anh dược sĩ trẻ vài ngày. Rồi nó được dùng trả tiền thừa cho một người phụ nữ trung niên.Người phụ nữ khia ra đường, bất ngờ bị giật giỏ. Tất cả tiền trong giỏ chỉ đủ cho tên cướp mua ma túy thỏa mãn cơn vật vã.

Tờ bạc bắt đầu rách dần, rách vài lỗ nhỏ. Nó trải bao vui buồn, qua tay bao người: chị hàng cá, người quét rác...Có lần có còn thấm cả máu của một người lượm ve chai do chị cào phải mảnh thủy tinh. Rồi tờ bạc đến tay chị bán chè. Chị dùng nó thối lại cho cô bé ăn quà xinh xắn có nước da trắng trẻo. Khi về đến nhà, mẹ cô bé nhìn thấy tờ tiền đen đủi, cáu xỉn. Chị ta hét lên giận dữ, nói rằng tiền này đầy rẫy vi trùng. Chị giật lấy tờ bạc trên tay cô bé vô tình làm nó rách đôi và vứt xuống đường.

Gió thổi một nửa tờ bạc bay đến gốc cây, nửa kia bay xuống cuống. Sáng hôm sau, có cụ già đi ngang, nhặt lấy nửa tờ tiền ướt đẫm sương, đem về nhà. bà cho nó kết hôn với nửa tờ tiền khác bằng miếng băng keo trong.Khi cụ già đi lĩnh lương hưu, xe đạp bị xẹp bánh. Bà lấy tiền trả công cho anh chàng bơm xe. Anh chàng trông còn trẻ lắm, độ 15,16 tuổi là cùng.

Tối đó, đồng tiền với đủ mùi thơm, thối, hôi, tanh, chua, cay cùng bao nhiêu vi khuẩn bám trên mình còn thấm đẫm vị mặn của nước mắt cậu con trai mới lớn. Bây giờ tờ bạc cũ mèm đang nằm ngủ ngon lành trong tấm giấy học trò ghi nguệch ngoạc:" Giữ mãi! Đây là số tiền đầu tiên mình kiếm được."

[Xa xôi]

Trong cuộc sống ngày nay, xin đừng quên rằng còn tồn tại lòng nhân ái. Đây là một câu chuyện có thật, chúng tôi gọi là "Câu chuyện bát mì". Chuyện xảy ra cách đây năm mươi năm vào ngày 31-12, một ngày cuối năm tại quán mì Bắc Hải Đình, đường Trát Hoảng, Nhật Bản.

Đêm giao thừa, ăn mì sợi đón năm mới là phong tục tập quán của người Nhật, cho nên đến ngày đó công việc làm ăn của quán mì rất phát đạt. Ngày thường, đến chạng vạng tối trên đường phố hãy còn tấp nập ồn ào nhưng vào ngày này mọi người đều lo về nhà sớm hơn một chút để kịp đón năm mới.

Vì vậy đường phố trong phút chốc đã trở nên vắng vẻ. Ông chủ Bắc Hải Đình là một người thật thà chất phác, còn bà chủ là một người nhiệt tình, tiếp đãi khách như người thân. Đêm giao thừa, khi bà chủ định đóng cửa thì cánh cửa bị mở ra nhè nhẹ, một người phụ nữ trung niên dẫn theo hai bé trai bước vào.

Đứa nhỏ khoảng sáu tuổi, đứa lớn khoảng 10 tuổi. Hai đứa mặc đồ thể thao giống nhau, còn người phụ nữ mặc cái áo khoác ngoài lỗi thời.

- Xin mời ngồi!

Nghe bà chủ mời, người phụ nữ rụt rè nói:

- Có thể... cho tôi một… bát mì được không?

Phía sau người phụ nữ, hai đứa bé đang nhìn chăm chú.

- Đương nhiên… đương nhiên là được, mời ngồi vào đây.

Bà chủ dắt họ vào bàn số hai, sau đó quay vào bếp gọi to:

- Cho một bát mì.

Ba mẹ con ngồi ăn chung một bát mì trông rất ngon lành, họ vừa ăn vừa trò chuyện khe khẽ với nhau.

- Ngon quá - thằng anh nói.

- Mẹ, mẹ ăn thử đi - thằng em vừa nói vừa gắp mì đưa vào miệng mẹ.

Sau khi ăn xong, người phụ nữ trả một trăm năm mươi đồng. Ba mẹ con cùng khen: “Thật là ngon! Cám ơn!” rồi cúi chào và bước ra khỏi quán.

- Cám ơn các vị! Chúc năm mới vui vẻ - ông bà chủ cùng nói.

Công việc hàng ngày bận rộn, thế mà đã trôi qua một năm. Lại đến ngày 31-12, ngày chuẩn bị đón năm mới. Công việc của Bắc Hải Đình vẫn phát đạt. So với năm ngoái, năm nay có vẻ bận rộn hơn. Hơn mười giờ, bà chủ toan đóng cửa thì cánh cửa lại bị mở ra nhè nhẹ. Bước vào tiệm là một người phụ nữ dẫn theo hai đứa trẻ. Bà chủ nhìn thấy cái áo khoác lỗi thời liền nhớ lại vị khách hàng cuối cùng năm ngoái.

- Có thể… cho tôi một… bát mì được không?

- Đương nhiên… đương nhiên, mời ngồi!

Bà chủ lại đưa họ đến bàn số hai như năm ngoái, vừa nói vọng vào bếp:

- Cho một bát mì.

Ông chủ nghe xong liền nhanh tay cho thêm củi vào bếp trả lời:

- Vâng, một bát mì!

Bà chủ vào trong nói nhỏ với chồng:

- Này ông, mình nấu cho họ ba bát mì được không?

- Không được đâu, nếu mình làm thế chắc họ sẽ không vừa ý.

Ông chủ trả lời thế nhưng lại bỏ nhiều mì vào nồi nước lèo, ông ta cười cười nhìn vợ và thầm nghĩ: “Trông bà bề ngoài khô khan nhưng lòng dạ cũng không đến nỗi nào!”.

Ông làm một tô mì to thơm phức đưa cho bà vợ bưng ra. Ba mẹ con ngồi quanh bát mì vừa ăn vừa thảo luận. Những lời nói của họ đều lọt vào tai hai vợ chồng ông chủ quán.

- Thơm quá! - Năm nay vẫn được đến Bắc Hải Đình ăn mì thật là may mắn quá! - Sang năm nếu được đến đây nữa thì tốt biết mấy!

Ăn xong, trả một trăm năm mươi đồng, ba mẹ con ra khỏi tiệm Bắc Hải Đình.

- Cám ơn các vị! Chúc năm mới vui vẻ!

Nhìn theo bóng dáng ba mẹ con, hai vợ chồng chủ quán thảo luận với nhau một lúc lâu. Đến ngày 31-12 lần thứ ba, công việc làm ăn của Bắc Hải Đình vẫn rất tốt, vợ chồng ông chủ quán bận rộn đến nỗi không có thời gian nói chuyện.

Đến 9g30 tối, cả hai người đều cảm thấy trong lòng có một cảm giác gì đó khó tả. Đến 10 giờ, nhân viên trong tiệm đều đã nhận bao lì xì và ra về. Ông chủ vội vã tháo các tấm bảng trên tường ghi giá tiền của năm nay là “200đ/bát mì” và thay vào đó giá của năm ngoái “150đ/bát mì”. Trên bàn số hai, ba mươi phút trước bà chủ đã đặt một tờ giấy “Đã đặt chỗ”.

Đúng 10g30, ba mẹ con xuất hiện, hình như họ cố chờ khách ra về hết rồi mới đến. Đứa con trai lớn mặc bộ quần áo đồng phục cấp hai, đứa em mặc bộ quần áo của anh, nó hơi rộng một chút, cả hai đứa đều đã lớn rất nhiều.

- Mời vào! Mời vào! - bà chủ nhiệt tình chào đón.

Nhìn thấy khuôn mặt tươi cười của bà chủ, người mẹ chậm rãi nói:

- Làm ơn nấu cho chúng tôi… hai bát mì được không?

- Được chứ, mời ngồi bên này!

Bà chủ lại đưa họ đến bàn số hai, nhanh tay cất tờ giấy “Đã đặt chỗ” đi, sau đó quay vào trong la to: "Hai bát mì”.

- Vâng, hai bát mì. Có ngay.

Ông chủ vừa nói vừa bỏ ba phần mì vào nồi. Ba mẹ con vừa ăn vừa trò chuyện, dáng vẻ rất phấn khởi. Đứng sau bếp, vợ chồng ông chủ cũng cảm nhận được sự vui mừng của ba mẹ con, trong lòng họ cũng cảm thấy vui lây.

- Tiểu Thuần và anh lớn này, hôm nay mẹ muốn cảm ơn các con!

- Cảm ơn chúng con? Tại sao ạ?

- Chuyện là thế này: vụ tai nạn xe hơi của bố các con đã làm cho tám người bị thương, công ty bảo hiểm chỉ bồi thường một phần, phần còn lại chúng ta phải chịu, vì vậy mấy năm nay mỗi tháng chúng ta đều phải nộp năm mươi ngàn đồng.

- Chuyện đó thì chúng con biết rồi - đứa con lớn trả lời.

Bà chủ đứng bên trong không dám động đậy để lắng nghe.

- Lẽ ra phải đến tháng ba năm sau chúng ta mới nộp hết nhưng năm nay mẹ đã nộp xong cả rồi!

- Hả, mẹ nói thật đấy chứ?

- Ừ, mẹ nói thật. Bởi vì anh lớn nhận trách nhiệm đi đưa báo, còn Tiểu Thuần giúp mẹ đi chợ nấu cơm làm mẹ có thể yên tâm làm việc, công ty đã phát cho mẹ một tháng lương đặc biệt, vì vậy số tiền chúng ta còn thiếu mẹ đã nộp hết rồi.

- Mẹ ơi! Anh ơi! Thật là tốt quá, nhưng sau này mẹ cứ để con tiếp tục nấu cơm nhé.

- Con cũng tiếp tục đi đưa báo. Tiểu Thuần, chúng ta phải cố gắng lên!

- Mẹ cám ơn hai anh em con nhiều!

- Tiểu Thuần và con có một bí mật chưa nói cho mẹ biết. Đó là vào một ngày chủ nhật của tháng mười một, trường của Tiểu Thuần gửi thư mời phụ huynh đến dự một tiết học. Thầy giáo của Tiểu Thuần còn gửi một bức thư đặc biệt cho biết bài văn của Tiểu Thuần đã được chọn làm đại diện cho Bắc Hải đảo đi dự thi văn toàn quốc. Con nghe bạn của Tiểu Thuần nói mới biết nên hôm đó con đã thay mẹ đến dự.

- Có thật thế không? Sau đó ra sao?

- Thầy giáo ra đề bài: “Chí hướng và nguyện vọng của em là gì?”, Tiểu Thuần đã lấy đề tài bát mì để viết và được đọc trước tập thể nữa chứ. Bài văn được viết như sau: “Ba bị tai nạn xe mất đi để lại nhiều gánh nặng. Để gánh vác trách nhiệm này, mẹ phải thức khuya dậy sớm để làm việc”. Đến cả việc hàng ngày con phải đi đưa báo, em cũng viết vào bài nữa. Lại còn: “Vào tối 31-12, ba mẹ con cùng ăn một bát mì rất ngon. Ba người chỉ gọi một tô mì, nhưng hai vợ chồng bác chủ tiệm vẫn cám ơn và còn chúc chúng tôi năm mới vui vẻ nữa. Lời chúc đó đã giúp chúng tôi có dũng khí để sống, khiến cho gánh nặng của ba để lại nhẹ nhàng hơn”. Vì vậy Tiểu Thuần viết rằng nguyện vọng của nó là sau này mở một tiệm mì, trở thành ông chủ tiệm mì lớn nhất ở Nhật Bản, cũng sẽ nói với khách hàng của mình những câu như: “Cố gắng lên! Chúc hạnh phúc! Cám ơn!”.

Đứng sau bếp, hai vợ chồng chủ quán lặng người lắng nghe ba mẹ con nói chuyện mà nước mắt lăn dài.

- Bài văn đọc xong, thầy giáo nói: anh của Tiểu Thuần hôm nay thay mẹ đến dự, mời em lên phát biểu vài lời.

- Thật thế à? Thế lúc đó con nói sao?

- Bởi vì quá bất ngờ nên lúc đầu con không biết phải nói gì cả, con nói: “Cám ơn sự quan tâm và thương yêu của thầy cô đối với Tiểu Thuần. Hàng ngày em con phải đi chợ nấu cơm nên mỗi khi tham gian hoạt động đoàn thể gì đó nó đều phải vội vã về nhà, điều này gây không ít phiền toái cho mọi người. Vừa rồi khi em con đọc bài văn thì trong lòng con cảm thấy sự xấu hổ nhưng đó là sự xấu hổ chân chính. Mấy năm nay mẹ chỉ gọi một bát mì, đó là cả một sự dũng cảm. Anh em chúng con không bao giờ quên được… Anh em con tự hứa sẽ cố gắng hơn nữa, quan tâm chăm sóc mẹ nhiều hơn. Cuối cùng con nhờ các thầy cô quan tâm giúp đỡ cho em con”.

Ba mẹ con nắm tay nhau, vỗ vai động viên nhau, vui vẻ cùng nhau ăn hết tô mì đón năm mới rồi trả 300 đồng, nói câu cám ơn vợ chồng chủ quán, cúi chào và ra về. Nhìn theo ba mẹ con, vợ chồng ông chủ quán nói với theo:

- Cám ơn! Chúc mừng năm mới!

Lại một năm nữa trôi qua. Bắc Hải Đình vào lúc 9g tối, bàn số hai được đặt một tấm giấy “Đã đặt chỗ” nhưng ba mẹ con vẫn không thấy xuất hiện. Năm thứ hai rồi thứ ba, bàn số hai vẫn không có người ngồi. Ba mẹ con vẫn không thấy trở lại. Việc làm ăn của Bắc Hải Đình vẫn như mọi năm, toàn bộ đồ đạc trong tiệm được thay đổi, bàn ghế được thay mới nhưng bàn số hai thì được giữ lại y như cũ.

“Việc này có ý nghĩa như thế nào?”. Nhiều người khách cảm thấy ngạc nhiên khi nhìn thấy cảnh này nên đã hỏi. Ông bà chủ liền kể lại câu chuyện bát mì cho mọi người nghe. Cái bàn cũ kia được đặt ngay chính giữa, đó cũng là một sự hy vọng một ngày nào đó ba vị khách kia sẽ quay trở lại, cái bàn này sẽ dùng để tiếp đón họ.

Bàn số hai “cũ” trở thành “cái bàn hạnh phúc”, mọi người đều muốn thử ngồi vào cái bàn này. Rồi rất nhiều lần 31-12 đã đi qua. Lại một ngày 31-12 đến. Các chủ tiệm lân cận Bắc Hải Đình sau khi đóng cửa đều dắt người nhà đến Bắc Hải Đình ăn mì. Họ vừa ăn vừa chờ tiếng chuông giao thừa vang lên. Sau đó, mọi người đi bái thần, đây là thói quen năm, sáu năm nay.

Hơn 9g30 tối, trước tiên vợ chồng ông chủ tiệm cá đem đến một chậu cá còn sống. Tiếp đó, những người khác đem đến nào là rượu, thức ăn, chẳng mấy chốc đã có khoảng ba, bốn chục người. Mọi người rất vui vẻ. Ai cũng biết lai lịch của bàn số hai.

Không ai nói ra nhưng thâm tâm họ đang mong chờ giây phút đón mừng năm mới. Người thì ăn mì, người thì uống rượu, người bận rộn chuẩn bị thức ăn… Mọi người vừa ăn, vừa trò chuyện, từ chuyện trên trời dưới đất đến chuyện nhà bên có thêm một chú nhóc nữa. Chuyện gì cũng tạo thành một chuỗi câu chuyện vui vẻ. Ở đây ai cũng coi nhau như người nhà.

Đến 10g30, cửa tiệm bỗng nhiên mở ra nhè nhẹ, mọi người trong tiệm liền im bặt và nhìn ra cửa. Hai thanh niên mặc veston, tay cầm áo khoác bước vào, mọi người trong quán thở phào và không khí ồn ào náo nhiệt trở lại.

Bà chủ định ra nói lời xin lỗi khách vì quán đã hết chỗ thì đúng lúc đó một người phụ nữ ăn mặc hợp thời trang bước vào, đứng giữa hai thanh niên. Mọi người trong tiệm dường như nín thở khi nghe người phụ nữ ấy nói chầm chậm:

- Làm ơn… làm ơn cho chúng tôi ba bát mì được không?

Gương mặt bà chủ chợt biến sắc. Đã mười mấy năm rồi, hình ảnh bà mẹ trẻ cùng hai đứa con trai chợt hiện về và bây giờ họ đang đứng trước mặt bà đây. Đứng sau bếp, ông chủ như mụ người đi, giơ tay chỉ vào ba người khách, lắp bắp nói:

- Các vị… các vị là…

Một trong hai thanh niên tiếp lời:

- Vâng! Vào ngày cuối năm của mười bốn năm trước đây, ba mẹ con cháu đã gọi một bát mì, nhận được sự khích lệ của bát mì đó, ba mẹ con cháu như có thêm nghị lức để sống. Sau đó, ba mẹ con cháu đã chuyển đến sống ở nhà ông bà ngoại ở Tư Hạ. Năm nay cháu thi đỗ vào trường y, hiện đang thực tập tại khoa nhi của bệnh viện Kinh Đô. Tháng tư năm sau cháu sẽ đến phục vụ tại bệnh viện tổng hợp của Trát Hoảng. Hôm nay, chúng cháu trước là đến chào hỏi bệnh viện, thuận đường ghé thăm mộ của ba chúng cháu. Còn em cháu mơ ước trở thành ông chủ tiệm mì lớn nhất Nhật Bản không thành, hiện đang là nhân viên của Ngân hàng Kinh Đô. Cuối cùng, ý định nung nấy từ bao lâu nay của chúng cháu là hôm nay, ba mẹ con cháu muốn đến chào hỏi hai bác và ăn mì ở Bắc Hải Đình này.

Ông bà chủ quán vừa nghe vừa gật đầu mà nước mắt ướt đẫm mặt. Ông chủ tiệm rau ngồi gần cửa ra vào đang ăn đầy miệng mì, vội vã nhả ra, đứng dậy nói:

- Này, ông bà chủ, sao lại thế này? Không phải là ông bà đã chuẩn bị cả mười năm nay để có ngày gặp mặt này đó sao? Mau tiếp khách đi chứ! Mau lên!

Bà chủ như bừng tỉnh giấc, đập vào vai ông hàng rau, cười nói:

- Ồ phải… Xin mời! Xin mời! Nào bàn số hai cho ba bát mì.

Ông chủ vội vàng lau nước mắt trả lời:

- Có ngay. Ba bát mì.

[Xa xôi]

Một câu chuyện khá chua chát, tặng cho chính tôi

NƯỚC MẮT BÒ- Nguồn:[Only registered and activated users can see links]

Đàn bò đang ăn cỏ. Có một con thốt nhiên đứng lên bằng hai chân sau, hai chân trước dựa vào một hòn đá, kêu gọi cả đàn:

- Mấy anh biết không, tôi đã từng thấy một anh trâu, chỉ lớn hơn mình chút đỉnh, mà có thể húc chết cả con cọp, đuổi cả đàn sói phải chạy cong đuôi. Tôi cũng thấy qua, những con người, gầy yếu, nhỏ bé hơn mình nhiều, mà có thể giăng lưới bắt được voi, xẻ thịt để ăn, vì họ biết dùng hai chân trước để ném đá, ném cây. Tuy mình không mạnh bằng trâu; tay mình không khéo như tay người... nhưng tôi nghĩ, nếu mình biết hợp quần lại với nhau, tất cả đồng loạt bảo vệ trẻ thơ và phụ nữ, nhất quyết chống chọi tới cùng... thì mấy con sói làm sao có thể bắt giết mình tùy thích được?

Đám bò trẻ nghe có lý, một lòng nghe theo con Bò này và tôn nó lên làm thủ lãnh. Riêng đám bò già thì cứ lắc đầu quầy quậy, rồi cụp đuôi, nguẩy đít đi mất.

Hôm sau, bầy sói lại mon men đến gần đàn bò. Con Bò "tân thủ lãnh" bèn gục đầu, hạ hai chân trước, "xuống tấn", sừng non chổng lên, hướng về bầy sói. Rồi nó gầm lên, kêu gọi những con bò khác đến hỗ trợ.

Đàn bò non xếp hàng ngang, hạ thấp đầu, giương thẳng sừng, tiến về bầy sói...

Chợt đâu khói bụi mù trời, tiếng rú thất thanh, tiếng kêu gào thảm thiết, tiếng bò cái, bò mẹ, tiếng bò nhi đồng thút thít, năn nỉ anh em, con cái hãy lo cho thân mình...

Sau khi đàn bò chạy ngang qua, trời quang đãng trở lại. Giữa cánh đồng bao la, chi còn trơ vơ lại con Bò biết đứng bằng hai chân, một mình đối mặt với bầy sói.

Mặc dù hết sức kiên cường chống chọi, không hề sợ hãi hoặc nao núng. Lúc húc bên phải, khi thì húc bên trái, và còn tung gót đá hậu đằng sau... Nhưng rồi sức cùng lực kiệt, kết cuộc, con Bò bị bầy sói phanh thây xẻ thịt. Chết rồi mà hai mắt còn trợn trắng.

Ở đằng xa, mấy con bò già thấy thế, liền hếch mặt, ưỡn ngực, dõng dạc lên giọng với đàn bò:

- Chúng bay thấy chưa, không có tụi tao khuyên can, không nhờ tụi tao vẽ đường cho chạy... thì bây giờ bay cũng chết banh xác như nó rồi...

Cả đàn nghe thế, tiu nghỉu cúi gầm mặt bước đi. Vài con lén ngoái lại nhìn xác thủ lãnh mình.

Có người đứng trên núi, thấy cảnh trên, khẽ thở dài:

- Bò mà. Chỉ muốn ăn cỏ thôi. Kêu gọi làm gì. Thay đổi thế nào được. Có phải người đâu!

Hoàng hôn xuống; nắng chiều hắt lên bãi cỏ khô.

Thoáng thấy long lanh những giọt nước mắt.

[Xa xôi]

Ít ai biết được, Thảo Hảo là bút danh đầu tiên của Phan thị Vàng Anh. Một giọng văn nữ sắc sảo, nhưng có lúc cũng bỡn cợt ngạo nghễ, như truyện này đây. Làm tôi nhớ đến phong cách viết của một nhà văn nước ngoài khác...Gửi bạn truyện ngắn này và nhận xét xem thế nào nhé.

Chuyện hàng ngày ở chung cư- Thảo Hảo



Cứ đến khoảng 10g tối là cả khu chung cư lại phát điên: con chó ở tầng một bắt đầu sủa.

Đó là một con béc-giê to dềnh dàng, nghe nói đã từng được đi học (may mà đã đi học). Chủ của nó trốn nợ nên không dám về nhà ngủ hàng đêm. Ban ngày anh ta nhờ mấy cô bán cá mở cổng vào cho ăn. Cả sáng, cả chiều con chó im thin thít. Đến đêm, nó đói khát và buồn, nên nó sủa.

Người trong khu tập thể gặp nhau, cứ sau câu chào là có câu: “Con chó sủa điên quá nhỉ!”. Có thể nói, cứ nhìn mặt thì đoán được trong đầu ai cũng có ý nghĩ, “Đánh bả nó chết đi cho xong”. Tuy nhiên, chẳng ai dại gì nói ra miệng cái câu đấy. Giải pháp gọn nhất là đến gõ cửa ông tổ trưởng cụm dân cư, đề nghị ông, với cương vị của mình, phải làm cho con chó thôi sủa.

Ông tổ trưởng hơn lúc nào hết nhận rõ vai trò của mình là cầu nối giữa dân với chính quyền, bèn ăn mặc chỉnh tề, đi tìm anh cảnh sát khu vực. Anh bảo, phải giải quyết tận gốc. Phải bắt ông chủ của con chó cho nó ăn đêm, để nó “căng da bụng, chùng da mắt”.


Anh cảnh sát khu vực sau đó vài bận tạt qua nhà đương sự. Cổng lúc nào cũng khóa im ỉm, ban ngày con chó ngủ như chết. Anh bèn viết một mẩu thư, quăng vào sân, yêu cầu chủ nhà lên phường làm việc. Vài ngày sau lại đến, dòm vào sân, thấy cái thư vẫn nằm nguyên chỗ cũ, nhem nhuốc đến thảm thương.

Thấy anh cảnh sát bất lực, nhân dân bèn hiến bao nhiêu là kế: thay khóa cổng để chính chủ nhà cũng không vào được, phải lên phường làm việc; mời thú y đến bắn thuốc mê cho con chó ngủ rồi đưa nó đi nhốt tạm một nơi nào đó, bắt chủ nhà phải xuất hiện để nhận về; cùng đóng tiền để thuê chị bán cá cho con chó ăn thêm bữa chiều để nó no... Kế nào cũng bất thành vì không ai chịu đứng ra làm. Ba, bốn “đầu gấu” của khu tập thể cũng vì chuyện này mà xuống thớ hẳn, vì đúng lúc cần ra tay du đãng thì lại cứ xử sự như người lương thiện.

Đang như thế thì xuất hiện cô nhà báo đến thuê nhà trong khu tập thể. Cô sống một mình, mặt mũi lúc nào cũng căng thẳng, tay lăm lăm cái điện thoại di động. Được một tuần, cô sang nhà ông tổ trưởng, đặt vấn đề con chó lên bàn, cạnh đó là vấn đề năng lực yếu kém của chính quyền địa phương trong giải quyết vụ việc, cạnh đó nữa là vấn đề thiếu ý thức của cộng đồng. Không biết có phải là một cách dọa không, nhưng cô nói nếu viết chuyện này lên báo thì sẽ rất “ê” cho địa phương đấy. Chuyện để chó sủa ồn là vi phạm luật rành rành mà không giải quyết được.

Ông tổ trưởng mát mẻ, vâng, cô quen biết nhiều, nhờ cô kiện hộ chúng tôi, nhờ cô phản ánh lên báo giúp chúng tôi, cho cái con chó chết ấy nó chết hẳn thì tốt quá.

Cô nhà báo về nhà, nghĩ mình mà kiện chuyện này thì người ta nói mình điên mất. Nước mình chưa có cái lệ này. Ở nước mình, cứ dính đến kiện cáo thì bất kể thắng thua, trong mắt người ngoài mình đã như một kẻ điên. Chưa kể đây là kiện về một con chó. Mình lại chưa chồng, mọi người sẽ nghĩ tại mình khó tính...

Nhưng thôi, ít nhất cũng phải gửi một cái thư chính thức cho chính quyền địa phương, trong đó có chữ ký của các hộ chung cư, để xem dưới áp lực của số đông thì họ giải quyết ra sao chứ.

Cô lại sang nhà ông tổ trưởng, hỏi địa chỉ chính xác của nhà “con chó”. Ông đọc cho cô, nhưng lưu ý cô rằng ngoài con chó này, khoảng một tuần nay, hai con chó của nhà giữ xe cũng sủa theo ghê lắm. Cùng là béc-giê cả nên nghe khá giống nhau...

Cô nhà báo ra ban công nhìn xuống. Dưới kia, trong bóng đêm, hai con chó nhà giữ xe đuổi nhau huỳnh huỵch...

Chẳng lẽ mách tội con kia mà không mách tội hai con này? Nhà giữ xe, cô suy tính, thuộc đối tượng cần phải lấy lòng, vì nếu làm cho họ ghét mình, họ sẽ không nhận giữ xe cho mình nữa, lúc ấy mới thực là tai họa...

Từ đó tới nay đã một năm rồi, cả khu tập thể chẳng ai màng tới tiếng chó sủa nữa. Vả lại, nhiều con sủa quá, cũng chẳng phân biệt được rõ con nào với con nào để mà còn tức điên lên.

[Xa xôi]

Của Hồi Môn- La Thị Ánh Hường

Ai cũng nói : “Phải chi cô Út là một thằng con trai thì hay biết mấy!”. Mà đâu phải nhà ông bà không có con trai. Chú Long và chú Khôi đã có vợ con đề huề cả, nhưng vì cuộc sống mưu sinh vất vả, họ phải đi làm ăn tứ xứ. Khi thì ở Biên Hòa, lúc lại xuôi về miền Tây. Cả năm người con gái của ông cũng lấy chồng xa nhà. Thỉnh thoảng ghé xách cho ông bà nải chuối, miếng thịt, khi khác lại dúi vào tay bà mấy tờ hai chục nhàu nát. Bà không lấy, vẫn cứ đưa. Lúc về bà lại phải len lén bỏ vào túi quần thằng cu Bin, bà khóc: “Mẹ con dầm mưa dãi nắng mới kiếm được vài đồng, cho bà làm gì, giữ lấy cho con cái đến trường để biết chữ với người ta”. Thằng bé nghe chẳng hiểu gì, mãi khi thấy có giọt nước rơi xuống từ khoé mắt bà, nó mới chạy ra sau vườn lắc lắc tay mẹ, ngọng nghịu: “Mẹ ơi bà đang khóc!”.

Các chị đề nghị: “Một trong hai chú phải về ở với ông bà!”. Thực ra thì hai chú cũng không phải dạng người chối bỏ quy luật gia tộc; con trai phải phụng dưỡng bố mẹ. Cũng từ quy luật đó nên không tránh khỏi suy nghĩ trọng nam khinh nữ rất rõ rệt trong gia đình ông. Đến bây giờ, ông vẫn ân hận tại sao ngày đó ông lại chấp nhận cho chú Long ở rể. Vậy là ông chỉ còn chú Khôi – người con trai sẽ kề cận ông bà cho đến cuối đời. Không ngờ lấy vợ xong, hai vợ chồng lại chỉ có duy nhất cái nghề bán quần áo dạo. Mà nghề ấy chỉ bán được ở những nơi đông người. Có ngày phải bôn ba đến mấy cái chợ mới có đủ số tiền chi tiêu trong ngày.

Mà nhà ông lại ở tận ngoại thành – một huyện heo hút nhất trong thành phố, cả người cũng lác đác thì lấy gì có chợ. Chú thím phải thuê nhà trọ trong một con hẻm sâu, ngày ngày đi lấy hàng ở chợ Tân Bình về bán. Có khi cả tháng không về thăm ông bà được lần nào.

Khi ấy cô Út mới mười tám, cái tuổi trổ mã nhìn cô đầy đặn và xinh tươi như một đoá hoa trong buổi bình minh. Chỉ có đôi mắt là buồn. Cái nét buồn của đứa con gái mới lớn chưa nói lên một điều gì rõ ràng, nhưng cứ nhìn vào lại có cảm giác xót xa.

Ngày cô cầm tờ giấy báo đậu đại học ở một ngôi trường nổi tiếng nằm ngay trung tâm thành phố. Khi ấy bà không có nhà, ông đang ngồi trầm ngâm với những con tướng, con pháo cùng một người hàng xóm – Một thói quen mà ông rất thích.

Cô hỏi, ông đưa tay chỉ ra phía đầu hẻm:

- Mẹ con ra ấy rồi!

Đến đầu hẻm, cô chợt khựng lại. Bà đang ngồi dưới gốc cây bên lề đường, trước mặt là hai cái mẹt nhỏ, một cái để buồng cau, một cái để mấy bó rau còn tươi, có cả nải chuối chín vàng mà chị hai vừa mang lên cho hôm qua. Một người phụ nữ đang trả giá một món hàng nào đó mà bà không bán.

Cô quay về, lặng người đi vì thương xót. Bà đã ngần ấy tuổi rồi, cái tuổi để nghỉ ngơi, hưởng phúc lộc từ con cháu. Vậy mà …

Trưa ấy, bà dúi vào tay cô tờ hai chục nhàu nát, bảo:

- Con giữ lấy mà mua sách vở, anh con dạo này làm ăn khó khăn, tội nghiệp nó!

Nhận tiền từ tay bà, lòng cô đau như có trăm ngàn nhát dao đang khứa sâu. Cô thương bà, thương đến quay quắt. Cô quyết định giấu luôn tờ giấy báo đậu đại học.

Bữa cơm trưa, cô xin được thưa chuyện với ông bà:

- Con… con… thi trượt rồi ạ!

Ông vốn xuất thân từ nhà nho, cho nên rất coi trọng chữ nghĩa. Bà thì ngược lại, bà thương cô Út nhất, bà bảo cô hiền nhất nhà, chỉ mong cho cô có được một người chồng tử tế, vậy là bà vui rồi, học hành chẳng quan trọng. Cô biết ông giận nhưng ông vẫn im lặng.

Hôm sau, cô tình cờ nghe được câu chuyện ông nói với người bạn chơi cờ:

- Con gái chẳng được tích sự gì, lớn lên thuộc về con người khác.

*

Cầm tháng lương đầu tiên cô đưa, bà rưng rưng nước mắt:

- Con có đau ở đâu không, sao da cứ tái nhợt đi thế kia hả?

Cô lắc đầu bảo:

- Con không sao, công việc rất thoải mái, từ nay mẹ không cần phải bán rau ở đầu hẻm nữa, mẹ cứ ở nhà nghỉ cho khoẻ.

Nói vậy nhưng có những đêm cô ho đến quặn người, có lẽ cô chưa quen mới mùi hoá chất nơi làm việc. Hôm mới vào, bà chủ cũng đã nói trước: “Nếu làm ở khâu đó sẽ được thêm tiền độc hại, nhưng nói trước là phải đảm bảo sức khoẻ để làm lâu dài đấy!”. Cô gật đầu đồng ý. Mức lương cô nhận được không nhiều, nhưng đủ để trang trải những chi phí sinh hoạt cho cả nhà.

Các anh chị của cô và nhất là chú Khôi thì vui mừng khỏi phải nói. Chú còn bảo: “Cô Út ráng đi làm, mai mốt có chồng đã có căn nhà của ông bà làm của hồi môn”. Thực lòng cô có bao giờ nghĩ đến của cải gì, ngay cả một gia đình nhỏ sau này cô cũng chưa nghĩ. Mà có cha mẹ nào nuôi con cái mà tính toán bao giờ đâu. Cô từ bỏ giảng đường, chôn vùi khát vọng cũng chẳng nhằm mục đích như chú Khôi nói.

*

Mới đó mà cô đã gần bước sang tuổi ba mươi – Cái tuổi không còn nhiều sự lựa chọn khi nghĩ đến một tấm chồng. Cô xuống sắc một cách không ngờ. Có những khi nhìn mình trong gương, rồi nhìn lại tấm hình cô chụp năm mười tám tuổi, cô không tránh khỏi ngỡ ngàng lẫn tiếc nuối. Qủa là “cái tuổi nó đuổi xuân đi”. Cô nhớ lại những “cái đuôi” đã theo mình trong suốt thời gian qua. Trong số những người chạy mất do không được cô đáp lại, giờ chỉ còn một người. Anh làm cùng phân xưởng với cô, hiền lành chịu khó và sống rất được lòng mọi người. Các đồng nghiệp chân thành khuyên: “Cưới đi, già rồi còn gì!”. Cô nghĩ tới bố mẹ già, chẳng còn cách nào khác hơn là im lặng. Người đó cũng im lặng chờ đợi, với anh, có được một người vợ hiếu thảo nết na như thế cho dù chờ bao lâu anh vẫn chờ.

Từ ngày ra thông báo nhà nước đưa huyện lên quận, giá đất nơi đây bỗng tăng lên vùn vụt. Miếng đất trống trước nhà cô được quy hoạch lại, mở một cái chợ thật lớn. Dạo này ông bị chứng bệnh phổi hành hạ nên người tiều tuỵ hẳn đi. Rồi một ngày bệnh viện trả ông về, còn dặn người nhà ông muốn ăn gì cứ cho ông ăn. Mọi người nghe câu ấy cứ lặng đi. Sinh tử đã là quy luật nhưng nào ngờ nó lại đến nhanh như vậy, mới đây ông còn ngồi chơi cờ, đàm chuyện rất sôi nổi với vài người bạn. Bây giờ lại trở nên bé bỏng yếu ớt như thế!

Theo lời ông, các anh chị cùng lũ cháu nheo nhóc có mặt đầy đủ. Lúc đầu là chị hai, sau đó hết thảy cùng tu lên khóc như thể nhà có đám tang. Giọng ông đã yếu đi nhiều, nhưng vẫn thều thào: “Khóc gì mà khóc, bố chưa chết ngay đâu!”

Đúng như lời ông nói, qua đợt đó người ông khoẻ hẳn ra, da hồng hào trở lại. Hôm ấy ông chỉ gọi con cháu về để chính thức giao lại căn nhà cho chú Khôi – gia tài duy nhất của ông bà. Không biết cô thì sao, nhưng các chị của cô đều tỏ thái độ bất bình trong lòng. Thấy thương cho cô Út, tưởng đâu qua bao nhiêu năm cô miệt mài lo cho gia đình, ông đã bỏ đi suy nghĩ “trọng nam khinh nữ” bấy lâu, nào ngờ!

Chú Khôi sau thời gian ròng rã bán buôn, giờ cũng có được của cải kha khá. Chú mua hẳn gian hàng trong chợ cho vợ kinh doanh. Gặp thời, lại sẵn có kinh nghiệm buôn bán, chẳng bao lâu chú Khôi lấy lại số vốn ban đầu. Lại mở mang thêm, lần này thì buôn bán ngay tại nhà.

Bận rộn, có hôm hai vợ chồng quên cả cơm trưa cho ông bà. Cũng nhờ cô Út dưỡng bệnh ở nhà nghỉ cả tuần nay. Bác sĩ bảo cô nên dừng lại công việc ở phân xưởng vì hình như có một dấu hiệu gì đó mà họ phát hiện trong cuống phổi cô. Vì thế mà cô trở thành người sai vặt cho chú thím Khôi, hôm thì: “Em ở nhà nấu cơm mang ra giúp chị nhé, trưa đông khách quá không về được em ạ!”. Hômkhác lại: “Em coi cửa hàng cho anh nửa buổi, anh phải đi lấy hàng gấp!”. Vì thế mà cô có cảm giác bận rộn hơn cả khi đi làm.

Một ngày, cô đưa cơm ra cửa hàng cho chị, tình cờ nghe cuộc đối thoại của chị với người bạn hàng: “Cô Út nhà chị ấy, mãi vẫn chưa lấy chồng nhỉ?”. Chẳng biết khuân mặt chị lúc ấy như thế nào, nhưng cô nghe rõ giọng chị như dài ra: “Chắc khó chịu quá chẳng anh chàng nào dám rước, không biết phải nuôi đến bao giờ đây!”. Cô đứng lại rất lâu, chờ cho cuộc nói chuyện của họ tan ra mới thong thả bước vào.

Sau lần ấy, cô mới lờ mờ nhận ra mình đang sống bám vào anh chị. Bà bảo cô: “Tìm chỗ nào đàng hoàng hãy nhận lời con ạ, đời con gái chỉ có một lần, hỏng là khổ lắm!”.

Ngày cô chấp nhận lời cầu hôn của anh công nhân làm cùng phân xưởng, thím là người vui nhất, thím nói với chú: “Nhà chỉ còn mình cô Út, anh lo tổ chức đám đình cho chu đáo vào!”.Cô hiểu được có lời đuổi khéo từ sau câu nói đầy trách nhiệm ấy!

Cô lấy chồng trong những ngày lập đông giá rét, các anh chị có mặt đầy đủ để chúc mừng cô. Người thanh niên đi bên cạnh cô mặt rạng ngời hạnh phúc. Trước lúc về nhà chồng, bà kéo cô vào phòng đeo vào tay cô chiếc nhẫn bằng vàng: “Của mẹ buôn bán lặt vặt để dành cho con đấy! Gĩư lấy để phòng thân con ạ!”. Cô bật khóc, khóc như hồi mười tám tuổi khi thấy bà ngồi giữa những mẹt rau quả ngoài lề đường. Hoá ra suốt thời gian cô đi làm, bà vẫn lén cô bòn mót rau củ trong vườn nhà đem đi bán, mặc dù số tiền cô đem về đã đủ cho bà trang trải. Cô thương bà đến nghẹn ngào!

Trong bàn tay anh, cô lặng lẽ bước theo. Phía trước mặt họ là con đường trải rộng thênh thang.

Lời Bình :

Truyện khắc họa chân dung một cô Út nhu mỳ, nết na, trong một gia đình trọng nam khinh nữ. Một cô Út biết hy sinh, từ chối giảng đường đại học, dập tắt và tự chôn vùi ước mơ. Một cô Út thầm lặng dành cả quảng đời thanh xuân của mình để vun đắp cho gia đình. Điểm đặc biệt ấy càng khắc họa rỏ nét tính cách của cô. Một người con gái hiền lành dễ mến, chịu đựng, chấp nhận thiệt thòi

Chỉ có người mẹ, là thấu hiểu và đồng hành cùng cô. Có lẽ, vì bà là mẹ, mà chắc cũng có lẽ bà cũng từng như cô...Một người đã cam chịu những thiệt thòi áp đặt cho mình...

[memory0281]

:60::60::60::60::60::60: Mí bài tui cảm ơn là những bài làm tui khóc đó. Truyện hay quá, sưu tầm thêm ít nữa cho mọi người đọc nhá xaxoi

[Xa xôi]

ĐÔI BÀN TAY BỊ HUN KHÓI ĐEN

Trần Quỳnh Hương dịch


Vào một ngày nọ của hai năm về trước, tôi lái chiếc xe máy mới mua từ ngoại ô vào, cơ quan tôi nằm trong thành phố.

Đúng lúc đi đến đường Đức Thuận ở quận Tân Hoa, tôi gặp một trận hỏa hoạn xảy ra tại một khu nhà tập thể. Hình như ngọn lửa bốc lên từ tầng 9, khói đen mù mịt tỏa ra từ ô cửa sổ, lúc tôi đến đó ngọn lửa đã lan rộng ra các căn hộ khác.

Từ xa tôi nhìn thấy thấp thoáng mấy viên cảnh sát cứu hỏa, họ đứng từ trên đỉnh tòa nhà và thả dây thừng xuống tầng 9, giải cứu cho từng người qua ô cửa sổ. Đúng là một tin rất nóng bỏng, tôi vội lôi ngay chiếc máy ảnh thường xuyên đem theo bên người và chụp ngay mấy tấm ảnh cảnh sát cứu hỏa cứu dân.

Về nhà tôi đã đi rửa mấy tấm ảnh đó, trong đó có một tấm ảnh chụp cảnh viên cảnh sát người thắt dây an toàn lơ lửng trong không trung đang lôi một em bé gái khoảng ba bốn tuổi trong đám khói đen dày đặc ra khỏi hiện trường.

Toàn cảnh bức ảnh đều rất đẹp, duy nhất chỉ có một điểm không được như ý là ở góc ảnh xuất hiện một đôi bàn tay đen vì bị khói hun, làm xấu cả bức ảnh. Thấy vậy tôi đã dùng photoshop xử lí một chút, xóa đôi bàn tay đen đó đi và gửi tấm ảnh cho tòa soạn báo của thành phố.

Mấy hôm sau, trang đầu tờ báo thành phố đã cho đăng tấm ảnh tôi chụp đó, còn có thêm hàng chữ thuyết minh “giữa lúc lâm nguy thấy anh hùng”, kèm theo còn có một bài viết tuyên dương, ca ngợi tinh thần quả cảm, anh dũng của cảnh sát cứu hỏa thành phố.

Không ngờ tấm ảnh tôi chụp trong lúc vô tình đó đã gây được ảnh hưởng lớn trong thành phố. Sau đó không lâu lại được phóng to và dán ở bản tin tuyên truyền của ủy ban nhân dân thành phố, trở thành một tác phẩm điển hình nêu gương người tốt việc tốt.

Ngay sau đó, biên tập viên của tờ báo đã gọi điện thoại cho tôi và bảo: “Bức ảnh anh chụp đã gây được ảnh hưởng lớn trong dân chúng, tòa soạn đang chuẩn bị gửi đi tham gia cuộc triển lãm ảnh báo chí của tỉnh, rất có hi vọng là sẽ đoạt giải, anh rửa thêm vài tấm nữa nhé”.

Tôi nói: “Cảm ơn cậu nhé. Nếu đạt giải thật thì tớ sẽ chiêu đãi cậu một bữa ở nhà hàng Yến Xuân”.

Sau đó nửa tháng, vào một buổi chiều, tôi dắt xe máy ra khỏi chỗ để xe của cơ quan, chuẩn bị ra ngoài có việc thì phát hiện bánh xe đã xẹp lép không còn chút hơi nào. Bực mình tôi chửi thầm, chất lượng sản phẩm bây giờ tệ quá, xe mới mua mà đã thủng săm. Không còn cách nào khác, tôi đành phải dắt xe ra ngoài để vá.

Hôm sau, vừa dắt xe ra ngoài cổng công ty, tôi lại phát hiện ra xe bị hết hơi. Tình hình sau đó còn tệ hại hơn, cứ dăm ba hôm xe tôi lại bị người ta chọc thủng lốp. Không biết ai có thù oán gì với tôi mà cứ nhằm bánh xe tôi mà chọc nhỉ?

Tôi quyết tâm sẽ phải tìm ra thủ phạm. Và thế là tôi chọn một vị trí ngồi rất hợp lí trong phòng làm việc, vừa viết bài vừa theo dõi nhà để xe. Hai ngày liên tục, không phát hiện ra đầu mối gì, đến ngày thứ ba, vẫn chưa bắt được kẻ đã chọc thủng săm xe.

Đến chiều, trời bắt đầu có mưa lất phất. Tôi nghĩ, trời mưa thế này, chắc nó chẳng đến đâu. Đang định quay người bỏ đi thì tôi nhìn thấy một cậu bé ăn mặc nhem nhuốc lén lút mò vào nhà để xe. Nhìn thấy bốn xung quanh không có ai, nó lôi ngay ra một cái dùi và chọc thẳng vào lốp sau xe máy của tôi mấy nhát với vẻ rất căm hận.

Lốp xe vừa mới vá, giờ lại bẹt dí. Tôi định hô lớn, nhưng lập tức kìm ngay lại. Tôi không hiểu, tôi và cậu bé này từ trước tới nay không hề quen biết, tại sao cậu ta lại có thù oán với tôi. Và thế là tôi quyết định sẽ đi theo cậu bé, xem rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì.

Tôi thấy cậu bé đi dọc theo đường Thủy Tuyền một đoạn rồi rẽ vào một quầy thuốc. Mấy phút sau lại thấy nó đi ra, tay ôm một gói thuốc Bắc trước ngực. Để tránh cho mưa không làm ướt gói thuốc, nó cúi đầu gằm xuống cố để che cho kín. Khi đi qua tấm bản tin tuyên truyền của UBND thành phố, nó nắm một nắm bùn rồi ném thẳng lên tấm kính có bức ảnh tôi chụp.

Hình như chưa hả giận, nó còn xì mũi rồi vẩy ngay lên đó. Rồi nó lại tiếp tục đi, đi qua một đoạn đường khá xa mới rẽ vào một dãy nhà lụp xụp. Tôi biết khu này, chỗ này phần lớn chỉ tập trung người ngoại tỉnh đến thành phố làm thuê hoặc công nhân thất nghiệp.

Cậu bé đẩy tấm cửa rào và bước vào sân, đó là một khoảnh sân cũ nát, chứa toàn đồ phế liệu nhặt trên phố, lon bia, sắt vụn, vải nhựa...Nhìn ngôi nhà nhỏ trong sân đó, ít nhất cũng đã phải có từ mấy chục năm, cột nhà bị khói hun đen bóng...

Tôi đẩy cửa vào thì thấy cậu bé đang lom khom bên bếp lò, bàn tay nhỏ đen đuốc gầy gò đang quạt lò bằng cái quạt mo. Mùi thuốc Bắc tỏa khắp nhà, nằm trên giường là một người đàn ông độ tuổi trung niên người gầy như que củi, có một cô bé chừng bốn năm tuổi đang cho ông ta uống thuốc. Phòng ốc bừa bộn vô cùng.

Thấy tôi bước vào, cậu bé tỏ rõ vẻ sợ hãi, theo bản năng cậu ta lùi ngay vào góc tường. Nhìn thấy tôi, người đàn ông đó gắng sức ngồi dậy, gương mặt xanh xao cố nở một nụ cười, ông ta nhìn tôi rồi bảo, “anh vào đi, mời anh ngồi”.

Tôi thực sự không tìm được chỗ nào để ngồi, nhưng rồi cũng đành ngồi lên một chiếc hòm cũ kĩ. Người đàn ông nhìn cậu bé đang đứng ở góc tường, dường như hiểu ra được điều gì: “Có phải thằng Cường lại gây sự gì ở ngoài rồi không?”.

Đúng là tôi định tìm cha mẹ cậu bé để mách tội, để họ phải chú ý giáo dục con. Nhưng đứng trước hoàn cảnh này, tôi cố gắng kìm chế vẻ bực mình và bảo: “Không, không có gì đâu”.

“Thế thì tốt, thế thì tốt. Tôi cũng chẳng sống được mấy ngày nữa, chỉ khổ nó thôi”.

“Mẹ bọn trẻ đi đâu rồi bác?”.

“Chết rồi. Chết trong vụ hỏa hoạn năm kia. Nghe nói có một anh nhà báo có chụp một bức ảnh, trong đó có đứa con gái của bà ấy”. Người đàn ông đưa mắt nhìn đứa con gái, cô bé sụt sịt vừa khóc vừa kể: “Vụ cháy đó là do cháu gây nên. Cháu thấy đói, bố cháu lại không làm được việc gì, cháu đã tự bật bếp nấu mì tôm ăn. Thế là lửa cháy lan ra”. Lời kể non nớt của cô bé tỏ rõ sự ân hận, tự trách.

“Mẹ về đến nhà thì lửa đã lan ra rộng lắm rồi. Mẹ cháu đưa bố và anh ra ngoài cửa sổ trước, rồi lại lôi cháu từ góc tường ra ngoài và giao cho các chú cảnh sát, nhưng sau đó mẹ cháu không ra ngoài được nữa. Vì cứu cháu mà mẹ cháu phải chết, cháu đã hại chết mẹ!”. Nghe cô bé kể mà tim tôi đập thình thịch.

Người đàn ông hình như đã chai sạn với mọi thứ, ông ta thở dài rồi nói: “Bà ấy là mẹ đẻ của con bé này, là mẹ hai của thằng Cường. Bình thường thằng Cường chỉ thích gây chuyện với hai mẹ con nó, nhưng giờ thì ổn rồi, nó rất thương em, cũng coi như mẹ nó đã xả thân một lần để cứu nó”.

Trên bức tường đối diện là bức ảnh chụp cả gia đình, xộc xệch, nghiêng ngả. Người phụ nữ trong ảnh tầm tuổi trung niên, trông chị rất bình thường, nếu gặp trên đường sẽ thấy chị thật sự không có gì nổi bật. Nhưng trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc đó, chị đã mang hi vọng sống đến cho người có quan hệ ruột thịt và cả người không có quan hệ ruột thịt với mình.

Người đàn ông ngừng một lát rồi nhìn tôi bằng ánh mắt nghi ngờ, anh đến đây chắc chắn là phải có việc gì. Cậu bé tên Cường nhìn tôi với ánh mắt lo lắng, chờ đợi, hình như cậu định nói gì đó, nhưng mở miệng ra lại thôi. Tôi biết, cậu ta là chỗ dựa duy nhất cho cả gia đình, tôi không thể kể việc cậu đã làm cho bố cậu biết. Em gái cậu còn quá nhỏ, chưa hiểu gì, còn bố cậu cũng đã quá mệt mỏi rồi.

Tôi do dự một lát và nghĩ ra một kế rồi bảo, “Cường trong lúc nhặt phế liệu đã nhặt được của rơi và trả lại người mất. Tôi đến đây để cảm ơn em và bác”. Người đàn ông gật đầu với vẻ hài lòng, “nhà này bây giờ chỉ dựa vào đồng tiền nhặt phế liệu của nó để sống cho qua ngày mà thôi”.

Tôi rời khỏi ngôi nhà đó mà lòng nặng trĩu. Mưa vẫn rơi tí tách như nước mắt của cô bé em gái Cường.

Đột nhiên, có tiếng người gọi với theo tôi: “Chú ơi, chú đợi cháu”.

Quay đầu lại, hóa ra là Cường đang chạy theo tôi. Cậu ta dúi nắm tiền vào tay tôi và bảo: “Tiền của chú, cháu không thể lấy. Cháu có tiền, tiền cháu kiếm cũng đủ tiêu cho cả nhà rồi. Tháng này cháu còn tiết kiệm được 121 tệ 4 hào 5 xu nữa. Lúc đầu cháu rất hận chú, bây giờ thì cháu đã hiểu, chú là người tốt!”.

Tôi xoa đầu Cường và bảo: “Cường, cháu không sai, nếu chú là cháu, không những chú sẽ chọc thủng mà còn chọc nát cả săm xe ấy chứ”. Cường cười ngượng nghịu và tiếp tục giải thích, “Tấm ảnh và bài viết tuyên truyền trong thành phố đó, không hề nhắc đến tên mẹ cháu, mẹ cháu mới là anh hùng thực sự! Bọn cháu gọi điện cho cảnh sát cứu hỏa, một tiếng sau họ mới đến. Nếu họ đến sớm hơn thì mẹ cháu đã không chết”. Trong làn mưa, tôi không thể nói gì hơn, đây là nguyên nhân khiến Cường tìm cách trả thù tôi.

Ngừng một lát, Cường nói với tôi bằng giọng cầu khẩn: “Cho cả mẹ cháu vào nữa, được không chú?”. Tôi gật gật đầu.

“Chú có thể giúp cháu được gì không? Cứ nói đi, đừng ngại, cháu là một đứa bé ngoan”.

“Chú tìm cho em gái cháu một gia đình nhận nuôi nó, em cháu ngoan lắm. Cháu sợ là cháu không nuôi nổi em gái cháu nữa”. Tôi lại gật gật đầu. Thấy vậy Cường nở một nụ cười tươi rói, rồi cậu cảm ơn tôi và biến mất trong làn mưa.

Về đến nhà, tôi đã rửa lại tấm ảnh đó và giữ nguyên ảnh gốc, đôi bàn tay bị khói hun đen đó đã trở thành tiêu điểm của bức tranh, tôi đặt tên cho bức ảnh là: “Sự lựa chọn của mẹ”.

[Xa xôi]

GIANG HỒ BLOG'S -An Bình Minh

Tan sở. Khác với mọi ngày, Dũng vừa dắt xe ra cổng đã thấy vợ đứng chờ. Mọi khi đâu có vậy. Dũng nổ máy mà Vinh vẫn rề rà, cười đùa với người này, người kia chán rồi mới chịu ra. Cái đặt người ngồi lên sau xe hôm nay cũng khác, nặng như bao gạo.

Quãng đường gần ba cây số về nhà, Dũng và Vinh, không ai nói với ai lời nào. Biết rồi. Chiến tranh sắp nổ ra đây. Mà nguyên nhân Dũng cũng không lạ. Tất cả chỉ tại blog.

Nhờ làm cùng cơ quan, Dũng và Vinh sớm tối đi về có nhau. Họ là hình mẫu một đôi vợ chồng trẻ hạnh phúc vì tâm đầu ý hợp, may mắn nhờ cuộc sống sớm ổn định… Đến sau bữa cơm nhạt nhẽo thì cuộc giao tranh bắt đầu. Như thường lệ, Vinh nắm quyền khai hỏa.

- Lánh xa mấy cái trò bốc biếc đi. Đừng có thấy chó sủa, người cũng sủa - Rõ ràng là vũ khí hạng nặng đã được sử dụng ngay từ phút đầu tiên.

- Cô có dám nói câu này ở công ty không? - Dũng không nhân nhượng. Cũng ngay phút đầu tiên chiến tuyến “ta địch”: cô và tôi được xác lập

- Sợ gì. Nhưng mà để yên cho người ta làm ăn.

- Ai làm gì?

- Này! Anh đừng giả ngây, giả ngô. Cái bọn viết blog đang làm loạn cơ quan đấy.

Thế này thì quá lắm. Tưởng cùng màu cờ sắc áo. Ai ngờ ăn phải bả mấy cha lãnh đạo.

- Ai làm loạn cơ quan? - Dũng trợn trừng.

- Anh tự hỏi lấy - Vinh hạ giọng.

- Đến cô mà cũng vậy. Đúng là gà què ăn quẩn cối xay - Dũng chua chát, chẹp miệng, than. Im lặng bỗng bao trùm. Căn phòng trống rỗng như không có sự sống.

Vinh là người hiền lành. Cãi nhau, ác khẩu, nhưng không nhiều lời. Viên đạn tử thủ do Dũng bắn ra vu vơ, không ngờ trúng chỗ hiểm, khiến Vinh không phản ứng nổi, đành cuộn chăn, úp mặt nằm vào sát tường. Khoảng cách cô - tôi ở đầu cuộc giao tranh đã mặc nhiên xác lập vị trí lúc hưu chiến: Một ở trong buồng ngủ, một ra phòng khách. Chuyện nhỏ. Bài này là của các cụ ngày xưa; chứ thời nay, kênh HBO, Sport phát suốt đêm. Lâu lâu, được bữa xem tivi rồi ngủ gà, ngủ vịt trên xalông cũng là cái thú.

***

Đúng là từ ba tháng nay, cơ quan Dũng loạn lên vì blog thật. Thoạt đầu là hai chục blog lành mạnh, đúng với tính chất là nhật ký điện tử thuần túy, tâm sự và mô tả cảnh gia đình, bạn bè, con cái. Nhưng blog là nhật ký cá nhân mở và tính cộng đồng là đặc trưng ưu việt của nó, rất rộng và rất sâu. Đã “thiết kế” một ngôi nhà blog là hàm ý “cửa mở - mời vào” để mong có nhiều người đọc, chia sẻ. Và muốn có nhiều người đọc thì blog không thể cà kê mãi chuyện sinh hoạt của gia đình, mà phải viết những điều hấp dẫn, liên quan đến đời sống cộng đồng. Thế là từ những chuyện kể về chuyến tắm biển, tổ chức sinh nhật của vợ chồng bạn bè…, blog chuyển sang vấn đề thời sự ở doanh nghiệp: Chuyện, một anh chánh văn phòng mạt sát các nhân viên ban thương hiệu thị trường “uống trà gì mà uống lắm thế, một ban mà uống bằng cả công ty”. Chuyện, nhắc lại việc một nhân viên marketing bị “hót đất đổ đi” vì ăn chia tiền hoa hồng không sòng phẳng…

Cứ tưởng chuyện đơn giản. Nhưng liền đó, xuất hiện phản ứng đôminô. Hàng loạt comments (tiện ích bình luận giữa các blogger) hưởng ứng, chia sẻ, kể tội những người “có tý chức quyền, coi thường quần chúng”. Cho đến lúc này thì blog cũng chỉ chủ yếu là nói dè dặt, xa xôi về vài sự việc có chứng mà không có lý. Nhưng khi xuất hiện một blog có tên Thất trảm sớ, viết theo văn phong của truyện chưởng, cực kỳ bay bướm, hấp dẫn thì sự việc khác hẳn. Thất trảm sớ lên mạng vạch mặt một lúc ba ban tiếp thị, quảng cáo, khai thác khách hàng là đội giá dịch vụ, khai thấp doanh số để chia nhau… Ghê thật, blogger này tự nhận mình là Chu Văn An, dâng sớ đòi chém đầu 7 tên quan tham đây. Ngay tức khắc, Thất trảm sớ được các blogger cổ vũ nhiệt liệt.

Có thể hiểu sự cổ vũ đã phản ánh nhu cầu thông tin của các blogger. Và nhu cầu này nhanh chóng được đáp ứng. Năm ngày sau, blog mang tên Lưu Dung xuất hiện đã tạo ra cơn địa chấn làm rung chuyển khu cả nhà 5 tầng văn phòng công ty. Chỉ mới 7 giờ sáng, cả cơ quan đã xì xầm, bàn tán. Thâm thúy đến thế là cùng. Lưu Dung, chính là Tể tướng Lưu gù, quê ở tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), nổi tiếng thông minh, chính trực, dám vạch mặt bọn quan tham, đứng đầu là Hòa thân. Và quả là không hổ danh tể tướng, ngay bài đầu tiên, ông ta (là cứ nói vậy chứ đâu có biết ông hay bà) đã thẳng thắn đề cập đến hai nguyên nhân vì sao công ty ta loạn. Theo Lưu Dung thì, một là do hệ thống tham mưu bất tài đang khuynh đảo, coi anh em như rơm, như rác. Hai là, không một thủ trưởng nào chí cốt, sống chết với công ty. Ai cũng có “đường binh” riêng của mình. Công ty chỉ là bước đệm, nơi các thủ trưởng ghé qua vài năm chờ một con đường thăng tiến khác cao hơn, yên ổn hơn… Chao ôi! Lập luận đến thế thì đầu óc Lưu Dung quả là không phải tay vừa. Tư duy kiểu này không thể là lính lác. Phải là một người trong hội đồng kinh doanh của công ty mới nghĩ nổi.

Thế là chẳng ai bảo ai, tất cả thi nhau phân tích, truy tìm hung thủ. Không phải cơ quan điều tra, song xem ra ai cũng có năng khiếu lập chuyên án. Thói đời vẫn vậy, một mất mười ngờ. Có đến ngót chục anh, chị được đưa vào danh sách nghi can. Thằng H ra vẻ cặm cụi đọc báo, nhưng vẫn dỏng tai nghe ngóng, cấm có lọt câu nào. Biết đâu chính là nó. Còn thằng Lý chim chích nữa, tủm tỉm cười, trẻ người những chắc gì đã non dạ. Nó chứ ai. Lại thằng Khải còi kia kìa. Nó đã từng được đường phố đào tạo, thuở nhỏ phải đi bán báo, không học một trường lớp vi tính nào, nhưng tay nghề của nó trong công ty chưa ai theo kịp. Thằng ấy chứ ai. Và kia nữa chứ, cái lão Chí trưởng bộ phận khai thác khách hàng, từng mơ chức phó tổng giám đốc, khẩu khí của lão giống hệt Thất trảm sớ. Lão ấy chứ ai. Nhưng cha Tung trưởng bộ phận marketing cũng là người không thể bỏ qua. Một tuần lão đi Singapore thì Lưu Dung tịnh không thấy bài nào lên blog. Lão về hôm trước, hôm sau lập tức xuất hiện một entry chửi lãnh đạo rất độc địa,. Lão đó chứ ai… Cứ trông cái dáng đi, tướng ngồi, cái ánh mắt nhìn, cái nghiêng đầu lắng nghe của bọn họ thì anh nào cũng giông giống Lưu gù và Thất trảm sớ cả.

Nhưng chưa kịp tổng hợp, quy nạp để lọc ra hình bóng Lưu Dung thì đùng một cái, xuất hiện blog mới, mang tên Sherlock Holmes. Không như Lưu Dung, đề cập đến thực trạng một cách chung chung, cái anh thám tử Sêlốc Hôm này chỉ ra cụ thể tên tuổi từng người, gắn với từng phần việc “gây hậu quả nghiêm trọng”. Ai là người chịu trách nhiệm về “chính sách hà khắc” của công tác tổ chức.

Ai là người dung kẻ nịnh bợ, trù dập kẻ ngay thẳng. Ai là người bất tài, nhưng lại tham vọng lớn. Ai là người dúng tay vào bất cứ công việc gì thì việc ấy hỏng, làm lỗ hàng trăm triệu đồng. Ai là người ăn chia không sòng phẳng, phần dễ nhận về mình, khó thì đùn đẩy… Cái anh thám tử này xuất thân từ nền công nghiệp phương Tây có khác, hơn hẳn bác tể tướng vốn sinh ra từ nền văn minh lúa nước.

Đúng là loạn thực sự. Không khí công ty u uất, xào xáo. Nỗi lo lắng trùm khắp từ lãnh đạo đến nhân viên. Sếp thì lo giữ mồm, giữ miệng, lỡ một lời là có thể bị hai thằng Lưu Dung, Sêlốc Hôm sao y, quẳng lên blog như bỡn. Lính thì lo tình ngay lý gian, ai cũng cố chứng minh mình ngoại phạm. Mặc dù tất cả bọn họ đều hoan hỷ đọc không sót một chữ nào của Lưu tiên sinh và Sêlốc Hôm thám tử, nhưng lại khéo léo giấu kín trạng thái tình cảm với hai blogger này.

Có vẻ như tai mắt bác tể tướng và chàng thám tử có ở khắp nơi. Không cái gì họ không biết. Đến ngay cả cuộc họp của ban giám đốc, mở rộng đến bí thư thanh niên và chủ tịch công đoàn để bàn biện pháp truy tìm kẻ quấy rối; bí mật là thế mà ngay hôm sau, trên blog Sêlốc Hôm đã có hàng chữ: “Treo thưởng đầu Bin Lưu gù 50 triệu USD”. Và sáng hôm sau nữa, trên blog Lưu Dung xuất hiện một bài viết dài với tựa đề: “Ai là Lưu Dung”.

Trong bài viết này, lão tể tướng đưa ra một lô giả định. Tất cả các cán bộ trưởng phó phòng ban đều trong tầm ngắm, đại loại: Lưu Dung có thể là anh N giám đốc tổ chức sự kiện, bất tài nhưng nhiều tham vọng. Nay bất mãn, quậy phá chơi.

Lưu Dung có thể là ông Y trưởng ban khai thác thị trường, tuy có năng lực, nhưng hỏng ăn nhiều phi vụ béo bở; biết chẳng có chỗ thăng tiến nên lao ra phá phách. Lưu Dung có thể là bác G, hay châm chọc, lâu nay vì không được phân công công việc gì cụ thể, nên nhân lúc này lên blog “xả xupắp”.

Cứ thế, mỗi người chỉ có một vài dòng ngắn gọn, nhưng tóm tắt đặc điểm khá sâu sắc, hệt như cái phích nhận định, đánh giá về tâm tính, sở trường, xu hướng tinh thần và ham muốn vật chất của nhân viên tình báo, được lưu trong tàng thư mật. Một lần nữa, cả công ty lại như vỡ lẽ, cùng chung một nhận đinh: Thấy chưa. Người bình thường đâu đủ tư cách là Lưu gù. Có vẻ như hình bóng của hai tên Lưu gù, Sêlốc Hôm đang dần dần lộ rõ chân tướng.

Đây cũng là lúc hình thành thế trận mới. Không thể để blog đen mặc sức quậy phá, muốn làm gì thì làm, hàng loạt blog hồng ra đời đã làm thay đổi tương quan lực lượng trong giới blog. Để tỏ rõ lòng trung thành, các blog hồng này nhảy ra chiến đấu với Lưu gù, Sêlốc Hôm, Thất trảm sớ. Họ gọi những blog đen là hắc đạo hèn nhát. Sao chửi bới công ty, chê thu nhập thấp, chê cung cách đối xử kém mà không dám dũng cảm cút khỏi doanh nghiệp…

Không hiểu họ lấy đâu ra ngôn từ sắc sảo để đẩy cuộc tỷ thí đến độ quyết liệt, nặng ký đến thế. Bình thường hội họp, học tập thì họ im như thóc, nói năng ấp úng như ngậm hột thị. Làm đề án chương trình quảng bá, tiếp thị, tổ chức sự kiện thì cạy không ra chữ. Thế mà bây giờ họ thật thông tuệ. Mọi thứ trên trời dưới biển, từ thiên văn, địa lý đến văn hóa, lịch sử, họ đều thuộc làu, vận dụng vào cuộc công kích rất thấu tình, đạt lý.

Đến đây thì giới giang hồ blog của công ty chính thức ra đời. Giải thích về tên gọi giang hồ blog, có nhiều trường phái. Nhưng xem ra cách định nghĩa, căn cứ đặc tính của giang hồ sau đây là có vẻ hợp hơn cả: Giang hồ là kẻ lang thang (trên mạng), thoắt ẩn, thoắt hiện, anh hùng đại hiệp, thấy chuyện bất bình không thể làm ngơ.

Giang hồ là bất phân cao thấp, theo đuổi sự nghiệp đến cùng... Chả thế mà dịp này, một blog đã lên tiếng kêu gọi: “Hãy đại hiệp, dũng cảm. Giữ đạo văn minh Net; điểm (huyệt) đâu trúng đó, đừng ném đá giấu tay, bôi bẩn bản tính cao đẹp của giới giang hồ blog”.

Nhưng hung hăng và sắc sảo hơn cả trong số các blog hồng, phải kể đến blog Tấn bò tót. Bò tót là biệt hiệu do đồng nghiệp đặt, dựa vào tính hiếu động, ăn to nói lớn, đi đâu cũng huỳnh huỵch, huỳnh huỵch của Tấn. Đã thế Tấn lại hay vặn mình. Người đứng cạnh không né kịp ăn nguyên cái cùi chỏ là chuyện thường. Chỉ trong hai ngày, Tấn bò tót phát hành liền bốn bài chửi Lưu Dung. Giọng điệu uyển chuyển, dĩ nhu trị cương, Tấn bò tót đòi Lưu Dung phải cung cấp chứng cớ về những người gây hậu quả nghiêm trọng. Nếu không là vu khống.

Và Tấn thách thức, “có chính trực thì hãy xưng danh, đừng lẩn quất lợi dụng chốn thâm sơn cùng cốc mà ra đòn vụng trộm, làm hổ danh giới giang hồ blog”. Nhưng Lưu Dung đâu phải tay vừa. Lập tức trả đũa, phóng lên blog hàng tít: “Nhân sự mới”, bên dưới là hình một chú bò tót đang lồng lộn trên sân đấu. Ở huyệt u vai của con bò bị cắm năm sáu mũi giáo, máu chảy lênh láng…

Phối hợp tác chiến cùng với các blog hồng anh dũng, nghe đồn, lãnh đạo công ty cũng đang rốt ráo tìm biện pháp phanh phui tung tích của đám Lưu Dung, Sêlốc Hôm, Thất trảm sớ... Về nguyên tắc kỹ thuật, nhà cung cấp phần mềm có đủ khả năng để phăng ra những blogger đen, lợi dụng mạng gây hại cho cộng đồng. Muốn vậy phải nhờ bên an ninh can thiệp.

Song cũng không dễ. Với an nình thì chưa chắc chuyện này đã đáng để họ ra tay. Còn nhờ háckơ áo trắng thì chẳng khác gì dụng con dao hai lưỡi. Mướn kẻ đâm thuê chém mướn để hạ sát kẻ thù của mình, rất dễ mang nợ, phụ thuộc suốt đời.

Hơn thế, một khuyến cáo mang tính chuyên môn, đã khiến lãnh đạo công ty phải cân nhắc, đó là: Giết một blogger chẳng khác nào như chặt đầu Phạm Nhan. Chặt đầu này, nó mọc ra đầu khác. Biết đâu ba thằng Lưu Dung và Sêlốc Hôm, Thất trảm sớ chẳng qua chỉ là những cái xúc tu của một con bạch tuộc. Phương sách tạm thời là đi với ma mặc áo giấy. Về nhà bảo con mình làm cho cái blog để chui vào đọc.

Nhưng hại thay, kể từ khi có blog này thì giang hồ blog như được khích lệ, thi nhau lên diễn đàn. Tất cả bài viết đều được soi mói, bình luận. Như cái blog của anh chàng Viễn chẳng hạn. Bài của anh là “Voi ăn bí đao”; kể chuyện bên Lào, mỗi khi voi động đực người ta chỉ cần treo một cần xé bí đao vào cổ, voi cuộn vòi xơi hết thì dịu cơn cuồng, hiền như vịt. Ấy vậy mà ngay sau đó, các blogger đã tấm tắc khen thâm thúy. Có người còn khích lệ: “Hãy cứ nói thẳng. Trình độ như anh việc gì phải vòng vo”. Mặc cho Viễn thanh minh chuyên thật, không hề có cạnh khóe, vẫn chẳng ai tin. Ngôn tại ý ngoại, lừa sao được giang hồ blog.

Nhưng việc xuất hiện các blog hồng chưa hẳn là có lợi. Đúng hơn là lợi bất cập hại. Như được khích lệ, chính các đối thủ đã tạo ra đề tài, niềm hứng khởi để các blog đen tiếp tục lên tiếng. Bởi thế, việc lãnh đạo chui vào blog chẳng khác nào một sản phẩm sai lầm cộng thêm. Độ khốc liệt của cuộc giao tranh giữa hai “môn phái blog” càng tăng khi họ biết có blog của lãnh đạo trà trộn. Tất nhiên cũng là blog nặc danh thôi, nhưng nhìn blog của lãnh đạo thì biết ngay. Nó câm lặng, trống trơn, ngây ngây dại dại thế nào ấy. Thế mới biết ứng xử với blog không phải là một việc dễ dàng.

Đến cái phản ứng của ông K, phó tổng giám đốc thì điều này một lần nữa được chứng minh. Số là một bài viết của Lưu Dung vạch ra 5 tội của ông K, đã khiến ông không thể ngồi yên. Bỏ qua cả quy tắc “hết sức kiềm chế” mà ban lãnh đạo đã đề ra trong kế sách ứng xử với blog, ông phó tổng nhảy vào cuộc chiến. Ông gửi cho Lưu Dung một bài dài với lời thanh minh mềm dẻo, nhưng vẫn giữ được khí phách của cây ngay không sợ chết đứng.

Nhưng đến cái đoạn cuối thì ông phó đã giáng cho Lưu Dung một đòn cực hiểm. Ông viết: “Bác Lưu gù ơi. Gánh nặng cuộc đời đã khiến tấm thân bác không còn thẳng thớm. Nay bác sắp nghỉ rồi, hãy yên ả cho tâm hồn thanh thản. Bác quậy phá làm gì để tấm lưng gù thêm ốm yếu, làm sao gánh đặng quãng đời ngắn ngủi còn lại…”.

Viết thế thì đích thị là ám chỉ ông Huyến rồi còn gì. Ông Huyến chính là tể tướng Lưu gù chứ ai. Cơ quan này sắp nghỉ hưu thì còn ai ngoài ông Huyến. Nếu không phải ông Huyến thì đời nào ông phó tổng giám đốc lại gọi blogger đen này bằng bác một cách kính trọng như vậy.

Chả hiểu đòn này có nặng ký không mà bác Huyến ủ rũ suốt mấy ngày trời. Đành rằng trâu già không sợ dao phay, nhưng bị đập búa đinh vào gáy oan uổng như thế thì dẫu nhẹ cũng ắt phải lăn đùng, té ngửa. Nhưng chuyện cũng không chỉ có thế. Chỉ vài tiếng sau, bài viết của ông phó tổng đã gây một phản ứng đa chiều trong làng blog công ty. Người ghét ông phó được thể làm um lên. Họ bảo ông phó hồ đồ, trông cây tưởng rừng.

Họ kiện lên bà chủ tịch công đoàn, ai lại đối xử với người già, sắp hưu như vậy. Với một người hiền lành như ông Huyến mà ông phó còn thế, thì với anh em, sao? Đã thế, lại thêm mấy thằng trẻ ranh, chẳng hiểu thương hay ghét mà dám công khai bày tỏ sự lo lắng, thương hại. Có đứa còn nhe răng cười, ra chiều chia sẻ, vuốt vuốt, đấm đấm nhẹ nhẹ lên lưng bác Huyến. Ý chừng chúng muốn bảo, để cháu matxa cho bác đỡ ê lưng sau cú đập của ông phó tổng.

Ai đã từng nói, công nghệ thông tin làm thay đổi thế giới. Đúng thật. Các sản phẩm của công nghệ thông tin đã tác động mạnh mẽ đến mọi thành tố của xã hội, từ kinh tế, khoa học, đến chính trị, xã hội. Thậm chí nó còn bổ sung một phương thức hữu hiệu và loại hình hoạt động mới cho sự nghiệp phục vụ an ninh quốc gia. Những kỹ năng cậy tủ, nghe trộm điện thoại, đánh cắp giấy than đã không còn là biện pháp hoạt động thông dụng. Khỏi có chuyện trà trộn, đột nhập vào lãnh địa của đối phương với nỗi lo bị lộ tẩy, bị bắt bớ, bị trục xuất và trao đổi con tin… Nay là tình báo công khai.

Công nghệ thông tin cho phép ta thoải mái “lang thang” vào mọi ngõ ngách của đối phương với nguồn thông tin vô cùng giá trị. Này nhé, ví dụ thế này chẳng hạn: Chỉ cần ngồi một chỗ với vài cú gõ gõ, vài cái “nhấp chuột” là ta sẽ có được những con số về giá cả, sản lượng càphê (hoặc một sản vật gì đấy) của đối tác: Năng lực xuất khẩu, lượng dự trữ, hoặc tồn kho… tình hình thiên tai; khó khăn, thuận lợi đối với người gieo trồng…; Với một lượng thông tin phong phú, việc đề ra chính sách tương ứng để hạ nốc ao đổi tác trở nên quá đơn giản. Trong cuộc giao tranh ngày nay, ai nắm được thông tin kẻ đó thắng.

Cho đến cái anh blog thì công dụng của công nghệ thông tin được phát huy tối đa. Trượt theo “thế giới phẳng”, blog vào tận nhà, là bạn thân thiết của lớp trẻ, tạo ra hiệu ứng hai chiều cho xã hội, tốt và xấu. Mối giao lưu, lời bình, khích lệ rất nhanh, một phút có thể hàng chục, hàng trăm ngàn người đọc; điều mà không phương tiện truyền thông nào làm được.

Vì thế, nỗi lo của Vinh không phải vô cớ. Văng miểng dẫn đến cái chết oan uổng là điều vô lý mà ai cũng phải sợ. Và nó đã xảy ra. Đến ngay cái chú Tấn bò tót, một blogger hồng đầy dũng khí cũng bị dính đạn. Đúng là không ai ngờ được sự suy diễn phong phú của người đời. Đùng một cái có tin: Lưu gù không phải ai xa lạ, chính là thằng Tấn bò tót. Thằng Tấn là điệp viên song trùng.

Thằng Tấn cơ hội, chính nó lập blog nặc danh lấy tên Lưu gù, rồi cũng chính nó lên mạng, chiến đấu với tể tướng Lưu gù và Sêlốc Hôm. Nó làm một lúc được ba việc: Chửi lãnh đạo cho sướng cái bụng, đưa bao nhiêu người vào nghi can và được đánh giá là trung thành, dũng cảm. Đến chuyện này thì blog quả là lợi hại. Anh có thể viết thư nặc danh để chửi giám đốc, rồi sau đó lại viết thư (bằng tên thật) để đả phá cái thư nặc danh, bênh vực giám đốc được không? Thế mà với blog thì được. Vô tư.

Tuy không nhận được phản ứng nào từ ban giám đốc, nhưng mặc nhiên Tấn bò tót có cùng thân phận như bác Huyến. Trước hứng khởi bao nhiêu thì nay xìu xuống bấy nhiêu. Có tin đồn Tấn đang tìm chỗ làm khác. Nhưng điều sau đây mới thật bất ngờ: Từ khi Tấn bò tót bị văng miểng, các blogger hồng cũng tịt ngòi. Chẳng ai còn tâm địa đâu mà lao vào chiến đấu với tể tướng, chàng thám tử và ông Thất trảm sớ. Gương của Tấn bò tót sờ sờ ra đấy thôi. Và rồi như một phản ứng dây chuyền, các blogger hồng rút khỏi cuộc chiến thì các blogger đen dường như cũng mất hứng.

Không có đối thủ, như gió thổi đồng trống. Chiến trường dịu xuống, bầu trời phía trên sân thượng trụ sở công ty bỗng nhiên trong veo, làng blog trở lại yên ả, thanh bình... Hình như đã đến hồi kết thúc; hơn một tuần nay không thấy các blog đen tung chưởng. Nhưng cũng vẫn phải cảnh giác. Ban giám đốc thận trọng bảo nhau. Anh Chí Phèo ngày xưa chỉ vì uất ức khi không có người chửi lại, đã chẳng vác dao đến nhà Bá Kiến gọt cạnh bàn gỗ lim đấy thôi.

Riêng với vợ chồng Vinh thì đoạn kết là một câu chuyện có hậu. Nghe vợ, Dũng lánh xa blog. Anh chỉ mở máy tính khi có công việc chung và thật cần thiết. Họ vẫn cùng nhau sáng đi tối về. Giữ đúng nguyên tắc không để nhân vật thứ ba xen vào làm ảnh hưởng quan hệ phu thê nồng thắm

[Xa xôi]

Những cây gòn lạc


Ta có một buổi chiều ngược ngạo, mang tiếng là đi chơi nhưng phải len lỏi chen chúc mới tìm được một chỗ ngồi trong khuôn viên quán. Chiều xuống rồi mà cả người nhễ nhại mồ hôi. Đã vậy, các cô tiếp viên mặt đẹp mà quạu đeo. Bạn khoát tay, “chịu cực môt chút, ở đây chim sẻ nướng muối ớt ngon dã man. Đi nhậu chớ có phải làm thơ đâu mà tìm chỗ đẹp”. Lâu lắm mới gặp nó, nhưng chẳng thể trò chuyện, chung quanh ồn đến mức chỉ có thể ngó nhau cười cười gật gật, cuối cùng (hay bắt đầu?) là cụng ly.

Và trong cái không gian bừa bộn, nhộn nhạo đó, những cây gòn lạc lỏng đứng bên rào, chỗ góc sân. Gòn tháng Ba, nhiều trái đã khô, và vài trái khô nứt mình lộ ra chùm bông trắng muốt. Bàn ta ngồi, bông gòn rơi xuống. Đó là lúc ta thấy mình sắp chết đến nơi, thấy mình đuối như môt câu văn dài ngoằng không biết bao giờ mới ngắt dòng bao giờ dừng lại, và nhúm bông gòn lìa cây rơi phớt trên tay ta, như một hơi thở khẽ khàng, như lời chào dè dặt, như một dấu chấm câu. Hụt chết. Mừng quá, buột miệng kêu, trời, bông gòn, thằng bạn hưởng ứng, “Hả? Ờ, dzô cái cho xôm đi”.

Ta chỉ lên đầu, gòn kìa. Bạn cũng ngước lên trời, nhìn mãi theo tay ta thì chỉ thấy những trái gòn lủng lẳng trên cành, nhìn mãi thì cũng không hiểu sao con bạn nó lại xúc động vì những cái cây. Bạn cười hơ hơ, cây gì mà vô duyên quá trời, chỉ toàn trái, không hoa lá, trụi lủi, trụi trơ. Ta nhớ ngày xưa, ta cũng nói với má câu này, má cười nói, cây gòn phải hy sinh để dồn sức nuôi trái gòn lớn đàng hoàng chớ. So đũa cũng vậy, trái càng lớn lá càng thưa. Ta còn nhỏ, không hiểu rằng cây cũng giống hệt cái cách má vì con của má…

Ta bây giờ chẳng lớn bao nhiêu, chẳng khôn nhiều nhưng ngó những cây gòn cuối hạn bỗng thương. Bỗng buồn, khi chúng đứng chơi vơi giữa giữa đám khói bốc lên từ những con chim sẻ nướng. Bỗng nhớ những cây gòn nơi xóm cũ. Không ai trồng, nhưng những cây gòn mọc dài theo bờ kinh xáng, gòn chen chúc làm thành hàng rào trước nhà, gòn chênh vênh trên liếp. Dứt mưa, gòn đãi đám trẻ nghèo những trái gòn non, giữa lúc chúng thả diều, giữa lúc đá banh, giữa lúc nghe ruột cồn cào nhưng còn tiếc cuộc chơi, giữa những xế trưa trốn ngủ lén ra vườn chơi nhà chòi. Tháng Ba, trong nắng “trời ơi”, (bởi không kêu trời thì không biết ta thán với ai cái nắng vàng sẫm, nóng rực, như đổ lửa, như đúc thành khối. Trời đứng trân, gió đứng trân, cây cỏ đứng trân, đi mãi mà không gặp con nít chơi ngoài sân. Lú đầu ra khỏi nhà phải buột miệng: Nắng ! Trời ơi !), mọi thứ cố trốn tránh, im lặng để chờ mùa mưa tới, thì những trái gòn trơ trọi giữa trời nứt ra rồi tách vỏ hẳn, vỏ cũng rơi xuống đất, cây chỉ còn treo những chùm bông trắng tinh. Đám trẻ lấy bao hái những cục tuyết lửng lơ giữa trời đó về cho má dồn vào gối mới.

Đó là món quà duy nhất mà cây gòn tặng cho người, cho giấc ngủ của người. Lá ăn chẳng ra gì, hoa cũng không ấn tượng, trái non thì có thể ăn tạm, nhưng vì nghèo, thiếu thốn trẻ con mới ăn. Thân cây xốp, bở nên không ai thèm xẻ ván đóng tủ, giường, thậm chí bắc cầu qua mương, hay làm củi chụm cũng tệ. Nhưng mỗi cuối mùa nắng, gòn lại chứng tỏ mình không sống cuộc đời vô duyên, vô ích. Có lẽ vì vậy mà những cây gòn, dù không ai trồng tỉa vẫn được sống trên khắp đất quê.

Và trong ký ức không thể chỉnh sửa của những đứa trẻ ngày đó, gòn chỉ đứng nơi bờ kinh, bờ ruộng, bên khẩu đìa, bên những cây quao, cây trâm bầu… nên thấy gòn giữa thành phố, giữa cái quán nhậu chật chội bức bối hơi người, có kẻ kêu lên, trời, sao mấy cây gòn lại lạc ở đây. Nửa mừng, vì cái cảm giác như bạn thời thơ ấu, bạn thời ghẻ chóc mọc trên đầu từ quê cũ lặn lội ra thăm. Nửa lơ ngơ, như thấy đám rau càng cua mọc bên thềm chợ, như nghe con dế gáy trên vỉa hè, tự hỏi, sao tụi nó ở đây? Mà, sao ta lại ở đây?

Sao những cây gòn lại ở đây, để ngày ngày chứng kiến bạn cũ của mình – những con chim sẻ - bị nướng vàng nằm phơi trên đĩa, bị ngốn ngấu trong miệng của con người - cũng là bạn cũ. Sao gòn không về bờ kinh, liếp chuối, về cái nơi còn những người nghèo chờ tháng ba về hái bông gòn để chăm chút nâng niu giấc ngủ cho người thân? Sao những cây gòn lại đứng đây, chẳng để làm gì, treo chùm trái trên cao, như những dấu chấm than buông lửng bên trời, buốt nhức.

Những cây gòn đi lạc? Hay chính đứa trẻ xưa đã lạc?

Nguyễn Ngọc Tư

[Xa xôi]

Hải Nguyệt

(viết từ 1993 để tặng Diễm Châu)

Tôi gặp cô trong một hội chợ kinh tế. Cô đem nước mắm vào cho gian hàng tỉnh H. Còn tôi đến đó kiếm An. Tôi đang gặp một số chuyện phiền toái ở xứ núi nên An rủ tôi đi một chuyến về biển cho khuây.

- Luôn tiện để coi những công trình “vĩ đại” của anh có giúp được gì cho tỉnh của tôi không? An đề nghị...
Tôi ngồi nói chuyện với An mà cứ ngó cô. Dường như tôi đã gặp cô ở đâu rồi. Sau khi giới thiệu chúng tôi với nhau, An xin phép có việc phải đi. Cô chợt hỏi:
- Xin lỗi, ở chỗ ông bên ấy có bao giờ nghe nói tới gia đình Hải Hương?.
- A, thôi, tôi nhớ rồi. Có lẽ cô có bà con với Hải Ðường? Vừa rồi Hải Ðường có khai mạc một phòng tranh.
- Khá không, thưa ông?.
- Khá nhưng không độc đáo. Tôi nghĩ nếu cô vẽ chắc sẽ có nhiều tranh lạ hơn Hải Ðường.
- Ðiều gì khiến ông nghĩ như vậy?.
- Vì khi vừa gặp cô, tôi tin nhiều thứ. Ví dụ, tôi đang tin là cô sẽ nhận lời đi ăn tối nay với tôi ở quán Thu Phai.
Buổi tối, Hải Nguyệt bận bộ đầm bằng thun đen ôm sát người, tóc xõa thắt lưng, khác hẳn Hải Nguyệt buổi sáng áo bà ba màu khói thùng thình như áo ni cô với mái tóc búi gọn phía sau.

Trong ánh sáng mờ mờ của chỗ uống càphê cạnh quán Thu Phai, đôi mắt cô như to và sáng hơn. Tôi thấy cô như một cô gái nhỏ, thích được chìu chuộng và hơi nhõng nhẽo một chút với một tỷ câu hỏi đặt ra làm ú ớ những người lớn tuổi hơn mình. Cô hỏi tôi nhiều về những nước tôi đã đi qua, về nét riêng của từng thành phố, về những con người độc đáo tôi đã gặp và dần dà tôi khám phá ra đây là một con người sống khá đơn độc, không người thân và không có bạn bè.
- Vậy lâu nay cô sống bằng gì? - Tôi hỏi.
Hải Nguyệt thì thào như sợ có ai nghe:
- Công việc... Có lẽ là công việc!.
- Nhưng cô có yêu cái công việc đó không?.
Hải Nguyệt nhắm mắt lại, hai hàng nước mắt ứa. Môi dưới hơi bĩu ra như giểu cợt một cái gì đó. Lúc đó tôi chỉ muốn hôn cô để chia xẻ nỗi cô đơn của cô, nhưng trăng đã như một bức tường vô hình bảo bọc lấy cô.
Lúc chia tay, tôi vẫn không biết gì hơn về Hải Nguyệt trong lúc cô đã biết toàn bộ cuộc đời tôi. Có học vị ở nước ngoài, bỏ về Việt Nam với nhiều hoài bão lớn. Toàn bộ gia đình tôi sau khi bị đánh tư sản xong lại đi ngược đường sang cái nước tôi vừa lìa. Về Trung Tâm ở Ðà Lạt, tôi làm việc có hơi khó khăn, bị nghi ngờ nhiều thứ nhưng tương đối sống được, chỉ phiền một nỗi những việc tôi làm dường như không thiết thực lắm với đất nước này.
Trước khi ra tỉnh H., tôi nhận được giấy mời đi dự một hội nghị quốc tế ở thành phố có gia đình Hải Hương sống. Hải Ðường dặn, gặp ba em anh đừng nhắc tới tên chị Nguyệt, ba có thể bị lên máu mà chết. Cùng mẹ tôi tới thăm bà Hải Hương, tôi lạnh xương sống khi thấy ở một góc phòng có đặt hình và bài vị ghi tên Hải Nguyệt. Bà Hải Hương đánh chuông nghiêm chỉnh khi má tôi thắp nhang nên tôi tin rằng có ai đó đã gạt bà rằng Hải Nguyệt không còn sống nữa.
Về Việt Nam, khi ra tỉnh H., với An, tôi mang theo một số công trình nghiên cứu của mình với hy vọng biết đâu dùng được. Sau ngày làm việc đầu tiên, tôi thấy có nhu cầu phải gặp Hải Nguyệt hơn là đi tắm biển.
Hóa ra cô không ở thị xã mà ở một huyện xa. Nghe nói tôi định ra Thạch Long ai cũng can. Trẻ con nơi đó nổi tiếng dữ và hổn. Công An thì rất đa nghi và ưa bắt sảng vì có một thời các nơi đổ dồn về đó vượt biên rất đông. Ðường xá thì nát bấy vì cát lầy trào lấp. Thạch Long còn là một nơi chưa có điện về.
Càng nghe kể khổ về Thạch Long, tôi càng náo nức muốn đi. Cái cô gái ấy, với tham vọng gì mà đã về một chốn như vậy mà sống. Biết đâu cô dự định vượt biên. Hoặc cô có một khát vọng lớn lao sẽ đem ánh sáng văn minh tới những vùng mông muội. Nhưng nếu vậy thì tại sao không đi dạy mà lại đi làm nước mắm.
Con đường đi ra Thạch Long đẹp một cách không ngờ. Lác đác tháp Chàm cô tịch. Bờ biển có những khúc lổn nhổn đá đen, có những đoạn dừa xanh rợp bóng, Khi vào gần tới cửa ngõ Thạch Long thì chiếc xe ọp ẹp chở tôi và những người đàn bà với quang gánh sặc sụa mùi khô mắm phải cho người lót lá dừa thành hai hàng dọc trên cát để cho hai hàng bánh xe tựa lên mới chạy được...
Người ta đưa tôi tới gặp Hải Nguyệt ở một dãy tối ám hun hút những chiếc thùng lều nước mắm. Trong ánh sáng vàng mờ của những ngọn đèn dầu, cộng thêm cái mùi nặc nồng của cá muối, Hải Nguyệt ngồi vắt vẻo trên cái thang dẫn lên miệng thùng, thòng sát đầu vào trong hiểm tra công việc, ngó cô như một mụ phù thủy ma quái đang say sưa bào chế bùa phép của mình.
Buổi chiều, lúc chỉ có một mình với cô ở mỏm đá nguyện, tôi nói với Hải Nguyệt ý nghĩ đó. Cô cười ngất, hất mái tóc dài ra phía sau, hỏi tôi, còn bây giờ anh thấy giống cái gì... Nơi chúng tôi chọn để ngồi trò chuyện là nơi có những tảng đá đen khổng lồ như đầu những người đàn bà. Xen kẻ quanh đó là nhiều ngôi mộ với những viên đá xếp thành hình khối chữ nhật.
Hải Nguyệt cho biết nếu không có đá dằn, gió sẽ tốc những ngôi mộ bay đi. Còn những tảng đá đen thì tục truyền rằng đó là những người phụ nữ đợi chồng về nhưng biển đã cuốn thuyền đi luôn nên những người vợ dần dần hóa thạch... Tôi nói ngó Nguyệt giống hệt như một trong những đầu người đàn bà vọng phu đó.
Cô rót cho tôi một chung nhỏ nước vàng sánh như mật ong trong chiếc lọ mang theo. Tôi ngậm trong họng cái thứ nước nhân nhẩn đó, trợn mắt ngó cô ta. Té ra không phải rượu mà là một thứ gì gần như là nước mắm. Nguyệt rót một chung cho mình, uống rất ngon lành rồi bắt đầu câu chuyện kể.
****

Khi tôi vừa tuổi lớn, ba má gởi tôi vào học ở trường nội trú của các bà sơ ở Sàigòn. Tết và hè tôi mới được đón về quê. Trong chín anh em, không phải ai cũng được như vậy, có người là kỹ sư, bác sĩ, cũng có người đi lính hay ở nhà phụ má tôi làm sổ sách bán buôn. Dường như ba má tôi chỉ cung cấp phương tiện, còn phát triển theo hướng nào tùy sở thích của mỗi người. Tôi chỉ biết gia đình tôi rất giàu nhưng không hoang phí. Thỉnh thoảng có bạn bè rũ lắm, ba tôi mới chơi vài ván tennis cho vui. Má tôi đẹp nhưng lo làm ăn ít chưng diện. Bà nội tôi thì càng đơn giản hơn. Quần lãnh đen, áo túi trắng tay ngắn luôn có hai túi bự kẹp kim băng phồng lên những thứ không biết tiền hay giấy.

Tôi còn có một bà cố lúc nào cũng bận đồ nâu như những người tu tại gia, đi ra đi vào như một cái bóng, chẳng bao giờ nói động tới ai nhưng ai cũng sợ chạm tới bà, như sợ làm vỡ đi một đồ vật cổ kính...

Gia đình tôi có hai cơ sở làm nước mắm mang nhãn hiệu Hải Hương: một ở thị xã, một ở Thạch Long... Thạch Long thuở đó khá mất an ninh. Chúng tôi chỉ dám ra đây tắm biển rồi về chớ không dám ngủ lại... Từ một lúc nào không rõ, tôi mê Thạch Long. Mê như mê một chỗ ghé chân thoáng chốc tựa những hình ảnh đẹp trong cuốn phim chỉ lướt qua đôi lần trong trí não. Chẳng bao giờ tôi tưởng nổi rằng mình sẽ trãi qua một phần cuộc đời của mình ở một chốn mông muội thế này...

Mười bảy tuổi, tôi sống gần như là thụ động giữa thế giới gia đình và trường học. Cả nhà đều muốn tôi học Dược hay Nha trong lúc không biết tự khi nào, tôi mê vẽ. Có lẽ những cảnh đẹp ở Thạch Long đã truyền sang tôi một khát khao muốn ghi lại chúng. Nhưng gia đình tôi và Trần không cho vẽ là một cái nghề. Trần là người yêu của tôi, con trai của một gia đình giàu có tương đương ở thị xã. Anh ấy đẹp và học giỏi như tôi. Ở Sàigòn, nếu không nói ra chắc chẳng ai biết được phương tiện giúp chúng tôi hơn được mọi người là những đồng tiền có được từ cái nghề cá mắm tanh nồng lộn mửa... Tôi kể có hơi dài dòng nhưng mà ông phải hiểu là 16 năm qua, tôi đã quá khó khăn khi hồi tưởng lại mình. Dường như đó là một con nhỏ Hải Nguyệt nào xa lạ vô cùng ở một kiếp khác...

Tôi và Trần chuẩn bị sang Belgique du học, thì giữa tháng 4/1975, thị xã được giải phóng trước. Gia đình tôi di chuyển vào Sàigòn toàn bộ với đầy đủ vàng bạc hột xoàn nắm được trong tay. Chỉ còn sót lại bà cố vì bà không chịu đi. Má tôi khóc hoài vì điều đó. Gia đình Trần thì bị cướp đi một mớ khi trà trộn trong đoàn người di tản đi bộ từ Ðà Lạt trào xuống Quốc Lộ Một để kiếm đường vào Sàigòn.

30 tháng Tư, bảy mươi lăm... Sàigòn được giải phóng xong, gia tộc tôi chia làm hai phe tranh cãi dữ dội. Một nhóm do ba tôi cầm đầu, chủ trương kiếm đường đi nước ngoài. Nhóm còn lại do má tôi, tin tưởng vào một số người bà con đi tập kết về hứa sẽ không có gì trầm trọng lắm đâu, nên muốn về thị xã để sống với bà cố và cái nghề nước mắm. Rốt, gia tộc tôi phân hai. Tôi ở lại Sàigòn với ba tôi trong lúc chờ đợi kiếm ra đường dây chắc chắn.

Trần rủ tôi tới trường Ðại Học ghi danh bình thường. Ở đó người ta hướng dẫn chúng tôi làm lao động và học chính trị nhiều hơn học chuyên môn. Ở đó, tôi được dạy rằng các kiểu làm giàu như gia đình tôi là một kiểu bóc lột từ mồ hôi và máu xương kẻ khác. Tôi nhận ra ít nhiều sự thật trong những lời giảng đó và điều này càng thôi thúc tôi theo ba tôi hơn... Có một cái gì đó khác nhau lớn giữa những người đàn ông đang đứng trên bục giảng và gia đình tôi. Mọi sự bất đồng ngôn ngữ cho tới nhiều đời sau, tôi tin như vậy.

Vào lúc đó có nhiều người hơi mất bình tĩnh, phản ứng có phần vội vã. Tôi có những đứa bạn kết hôn vội vàng để rồi không biết sống cách nào, hai vợ chồng đặt lò chuối chiên ngồi bán hoặc bày ra những hàng cà-phê thuốc lá đầy nghẹt vỉa hè như trò chơi nhà chòi của trẻ lên năm.

Má tôi đi đi về về giữa thị xã và thành phố để cung cấp những tin tức không vui. Toàn bộ cơ sở nước mắm của nhà tôi đã được quốc hữu hóa. Riêng má tôi vẫn được mời cộng tác với tư cách một chuyên viên thạo nghề nhờ lý lịch tương đối sạch sẽ với những ông em họ xa ở ngoài Bắc tập kết về. Những người làm công cho gia đình tôi trước đây cũng chia làm hai nhóm: một vẫn triệt để trung thành, lễ độ trước sao sau vậy, một thì chỉ nhăm nhăm tìm cách hất má tôi văng ra khỏi luôn những cái nhà lều. Họ cho đã đổi đời thì chủ phải xuống làm công, còn trước đây làm công cho họ phải úm ba la biến ngay làm chủ. Thái độ này của họ khiến má tôi và những người muốn ở lại quyết định đi luôn...

Trần gặp tôi, tinh thần sụt dưới số không. Gia đình anh ít may mắn hơn gia đình tôi. Sau mấy đợt mất của, toan tính vượt biên bị lừa gần trắng tay, lại không có người thân ở “ngoải” về nên bị những người làm công cũ lật lọng, khinh khi, má Trần chế xăng vào người tự đốt, cháy tan hoang luôn hai dãy thùng lều. Cha tôi kéo anh về ở luôn nhà, coi như đã nhận là con, chờ ngày có chuyến cùng đi.

Mùa trăng năm đó, dường như mọi chuyện đâu đó đã sẵn sàng thì má tôi vào báo mùa cá mắm năm nay trúng lắm nên chính quyền địa phương đồng ý cho ba vào đây rước một gánh hát bội về diễn cho anh em bạn chài và làm nước mắm coi : một đêm ở thị xã và một đêm ở người người Thạch Long. Với riêng gia đình tôi, đây cũng là lễ chúc thọ bà cố vừa tròn tám mươi tuổi. Lệnh của cha tôi là toàn bộ dòng họ phải về dự lễ. Tôi và Trần chuẩn bị thi học kỳ cũng được lệnh phải bỏ đó mà về.

Có đến hơn cả năm tôi mới về lại quê nhà. Gia quyến chúng tôi thuê hẳn một chiếc xe đò và một chiếc xe chạy bằng than cho gánh hát. Một năm trời, tôi rất muốn về quê hương nhưng lòng nhớ quê chưa át được nỗi hãi hùng khi nghe má tôi kể về cảnh tượng ở bến xe với hàng hàng người xếp hàng mua vé, đứng ép sát vào nhau bất kể tuổi tác, gái trai...

Cảnh sắc lẫn con người dọc Quốc Lộ Một đã thay đổi nhiều. Rừng lá hoang vu nay đã ấm áp làng mạc chợ trường. Nhưng toàn bộ thị xã thì quá sức tiêu điều ảm đạm. Con phố chính nhiều màu sắc nay trưng hàng loạt bảng hiệu chỉ còn hai màu vàng đỏ với những con số lạnh lùng đánh số từ Cửa Hàng Quốc Doanh Tổng Hợp Số Một đến Số Ba Mươi, nói lên một sự xuống cấp của toàn thị xã. Tất cả những điều này tôi cũng đã được học rồi. Rằng nền kinh tế phồn vinh giả tạo đã qua, nay đã đến lúc một nền kinh tế quốc dân thay thế. Tôi tự nhủ tôi thôi đùng thương cảm. Bề nào thì trong một thời gian ngắn nữa, tôi cũng sẽ ra đi...

Nhưng tôi không ngờ tôi phải ra đi sớm tới như vậy. Ðêm đầu tiên về lại thị xã, trong lúc gánh hát chuẩn bị dựng sàn diễn trên cái sân mênh mang của dinh cơ trước đây thuộc gia tộc tôi, chị Hải Ðường ngoắc tôi và Trần đứng khuất sau dãy thùng lều:
- Khuya mai ở Thạch Long, chúc thọ bà cố xong, trên đường về, cả nhà sẽ xuống xe ở rặng Dừa rồi chuyển sang thuyền đi thẳng.
Trần run rẩy:
- Khúc đó nguy hiểm lắm, ba tôi đã bị gài bắt ở đó.
- Yên chí, ba chị đã mua được khúc biển đó rồi...
Ðêm đó chúng tôi được xếp ở trong cái nhà kho cũ của chính mình. Tôi kêu hơi tiếc những vật mọn bỏ lại trong Sàigòn. Hải Ðường la tôi: “Tiếc gì, cả quê hương, gia sản này còn bỏ!”.

Người có vẻ thư thái và hạnh phúc nhất là bà cố của tôi. Bà chuẩn bị sẵn những cái quạt nhét phong bao đỏ để lì xì nhờ tôi liệng lên sàn diễn ở những lớp mà bà khoái. Tôi rời nơi ngủ, ra với bà để đỡ căng thẳng thôi nhưng những con người đỏ xanh ngộ nghĩnh ấy bỗng cuốn tôi vào tích hát. Bà cố dẫn giải cho tôi nghe đây là tích “Ngũ biến báo phu cừu”. Người đàn bà xinh đẹp đó phải năm lần giả trang mới báo được thù chồng trên đất địch : lúc là ăn mày, lúc giả say, lúc làm huề thượng... Ðoàn có nhiều đào nên bốn cô lần lượt đóng.

Bà cố chỉ cô đào đóng lớp giả cùi đi ăn xin đố tôi biết cô ấy bao nhiêu tuổi. Tôi đoán chắc trên ba mươi tuổi. Cố cho hay đó là nghệ sĩ Năm Sương năm nay đã tròn trèm gần sáu mươi tuổi. Hồi xưa cô ấy lừng lẫy một thời, bao nhiêu vương tôn công tử đón đưa, giờ nghe nói không còn ai thân thích.

Vãn hát. Các diễn viên chùi sạch son phấn rồi ngồi quanh nồi cháo cá đặt ở góc sân. Cố không chịu vào nhà mà nhờ người kéo chiếc ghế dựa của cố tới nhập nhóm với những người của gánh hát đang kể cho nhau nghe những mẫu đời buồn vui sân khấu. Khi tôi mang thêm áo khoác ra cho cố, cháo đã ăn được, lửa đã gần tàn và cố đã bắt đầu kể lại cho những người bạn hát nghe quãng đời truân chuyên của cố và cũng là lần đầu tiên, tôi, đứa chắt cưng của cố được nghe.

Cố kể hồi cố tới đây, mảng đất chúng tôi ngồi còn là bãi lầy chưa bồi cứng đất. Bà cố cùng với ông cố cưới nhau ở xứ Quảng, nghèo quá, bỏ vô đây mưu sinh với hai bàn tay trắng. Ông cố còng lưng đi gánh cá thuê, lượm mót đồ ươn thừa về cho bà ăn trong những ngày ở cữ. Bà cố ăn cực, không có sữa cho con, mượn tiền chủ không được, ông cố đâm liều chận đường một cô đầm giựt sợi dây chuyền bạc đem đổi sữa cho con. Lính Tây truy tầm ra tung tích kẻ cướp, cô đầm giáp mặt ông cố bỗng thấy thương, dụ ông cố về giúp việc cho cha cô trong tòa bố. Ông cố không chịu, lại lân la chơi với những anh em trong nhóm ám sát Tây. Khi con trai vừa hai tuổi, bà cố mang bầu đứa con thứ hai, cũng là lúc thị xã xôn xao tin tên Tây, cha cô đầm bị ám sát ở đầu chợ. Bọn Tây trả thù ráo riết và kết thúc ở thượng nguồn sông Cà Ty là mười ba cái đầu của anh em trong nhóm ám sát bị cắm trên những chiếc cọc nằm dọc hạ nguồn sông. Ðêm nào bà cố cũng tới đó thắp hương cho ông nhưng không cướp được đầu. Bà nguyện trên vong linh ông là sẽ nuôi hai đứa con khôn lớn thành người, sẽ dựng được một ngôi nhà trên mảng đất sình lầy đang được cắm đầu ông trên đó...

Bà Năm Sương nói:
- Và đời cháu của bà, không chỉ dựng được một ngôi nhà mà còn là cả một dinh cơ.
Bà cố trả lời:
- Cái dinh cơ này thì có hơn gì cái rương đồ của mấy bà, lúc làm ngai vàng, lúc làm đồi núi... Có còn của chúng tôi nữa đâu... Ðiều tôi muốn nói là khi không có cơm, nhà, mình cứ mơ miếng ăn, chỗ ngủ. Bây giờ, sống suốt cuộc đời tôi mới biết áo cơm tìm được không khó đâu. Khó chăng là những thứ mà vàng bạc đầy tràn vẫn không mua được, mà thiếu những cái đó thì mình cũng chẳng nên sống làm gì...
Bà Năm Sương nói:
- Tôi biết cái bà đang thiếu là cái gì rồi...
Hai bà già đột nhiên im lặng... Trăng biển về khuya trôi hút trên cao dội xuống nhà của tôi cùng bà cố và những người hát rong nằm ngồi lổn nhổn một lớp men trắng nhờ... Tất cả hệt như cảnh và người của chiếc hòn non bộ mà ông nội tôi vẫn đặt ở vườn riêng... Tôi thấy cuộc sống mới kỳ diệu làm sao. Nếu không tình cờ mang áo khoác ra cho bà cố, làm sao tôi biết được ngày xưa, mảng đất này đã cắm đầu ông cố tôi và mười hai đồng đội, làm sao tôi biết được bằng đôi bàn tay trắng, bà tôi đã dựng nên cả một cơ đồ... Tôi nhớ tới những tờ lý lịch mà tôi cứ phải viết tới viết lui. Sau những “Họ tên, Nam nữ, Quê quán” là dòng “Thành phần gia đình”. Vài centimetre giấy làm sao người ta hiểu hết gốc gác chúng tôi, những thùng lều ngập ngụa cá muối, cặp vợ chồng từ xứ Quảng trôi dạt ra đây, tâm trạng của ông cố như thế nào khi chận đường cô đầm mắt xanh, da trắng, rồi những cọng nhang lập lòe cắm quanh đầu...

Trong đêm ấy đã manh nha trong lòng tôi ý tưởng rằng tôi phải ráng tập sống độc lập như ông cố, bà cố của tôi. Cuộc đời tôi phải do chính tay tôi tạo lấy.

Ðêm sau ở Thạch Long, gánh hát diễn tích “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo”. Cô dào diễn vai chồn là con gái nuôi của bà Năm Sương. Lúc một người của chính quyền địa phương bước ra cám ơn gia đình tôi đã tạo điều kiện để dân Thạch Long được coi hát bội, Hải Ðường nói nhỏ vào tai tôi:
- Bác của thằng cha này bán cho cha bờ biển khuya nay mình đi...
Tôi khóc ngon lành lúc cô gái bị gạt mất ngọc trở lại kiếp chồn. Trần chùi nước mắt cho tôi:
- Nín đi, Hải Nguyệt! Anh hứa sau này cho đến mãn đời cũng sẽ không bao giờ phụ bạc em như vậy...

Buổi lễ chúc thọ của bà cố được tổ chức liền sau xuất hát. Bà cố được mặc chiếc áo gấm mới, ngồi trên chiếc ghế cẩn xà cừ đặt trong phòng. Ngoài kia là tiệc đãi các “chức sắc” trong vùng ăn uống no say. Giữa những người trong họ với nhau, bà cố có vẻ buồn, ít nói. Bà chỉ ăn sơ một muổng yến, nhắm môi một chút rượu rồi kêu mệt đòi vào trong ngủ. Ngó bà khác hẳn bà cố của đêm qua. Khác, nhưng vẫn là bà... Như năm bộ mặt của người phụ nũ trong tích tuồng đêm rồi. Có lẽ đêm nay bà thắm thía hơn cái thiếu lớn trong cuộc sống của bà. Ðiều gì đó mà bà không thể truyền được cho cháu con. Ðiều gì đó mà bạc vàng không mua nổi.

Ba giờ khuya, hai chiếc xe lại đưa gia đình tôi và gánh hát về lại thị xã. Mọi sự đều đúng như sự sắp đặt của cha tôi. Chỉ có một trục trặc là khi xe chạy tới bãi Rặng Dừa, tất cả chuẩn bị xuống xe thì mọi người phát giác ra bà cố đã chết. Chủ ghe lại cương quyết không cho mang xác bà cố lên thuyền. Hơn mười lăm phút tranh cãi giữa cha tôi và nhiều người khác về việc giải quyết xác chết. Cha tôi nóng ruột cho biết sắp tới giờ đổi ca của những người tuần tra đêm trên bờ biển. Và biển chỉ được bán bởi những người ở ca này. Nhiều cách giải quyết xác chết tàn nhẩn được đưa ra. Thật dễ sợ khi tôi mới vừa được thấy những người đó tỏ lòng thương kính với cái thân xác của bà cố lúc nó còn lưu lại sự sống.

Chiếc xe ọp ẹp của gánh hát vừa đi trờ tới. Cha tôi đề nghị đưa họ một số vàng để nhờ chôn giúp xác bà cố. Bà Năm Sương sốt sắng nhận lời nhưng không nhận vàng. Bà nói tôi sẽ thiêu xác bà ấy rồi đem gởi vào ngôi chùa của nghệ sĩ nghèo chúng tôi. Chi phí chắc không bao nhiêu. Hảy để chúng tôi được lo, như một cách cầu phúc cho những nghệ sĩ ở tuổi già xế bóng.
Giải quyết được xác bà cố, gia tộc tôi thở phào nhẹ nhỏm, nhanh chóng xuống thuyền. Trong nỗi vui đó, mọi người không kiểm tra ai còn ai mất nên chẳng ai khám phá ra sự đào thoát của tôi, kể cả Trần. Phải, cả dòng họ nhà tôi đã thoát ra được nước ngoài trên chiếc thuyền đêm hôm đó. Trừ tôi! Tôi trốn ở phía sau xe của gánh hát, nằm cạnh những chiếc rương chứa áo quần mũ mão lông công và cái xác của bà cố tôi. Tôi nghe bà Năm Sương nói với con gái:

- Ðêm qua bà ấy có nói với má là không muốn đi. Tám mươi tuổi rồi, ham chi sống thừa nơi đất khách. Bà ấy còn nói mất cả sản nghiệp, dinh cơ bà ấy không tiếc, chỉ đau một nỗi những người phá nghề sẽ làm nghề nước mắm mai một đi.

[Xa xôi]

Trăng soi xuống khuôn mặt thanh thản của bà cố và nỗi hãi hùng của tôi. Tôi đã quyết định một việc mà chính tôi cũng không hiểu nổi. Tôi chỉ cảm một điều: Tôi không thể ngồi chung thuyền với những người đã coi xác chết bà cố như một vật thừa.

Những ngày kế đó quả là cơn ác mộng đối với tôi. Công An Thị Xã kêu tôi tới lui để tra vấn tại sao cố tôi lại chết? Tại sao tôi không đi? Cha tôi giao vàng mua bãi từ ai?.. Những câu hỏi mà tôi không tài nào trả lời được. Không ai đánh tôi nhưng tinh thần tôi sa sút trầm trọng. Tôi nghĩ tôi đâu có lỗi gì khi quyết định ở lại. Có lẽ nhờ tôi nghĩ tới cố tôi, nên tôi níu được mình bình tĩnh lại.

Gánh hát bội nghe nói cũng gặp rắc rối. Bà Năm Sương không đem được cái xác cố tôi về chùa như đã hứa vì Quảng Nam Ðồng Châu Tương Tế Hội xin chánh quyền địa phương cho chôn xác bà cố tôi ở ngọn đồi Mã Lạng, ngó xuống bờ biển Hải Ngọc, với lý do ông tôi là người sáng lập ra hội này.
Bên ngoài thì tung nhiều tin dữ về chuyến đi của gia tộc tôi. Họ đồn khám nghiệm tử thi bà cố tôi thấy có chất độc trong bao tử. Họ cho là đám con cháu đã cho bà uống thuốc độc để nhẹ nhàng bỏ nước ra đi. Họ tưởng tượng ra tôi mê một anh du kích nên không chịu xuống thuyền.
Ra khỏi đồn Công An, tôi tới cám ơn những ông già bạn lều ở Hội Ðồng Châu Quảng Nam. Xong, lên đồi thắp nhang cho bà cố rồi đi đường tắt băng qua những bụi xương rồng đổ xuống Quốc Lộ Một đón xe. Công An Thị Xã gởi giấy vào trường cho biết tôi cùng gia đình mưu toan vượt biên nhưng bị lạc lại... Anh Bí Thư Ðoàn Trường bắt tôi viết kiểm điểm nhiều lần rồi mới đề nghị nhà trường cho vô học lại. Tới lần viết thứ năm, tôi bỏ trường đi luôn. Không phải vì giận hờn gì anh ấy mà vì tôi đã có một kế hoạch riêng.

Tôi là chắt của bà cố tôi. Chắt của một ông cố bị chặt đầu bêu lên cọc cắm ở cửa sông. Tôi là con, cháu của một gia tộc nổi tiếng về nghề nước mắm mà bà cố tôi đã tay trắng gây nên. Tôi không muốn nghề này mai một.

Những năm tháng kế đó với tôi thật là gay go. Thật ra nếu tôi chịu xòe tay đi mượn tiền thì sẽ có người cho mượn vì ai cũng tin thế nào gia đình tôi cũng sẽ gởi tiền về cho tôi trả, nhưng tôi đã không làm điều đó. Khi quyết định ở lại, tôi cũng đã quyết định không xử dụng đồng tiền của những người ra đi. Ðiều tôi thích nhất - và cho mãi đến bây giờ tôi vẫn không ân hận về quyết định không đi - đó là việc tôi đã được sống cái đời sống riêng của chính tôi.

Trong lúc kiếm sống cho mình, thỉnh thoảng tôi vẫn gặp những người bạn hoặc giúp việc cũ cho gia đình tôi. Họ than thở về những người quản lý mới không thạo nghề nên đã làm hư đi nghề nước mắm. Và họ đã hoàn toàn không dấu diếm một chút gì hết khi truyền cho tôi những bí quyết trong cách thức pha trộn cá muối sao cho ra nước mắm ngon. Ngay cả những người ngày xưa là đối thủ của cha tôi. Ðụng độ phải những người xộc vào nghề chỉ vì lợi riêng, họ buồn chán buông nghề. Họ không tin tưởng nổi sẽ có lúc ở tỉnh này, nghề nước mắm hồi sinh lại với tất cả sự kiêu hãnh về chất lượng của nó...

Và đó là lý do khiến ông được gặp tôi ở đất này cũng như ở gian hàng hội chợ. Tôi đã chọn Thạch Long là nơi bắt đầu lại và chức vụ đầu tiên của tôi ở Hợp Tác Xã Nước Mắm này là một cô gái xúc chai. Phải, tôi chọn nơi đây, mặc dầu đã có những người nắm được súng trong tay ở vùng này đã sẳn sàng bán biển nhưng tôi tin đó chỉ là số người rất ít trong giai đoạn giao thời. Ở cái vùng hoang dã này, số người nghèo, ít học nhưng giàu lòng tự trọng sẽ nhiều hơn. Họ sống gần biển và trăng, họ biết chim trời cá nước thì mênh mang không là của riêng ai để mưu toan vơ vét làm của riêng. Hơn mười năm nay tôi sống với họ và tôi đã không thất vọng. Những năm sau này, cả Tỉnh UƯy cũng phải nhận ra, chỉ có nước mắm do Hợp Tác Xã của tôi làm ra là còn giữ được mùi vị độc đáo của ngày xưa...
Cái ly nước hồi nãy ông uống là một loại nước mắm cốt đặc biệt gọi là nước nhĩ nhứt mà những ông già sinh tử với biển sáng nào cũng uống chút xíu mới có sức chống chỏi với bão tố ở khơi xa... Nào, uống với tôi một chút nữa, ông mới có thể ngủ yên nếu trời trở gió đêm nay...
****

Hải Nguyệt rót cho tôi thêm một chung. Tôi uống cạn. Và lần này tôi thấy ngon. Gió biển bắt đầu thổi mạnh... Hải Nguyệt chỉ cho tôi thấy những đồi cát ở phía Tây của khu dân cư như những người đàn bà khổng lồ nằm khỏa thân đang bắt đầu di chuyển. Tôi có được xem những bức ảnh về đồi cát Thạch Long này đoạt giải thưởng quốc tế ở những năm về trước... Rồi bỗng cảm thấy có điều gì giống nhau giữa cô gái ngồi cạnh tôi và những đồi cát nằm kia...

Sau một câu chuyện dài đã kể, cô gái ngồi yên bất động nhưng rõ ràng đang có một cái gì đó chuyển động mạnh trong cô. Trước đây, chính quyền ở Thị xã cho tôi biết cô Phó Chủ Nhiệm Hợp Tác Xã Nước Mắm ở Thạch Long này hoàn toàn không muốn tiếp xúc với báo chí và những người nghe đồn, muốn viết về cô.

Thế tại sao hôm nay cô chịu ngồi đây kể hết mọi sự với tôi... Dường như đọc được thắc mắc đó trong mắt tôi, Hải Nguyệt chậm rãi nói:
- Hai mươi năm qua, tôi đã sống như vậy. Không gia đình. Không người yêu. Chỉ có công việc và công việc. Mà công việc thì đến hôm nay tương đối tôi đã hoàn thành. Tôi đã đào tạo được một số người có thể thay tôi làm được. Tôi để dành được một số tiền do công sức của chính tôi. Tôi cũng bị ít nhiều thương tổn do cuộc sống ma sát tạo nên nhưng tôi đã nhận được nhiều hơn là mất. và tự dưng bây giờ tôi bắt đầu thắm thía hơn nỗi buồn của bà cố tôi trong đêm chúc thọ, một nỗi buồn mà không quyền lực, bạc vàng nào xóa nổi... Cuộc sống tôi đến hôm nay có lẽ đã đủ rồi...
- Ðủ? Nghĩa là sao? Cô nói như một người chuẩn bị bay về trời. Nhưng cái trời cô sắp đến là chốn nào? Về thị xã? Vào thành phố? Hay về hội nhập với cái gia đình cũ của mình? Xin lỗi cô vì quá tò mò... Nhưng vì cô đã lỡ chọn tôi làm nhân chứng.

- Ông nghĩ gì mà xa xôi quá vậy? Sao không nghĩ rằng trời cũng có thể là gộp đá dưới kia. hay một cõi khác!.
Cõi khác! Tôi bắt đầu nghe ớn lạnh vì gió chiều. Cái cô gái lạ thường này dám nhảy xuống biển chớ chẳng chơi. Lại đọc được nỗi sợ hãi trong mắt tôi, Hải Nguyệt buông rất khẽ:

- Tôi muốn vẽ!.
****

Lần sau, có dịp trở ra Thạch Long lần thứ hai, tôi không có cách nào dò tìm ra tông tích Hải Nguyệt. Người ta trả lời về cô rất mơ hồ. Xin nghỉ làm rồi. Có hỏi đi đâu, cô chỉ cười không nói, kêu đừng ép sẽ nói dối.
Về thị xã, hỏi thăm của đường đi tới ngôi mộ bà cố nhà Hải Hương, tôi chưa kịp mừng rỡ vì thấy những cọng nhang cháy đỏ cạnh hoa tươi trên mộ, thì bọn trẻ chăn trâu gần đó đã cho hay chắt của bà Trần thị Ngãi này có cho tụi em một số tiền để một tuần thắp nhang cho cụ ấy một lần...
Ngồi lại một mình trên ngọn đồi trộn lộn mồ mã xương rồng ngó mông ra biển, sao bỗng dưng tôi lại buồn bã thế này? Tôi không thể tưởng tượng hình ảnh nào về Hải Nguyệt khác hơn là cô đang vẽ. Còn tôi, bây giờ đến lượt tôi là người thấy một nỗi thiếu lớn lao trong cuộc đời mình hay sao? Tôi đã làm gì cuộc đời của tôi? Tôi, một tiến sĩ chuyên nghiên cứu về những việc lớn lao trong vũ trụ nhưng tôi đã hiểu hết chưa, chính con người mình. Khi tham gia những cuộc biểu tình bên ấy và quyết định bỏ hết về đây “phụng sự đất nước”, tôi có vì một khát vọng thật sự của mình hay vì môi trường xung quanh đã tạo cho tôi một niềm ngụy tín. Và điều quan trọng nhất, tôi đã đóng góp gì cho quê hương thiết thực như những điều Hải Nguyệt đã làm, hay vì quá mệt mỏi bởi những điều phiền toái không lường trước được quanh tôi, tôi đã chạy trốn chúng bằng cách lao vào những công trình nghiên cứu khá viễn vông so với đất nước này.

Ðóm nhang trên mộ rực đỏ hơn khi bóng chiều sắp tắt. Tôi tìm ra cái ngõ tắt băng ngang qua những bụi xương rồng, đổ xuống Quốc Lộ Một đón xe. Một ngày nào đó, Hải Nguyệt đã ngộ được khát vọng sống từ câu chuyện kể có đóm nhang bà cố cô thắp cạnh đầu người chồng cắm trên mảng bùn chưa cứng đất, từ những bụi xương rồng lởm chởm gai chông, từ những thùng lều sặc sụa cá tanh, từ biển cả muôn đời im lặng, từ trăng trên cao kia phả niềm cô quạnh của nó xuống đời thường.
Còn tôi, tôi ngộ được mọi sự từ cô...

Tôi ngoắc được một chiếc xe ọp ẹp đốt bằng lửa than. Tên lơ tống tôi ngồi giữa những quang gánh tanh nồng. Thôi mặc kệ chiếc cặp dầy cứng những công trình nghiên cứu của tôi còn nằm ở Ủy Ban Nhân Dân Thị Xã.
Lập lòe hai bên Quốc Lộ những ngọn đèn đầm ấm nhà ai.
Lập lòe trong trí não tôi những phác thảo của một công trình mới, hy vọng là sẽ thiết thực hơn những điều tôi vừa mới quyết định vứt đi.

Hải Nguyệt, mong có một dịp nào đó tôi sẽ được coi phòng triển lãm của cô. Nhưng điều tôi còn mong hơn nữa, là cô phải có người yêu. Dù thời gian qua, khi quyết định tự tạo ra cuộc sống của mình, cô đã chống chọi được với những bão tố cuộc đời bào mòn, vùi dập, dù cô lúc nào cũng như bước ra từ một giấc mơ lạ, cô vẫn là một người phụ nữ...

Ðàn ông thì sống vì công việc. Còn cô, Hải Nguyệt, cô vẫn là người nữ với tất cả ý nghĩa đẹp đẽ nhất của nó, mà tôi đã được gặp, dù cô có biến đổi bao nhiêu bộ mặt để thực hiện khát vọng sống của mình...

1993 Nguyễn Thị Minh Ngọc

[SatThuRose]

hjx bài nào bài nấy dài cả cây số đọc xong chắc lên cỡ khoảng 3 độ quá......................

[Xa xôi]

hjx bài nào bài nấy dài cả cây số đọc xong chắc lên cỡ khoảng 3 độ quá......................

dzay thì khỏi đọc. Hứ. Xíiiiiiiiiiiiiiiiiii::1::1::1::1::1::11::11::11:

[Xa xôi]

GIÔNG MÙA

Một ngày trước đám cưới, anh tẩu thoát khỏi cô dâu trẻ, gõ cửa căn hộ của chị với một câu hỏi quyết liệt. Chị hét lên "Không!". Anh quay đi, mười lăm phút sau quay lại với cái đầu trọc tếu: dù chị nói thế nào, anh cũng không mặc cái bộ veste mới cứng dành cho chú rể. Chị òa lên khóc rồi lau nước mắt, chấp nhận biến mình thành tấm bia chịu đạn.

Hai năm sau đó họ biến thành cái đích của mọi lời chửi rủa. Chị lớn hơn anh mười sáu tuổi, điều đó thách thức một định kiến khó dời chuyển trong tâm trí nhiều người, định kiến về trật tự. Lúc ấy, chị vừa là biên đạo vừa là vai nữ chính của nhiều điệu vũ. Suýt nữa tai tiếng đã làm chị phải chia tay với nhà hát, nếu bà vũ đoàn trưởng không khăng khăng rằng trong vũ đoàn không ai thay được chị.

Sau lễ Giáng sinh, anh đến ở hẳn trong căn hộ tầng hai của chị và lập tức ném hết các tặng vật của những người đàn ông quen chị vào lửa. (Ở đó có một lò sưởi nhỏ kiểu xưa, chị đã cố giữ lại sau nhiều lần sửa chữa căn phòng). Dù phản đối kịch liệt, cuối cùng chị cũng tha thứ.

Chiều cuối năm dương lịch, khi ra phố mua sắm về, chị thấy những bông hoa thạch thảo màu đỏ như một bó lửa cháy rực giữa gian phòng. Chị không tin ở mắt mình, vì ngoài màu vàng, tím và trắng, chị chưa hề biết hoa thạch thảo có thêm màu gì khác. Một tặng vật lãng mạn nhất, anh đem về cho chị sau mươi cây số xa thành phố, từ một hẻm núi mà anh đã khám phá nhờ những chuyến lang thang thời trai trẻ. Tối hôm đó chị pha hai ly cocktail đỏ, họ chúc nhau năm mới hạnh phúc, lặng lẽ, không một ai chứng kiến.

Và họ đã hạnh phúc. Một thứ hạnh phúc đầy thương tích, bởi dường như thế giới xung quanh không bao giờ để cho họ yên. Nhưng họ dần quen với những lời đàm tiếu, giống như dân du mục quen với cuộc sống lều trại. Người ta bảo đó là một cuộc tình không có tương lai. Cả chị cũng thế, khi chạm cốc mừng năm mới với anh, chị đã nghĩ: có thể sang năm, khi ngày đầu năm trở lại, thì anh đã ra đi.

Vì sống trong ý nghĩ sẽ sớm chia tay, những ám ảnh về tương lai đôi khi không khỏi làm chị buồn rầu. Chị hiểu rằng do tính hay xúc động mà mình đã hành động dại dột, rằng những người đàn bà khôn ngoan chỉ bông đùa các chàng trai ít tuổi, chứ không gắn bó cuộc đời với họ. Nhưng sau thời gian sống cùng anh, chị hiểu ra tại sao trước đây không thể hạnh phúc với những người đàn ông lớn hơn mình. Từ trong vô thức hình như chị dị ứng với các biểu hiện của oai quyền, có thể là do những ám ảnh về người cha cay nghiệt. Mấy mươi năm sau khi đã sống tự lập, thỉnh thoảng chị vẫn còn mơ thấy mình ở tuổi lên mười, quỳ trên đất, khóc nức nở trong tiếng quát mắng giận dữ. Khi tỉnh dậy, chị mừng rỡ vì nhớ ra mình đã lớn.

Từ đó, mỗi năm, đến ngày Tết Dương lịch, anh lại hái tặng chị một bó thạch thảo lớn màu đỏ thắm. Họ lại uống cocktail dâu và đến tối sẽ đến câu lạc bộ hội Múa. Họ có cảm giác năm tháng không qua đi: hoa thạch thảo vẫn nở trong khe núi, đêm đầu năm mới sẽ mãi mãi ngọt ngào. Niềm tin đó quả thật cũng có chút sức mạnh phép lạ: Nếp nhăn mờ ở cổ chị như dừng lại, không dài thêm, không sâu hơn, dường như sắp biến mất. Khi người ta hạnh phúc, người ta không cảm thấy mình đang trên đường đi đến cõi chết. Về sau, chị hiểu ra tại sao người xưa cho rằng ở trên trời thời gian trôi rất chậm, đến nỗi dưới trần gian đã ba năm thì trên ấy mới có ba ngày. Ý tưởng ấy khiến chị lao vào thiết kế một điệu vũ mới. Ngày như đêm, chị vùi đầu vào việc tập luyện và dàn dựng, tin chắc rằng khi xem Tìm lại Thiên đường của chị, bà vũ đoàn trưởng sẽ một lần nữa ôm hôn tác giả chùn chụt và nhắc đi nhắc lại: "Tôi đã bảo mà, chưa hề có ai thay được cô".

Sáu năm trôi qua. Chính chị cũng không ngờ, họ đã sống bên nhau chừng ấy năm, chừng ấy tháng, chừng ấy ngày, và giờ đây đã có thể nói là sẽ sống cùng nhau mãi mãi... Cả hai người đều cảm thấy mối quan hệ này rất giòn và dễ vỡ, nhất là khi phải luôn chịu sự va đập của thế giới quanh mình. Nhưng họ cũng dễ nhận ra: đôi khi những món đồ bằng pha lê, rực rỡ và mong manh như bọt nước, lại có tuổi thọ dài lâu hơn những vật cứng hơn nó rất nhiều, bởi chúng luôn được gượng nhẹ nâng niu.

Ngày vừa tẩu thoát khỏi đám cưới, anh bảo chị: từ khi bãi bỏ chế độ nô lệ, không có lệ người sở hữu người. Nhưng giờ đây anh bắt đầu nảy sinh ý muốn xác lập quyền sở hữu của anh. Anh không cho chị múa đôi với ai, không muốn chị về trễ nhiều, không muốn chị đi lưu diễn dài ngày. Anh mong ước chị sinh con, có con chị sẽ ngồi lâu hơn trong tổ ấm. Những dự tính của anh làm chị buồn rầu. Chị hàm ơn anh vì anh đã sống bên chị như một nguồn cảm hứng, chứ không phải là một ông chủ. Nhưng ngày gặp chị, anh là một chàng trai hai bốn tuổi, còn nay anh đã là một người đàn ông ở tuổi ba mươi.

Đêm ấy chị không ngủ được. Anh nằm yên, thở đều và mạnh, trán kê vào dưới vai chị. Khi ngủ mặt anh rất đẹp, không có vẻ cau có thấp thoáng của ban ngày. Nhưng chị không nhìn anh, chị ngoảnh mặt về phía cửa sổ, nhìn vầng trăng trơ trọi trên trời. Trăng đang từ tròn chuyển sang khuyết. Chị nghĩ: Vậy là trên thiên đường thời gian không đứng lại.

Cuối năm ấy, phóng xe về lại khe núi ngày trước, anh ngỡ ngàng. Một con đường thênh thang tráng nhựa chạy dọc sát khe núi. Người ta đã làm đường cao tốc nơi đây, biến một vùng hoang vu thành xa lộ. Nơi khe núi xưa, dãy quán hàng vừa mọc lên. Một cô bé ngồi nướng mực bên chậu than hồng, mùi thơm của biển lan tỏa trong không gian núi. "Hoa đỏ à, còn nhiều lắm bên kia khe". Cô bé dẫn anh đi, luồn lách theo những đường mòn đầy gai sau dãy đồi. Trên đường về, chợt tiếng sấm ầm ì vang lên trong mây. Cô bé kêu: "Mưa giông. Kỳ quá ha, sao mùa xuân mà có giông?" Một tiếng sét dữ dội cắt đứt lời cô bé. Cả hai cúi rạp xuống, chạy thi với cơn mưa. Nhưng cuối cùng mưa vẫn bắt kịp. Về đến quán bên đường, họ ướt sũng. Bà chủ quán cười: "Giông sớm thiệt. Trời đất đảo lộn hết rồi". Cô bé thay áo sau bức màn, nói vọng ra: "Sớm chi nữa?". "Đầu xuân đã có giông, không sớm à?" Tiếng cười giòn tan lẫn trong tiếng áo ướt kéo qua da thịt: "Con đợi giông từ tháng năm tới chừ, trễ quá rồi". Anh cởi áo hơ bên chậu than hồng, tủm tỉm cười vì ý nghĩ ngộ nghĩnh của cô bé. Ừ, nếu đây là cơn giông của mùa hè năm trước thì quả là muộn lắm. Cô bé ngồi trước mặt anh, tóc rối, mảnh dẻ, ướt át. Trong một phút anh liên tưởng đến cô dâu bé bỏng mà anh đã bỏ lại năm xưa trong một cơn đam mê như bão. Ý tưởng của anh nhảy cóc từ kỷ niệm này sang kỷ niệm khác, cuối cùng là kỷ niệm về cái đầu trọc tếu. Anh bật cười. Một kỷ niệm lớn trong đời anh. Mưa đã tạnh, anh vội vã quay về với bó hoa dành cho phút giao thừa.

Chị chờ anh trong căn hộ ấm áp; chiếc áo mặc nhà hở vai lấm tấm hoa tím trắng làm chị có vẻ nhẹ nhõm tươi vui, nhưng nơi đáy mắt chị ẩn núp một nỗi hoang mang. Chiều hôm nay, chị đã bị cơn giông trái mùa cầm chân lại trên thềm nhà hát. Ngồi chờ mưa tạnh, bà vũ đoàn trưởng tâm sự với chị vài nỗi lo âu, rồi cả hai bỗng cao hứng rủ nhau gọi taxi đến thăm một nhà chiêm tinh nổi tiếng mới ghé qua thành phố. Trong không gian âm u của ngôi nhà rường cổ, nhà chiêm tinh nhìn lên khuôn mặt tươi tắn của chị, nói rằng khí sắc của chị đang báo điềm không tốt. "Đâu có!". Chị phản đối. Chị đang cảm thấy rất hạnh phúc, chị làm việc hết sức mình, chị đang yêu và được yêu. Bàn tay gầy khô đưa ngọn nến trên bàn đến sát mặt chị: "Có vết đen mờ hiện ra nơi trán. Những ngôi sao của cô đang bị mây che, nguồn lực của cô đang giảm dần". Chị cười, không mấy tin.

"Một năm sau, tôi sẽ quay lại đây. Khi đó, nếu cô cần tôi giúp...". Ông ta vụt im bặt, những nếp nhăn trên mặt co rúm lại. Đã bảy giờ tối, chị nôn nóng ra về.

Chị trang hoàng lại bàn ăn, treo những chiếc rèm cửa mới, đặt sẵn bộ váy đẹp nhất lên giá áo. Đêm nay, lúc tiếng nhạc Happy New Year vang lên trên đường phố, anh sẽ cùng chị đến Câu lạc bộ hội Múa, như mọi năm. Bỗng nhiên chị hắt hơi dữ dội liền mấy cái. Một linh cảm mơ hồ đè nặng lên tim chị. Nhưng anh đã về, tay ôm bó thạch thảo ướt sũng. Chị cảm động. Dưới ánh nến, những nhánh hoa đọng nước trông rực rỡ hơn bao giờ hết.

Nhưng một năm sau đó đã trôi qua với âm điệu khác. Bà vũ đoàn trưởng vẫn tin yêu chị, những vở múa của chị vẫn được tán thưởng. Mối quan hệ với chàng trẻ tuổi lâu ngày đã thành quen trong mắt người xung quanh, không còn là một thách thức với xã hội nữa. Vũ khúc Tìm lại Thiên đường mỗi năm vẫn được tái hiện trong những chương trình lớn. Nhưng chị đau lòng, chị vốn nhạy cảm, không chịu nổi khi thấy nhiều học trò bỗng nhìn chị với ánh mắt khác đi. Những cô bé học trò ngày nào lúng túng, vụng về, nay đã trở thành những cô gái sắc sảo và xinh đẹp. Chị hiểu: Chị đã cản đường họ. "Chưa đến thời của họ đâu". Lời nói chắc nịch của bà vũ đoàn trưởng làm chị yên tâm, chị nỗ lực nhiều hơn nữa để chứng minh rằng mình xứng đáng. Càng đắm mình vào công việc, chị càng cần dựa vào anh, như cái cây cần tưới nước để đâm hoa trổ lá. Nhưng anh dường như ngấm ngầm bất mãn. Anh cảm thấy tổn thương vì chị không chịu lệ thuộc vào anh. Năm ấy là một năm đầy day dứt, giống như một ngày xấu trời trong mùa thu đẹp.
Cuối năm chị được mời dự lễ hội nơi một thành phố biển. Chị rủ anh cùng đi, nhưng anh từ chối. Thật ngạc nhiên, vì anh chưa bao giờ từ chối chị điều gì. "Anh chỉ muốn đón Tết Dương lịch như mọi năm". Lâu nay anh chuyển cách xưng hô từ gọi tên sang anh, em, chị thấy xưng hô như thế có phần ngược ngạo nhưng cũng chiều anh, như chiều theo sở thích khùng điên của một đứa trẻ.

Ước muốn có một đêm cuối năm mới mẻ với chuyến du lịch nơi xa đã không thành, vậy hãy tìm một cách khác thổi sinh khí vào những thói quen cũ... Ý nghĩ ấy làm chị nhớ tới lời dặn dò của nhà chiêm tinh: "Nguồn lực của chị đang giảm dần... Hãy thu lại những điện năng đã mất". Chiều hôm ấy chị một mình đến ngôi nhà rường trong khu thành cổ.

Có tất cả ba gói nhỏ. Một gói bên ngoài ghi chữ "Gối". Gói này sẽ được đặt vào dưới chỗ kê đầu. Một gói ghi chữ "Tắm". Chất bột trong gói sẽ hòa vào nước tắm mỗi ngày của chị. Một gói ghi chữ "Ngải". Gói này sẽ hòa vào ly của anh. Chất bột trắng này sẽ như một cái xiềng êm ái mãi mãi buộc anh vào với chị. Nhà chiêm tinh dặn: "Không ai đủ mạnh để mãi mãi tin ở mình, chỉ có bùa thiêng là vô địch và vĩnh viễn".

Chiều cuối năm không mưa. Chị thay những chiếc vỏ gối mới rồi đi tắm, ngâm mình trong thứ nước thần kỳ; Anh không phải chỉ là tình yêu, anh là sự sống của chị, không có anh, chị sẽ không có những điệu múa, nghĩa là không còn gì hết: vẻ trẻ trung bên ngoài, sự nể nang của đồng nghiệp, lòng tin cậy của bà vũ đoàn trưởng... Chị muốn làm mọi cách để anh luôn là anh của một mùa đông cách đây bảy năm, chị sẽ có anh không phải chỉ để thương yêu, mà là để sinh tồn. Vì sự khao khát sinh tồn mà chị đã vô tình phản bội lại nguyên tắc của ngày đầu, nguyên tắc của Tự do.

Anh vẫn chưa về. Chị mắc sẵn chiếc áo vũ hội trên vách. Gói bột ngải hòa vào ly nước dâu đỏ óng ánh.

Chị kiên nhẫn chờ, trong khi chiếc đồng hồ "Coucou" treo trên vách cứ vang lên từng tiếng tanh tách, tanh tách phát ra từ chiếc kim giây.

Sau này anh nghe những người hàng xóm kể lại: chị rời căn hộ vào khoảng 6 giờ chiều, tay xách vali, không chào ai cả nhưng đã ghé vào thăm bà bảo vệ nghèo có đứa con đau ốm, cho đứa bé một số tiền, rõ là chị có ý đi xa dài lâu. Đó là chuyện về sau anh mới biết, còn tối hôm ấy, thấy bàn tiệc đã sửa soạn sẵn, anh đoán rằng chị chỉ đi đâu một lát. Anh tự cắm bó hoa thạch thảo đỏ vào chiếc lọ sứ trên bàn rồi tìm cốc nước dâu thường lệ, nhưng cái ly lớn trên bàn rỗng không với chút cặn ở đáy ly, hình như có ai đã uống trước. Anh nhăn mặt, mở tủ lạnh tìm một cốc nước lọc. Trời càng tối anh càng băn khoăn, đây là đêm cuối năm đầu tiên chị bắt anh phải chờ. Cũng như chị, anh muốn thử thổi sinh khí vào những thói quen cũ: thay vì đến câu lạc bộ như mọi năm, anh định cùng chị dự giao thừa ở đại sảnh một khách sạn lớn trong thành phố. Người ta đã gửi anh hai vé với lời mời nhiệt tình. Vì đã lỡ hứa, giờ đây anh quá nóng lòng, chỉ lo đến trễ.

Mười giờ đêm. Anh nhảy bổ vào phòng tắm để thay áo. Chính lúc đó anh nhìn thấy chiếc áo vũ hội hàng năm của chị, cái dáng vắt vẻo như bị ruồng bỏ của nó khiến anh nhận ngay ra có gì đó bất thường. Anh chạy quanh hỏi những người hàng xóm, biết rằng chị đã ra ga.

Chuyện gì xảy ra vậy? Anh định chạy ra ga, nhưng đúng lúc ấy, chiếc đồng hồ Coucou gõ vang lên. Nửa đêm rồi, năm cũ đã giã từ.

Không còn thời gian nữa. Vội vã lên xe, anh đến khách sạn một mình.

Tàu đã rời ga từ lâu. Chị ngồi yên, mắt mở tỉnh táo nhìn ra cửa sổ: những con đường, những ngã tư, những mái nhà. Rồi đồng trống mênh mông và những trụ điện xa xa ven con đường cao tốc chạy song song với đường tàu.
Điện thoại trong túi áo trên ngực chị rung lên.

Tiếng của bà vũ đoàn trưởng. Cuộc giao lưu đầu năm mang lại nhiều cơ hội cho hoạt động vũ đoàn trong năm tới nên bà không muốn vắng chị. Nghe chị trả lời, bà thét lên: "Tôi đã bảo rồi, vẫn chưa ai thay thế cô được!". Chị cười, nước mắt trào ra. Không, đừng chui đầu xuống cát, đã đến lúc tôi phải đi rồi và cả bà, bà cũng phải đi rồi. Ngoài kia, dưới ánh trăng non, những nghĩa trang xa thành phố với những nấm mộ không hàng lối lũ lượt trải dài. Ở dưới đó là những con người đã từng không ai thay thế được. Ý nghĩ ấy làm chị mỉm cười lạnh lẽo, quyết định tắt hẳn máy trước khi cho vào túi. Tối nay, khi chờ anh trở về, chị đã lấy chiếc áo dạ hội ra mặc thử và kinh hoàng nhận ra, chị không thể mặc vừa nó nữa! Chất bột trong nước tắm chẳng giúp được gì ngoài việc làm các vòng của chị bung phá nhanh hơn. Trong chốc lát chị nhận ra sự vô vọng. Cầm lấy ly nước dâu, chị chạy ra hiên, tưới nó xuống chậu cây...

Sau này vì đã đi rồi, chị không biết chiều hôm ấy mình đã thoát được một trọng tội. Những dây vạn niên thanh trồng trong chậu chẳng bao lâu đã úa vàng rồi héo khô, rễ chúng đã bị chất bột phù thủy làm cho chết úng giữa mùa xuân.

Giao thừa đêm ấy, anh một mình tiến vào đại sảnh của khách sạn. Vũ hội đã bắt đầu, những sắc áo lộng lẫy, những bó hoa rực rỡ đó đây, trong đó có rất nhiều thạch thảo đỏ. Từ lúc người ta xẻ đường lấn sát vào chân núi thì thạch thảo đỏ không còn là một phát hiện của riêng anh nữa, nó đã trở thành thời trang mới của những shop hoa trong thành phố. Màu đỏ rực rỡ và tê tái một thoáng làm buốt tim anh. Nhưng đúng lúc đó, một cô gái trẻ từ đám đông bước đến. Cô gái trẻ ở vũ đoàn, người đã gửi cặp vé cho anh tối nay. Cô đã thầm mong anh sẽ đến một mình. Giờ đây sự xuất hiện đơn độc của anh đối với cô thực đầy ý nghĩa, khiến cô xúc động muốn khóc. "Sao anh đến muộn thế, bản Paso khai mạc đã qua rồi. Nhưng không sao, vẫn còn bản Tango và bản Valse, anh sẽ dành cho em nhé?".

Dù còn chìm trong nỗi u sầu, anh vẫn gật đầu, như không thể nào khác.
Vẻ nhiệt thành và thơ ngây của cô, đôi chân búp măng dưới tấm váy giản dị đột ngột làm bừng lên trong anh tiếng sấm, ánh chớp, tiếng vải ướt kéo qua da thịt: ấn tượng về cơn giông mùa xuân trong thung lũng.

Anh tiến thẳng vào giữa đại sảnh đông người. Giàn nhạc bắt đầu bản Tango. Anh quay lại, đối diện với thiếu nữ.

Lúc ấy anh biết mình đã thực sự ra khỏi huyền thoại của một tuổi thơ nối dài. Một huyền thoại mà nhiều năm sau anh sẽ còn nhớ, nhưng giờ đây không thể không chấm dứt '/.

(Trần Thuỳ Mai)

[Baby]

ĐÁM CƯỚI KHÔNG THIỆP MỜI

Tôi biết Khuê Anh từ khi hai đứa còn là nữ sinh trường THPT Lý Thường Kiệt. Tuy hơi “mất điểm” với chiều cao 1m50 nhưng bù lại, Khuê Anh được nhớ tới bởi cái mũi hếch thanh tú và cách nói chuyện dí dỏm, pha nhiều “lập ngôn” đặc biệt thông minh. Hết cấp 3, Khuê Anh thi trượt Đại học năm đầu tiên. Tôi thì trúng tuyển Đại học Sân khấu điện ảnh ở nước Nga xa xôi. Chúng tôi bặt tin nhau từ đó.

20 năm sau, tôi đã kịp Tốt nghiệp trường VGIK (ĐH Điện ảnh quốc gia của Nga), đã bôn ba làm ăn thêm hơn 10 năm ở Bulgaria, có chồng và 2 đứa con. Những tưởng sẽ định cư ở đất nước hoa hồng, nhưng cuộc chia tay với chồng khiến tôi khao khát trở về quê mẹ. Và trái đất quả thật rất bé, tôi đã gặp lại Khuê Anh ngay trong ngày đầu tiên đến làm việc tại Viện H. Trước là đồng môn, nay thành đồng nghiệp, tôi lập tức cảm thấy ấm lòng, mất hẳn nỗi lo “ma cũ bắt nạt ma mới” vốn rất thịnh hành ở các công sở.

Khuê Anh bây giờ đã là trưởng một phòng có vị thế nhất viện. Vi vu trong nước, ngoài nước đến phát ngán. “Lộc” từ các đề tài khoa học cấp ngành, cấp Bộ, cấp Nhà nước cứ nối tiếp nhau tới. Cũng có thêm một lý do là bạn tôi rất được viện trưởng ưu ái.

Kết thân với Khuê Anh, tôi trở thành kẻ thạo tin gần như nhất viện. Bạn tôi có nhu cầu cởi lòng về mọi phương diện. Duy chỉ có chuyện chồng con là Khuê Anh có ý giữ lại cho riêng mình.

Thực ra, tôi không làm sao tránh khỏi tò mò khi thấy bạn mình đã gần 40 mà vẫn chăn đơn gối chiếc. Một, hai lần tôi nghe cô lễ tân của viện kể là đã mấy lần, cả viện tưởng như sắp được ăn cỗ đến nơi. Mà toàn là những đám oách cả đấy. Nào là phó giám đốc một công ty xây dựng có tiếng trong thành phố, có nhà riêng 4 tầng trên phố cổ. Nào là một giáo sư đại học kiêm chủ lò luyện thi, lưng vốn chắc cũng phải vài “tê” (tỉ). Rồi còn mối tình với nhạc sĩ nổi tiếng với những ca khúc về Hà Nội...

Tôi đem những chuyện đó hỏi khéo Khuê Anh, tưởng sẽ bị gạt đi, ai ngờ bạn tôi nói gọn lỏn:

- Cũng mấy lần định chung kết đấy. Nhưng đàn ông sao mà khó yêu thế hả bạn ?

- ???

- Ối giời, kể ra thì có đến 1001 cử chỉ không đẹp. Người làm ăn giỏi giang thì đối xử thô vụng, không bao giờ quan tâm đến cảm xúc của mình. Nghệ sĩ thực ra chỉ bay khi sáng tác thôi, chứ trong đời thường lộ nguyên hình là kẻ bủn xỉn, đố kỵ.

- Thì bạn phải biết cách thỏa hiệp chứ nhỉ.

- Đã đành. Nhưng bạn đừng nghĩ là mình cho qua mọi chuyện là xong đâu. Hầu như mình toàn bị đàn ông “xù” trước đấy nhé. Mà lý do thì khá giống nhau. Hầu hết họ đều không chịu được khi nghĩ đến tương lai có một người vợ cứ thăng tiến vù vù, chả mấy khi có mặt trong bữa cơm tối, va li không buồn cất vào tủ vì hầu như tháng nào cũng phải đi công tác.

Họ chạy, mình cũng chả buồn níu kéo nữa. Vì mình tự ái cao. Nhưng cái chính vì mình cũng nhìn ra những “dấu trừ” của họ rõ quá. Tôi cũng chả biết khuyên Khuê Anh thế nào. Bởi bản thân tôi cũng trong cảnh lỡ dở.

Ngày qua ngày. Xuân qua. Đông tới. Bạn tôi vẫn kiêu hãnh với hình ảnh “ngôi sao cô đơn”.

Rồi tới một hôm, tôi không tránh khỏi ngạc nhiên, khi hai đứa chuẩn bị đi siêu thị cuối tuần như thường lệ, thì bạn tôi kêu lên hơi thất thanh:

- Sắp mưa rồi, mình không đi nữa đâu.

- Cơn thôi mà, chưa chắc đã mưa đâu.

- Tôi động viên, phần vì đang nóng ruột với bộ váy kiểu mới nhất của Hồng Kông tôi vừa cập nhật chiều qua ở tạp chí thời trang.

- Mình mà làm sao thì bắt đền bạn đấy nhé!

Tôi đã quên thoáng thắc mắc của mình nếu như 2 tháng sau Khuê Anh không gọi tôi ra quán và thông báo:

- Chuẩn bị dự đám cưới nhé. Ngày... giờ... , ở khách sạn Melia

- Bất ngờ quá đấy. Chú rể là ai thế?

- Bí mật, đến đó sẽ biết.

Với bản năng đàn bà, tôi liếc nhanh xuống bụng Khuê Anh. Đã nhìn thấy rõ tròn tròn. Tôi đã hiểu, vì sao 2 tháng trước bạn tôi sợ bị mưa vào người. Tôi thấy vui cho Khuê Anh, đồng thời cũng thấy hơi gờn gợn. Hôm sau, cái sự gờn gợn càng rõ nét hơn khi tôi khám phá ra rằng Khuê Anh mời tổng cộng có 6 người trong viện. Và tất cả đều không có thiệp mời, y như tôi.

Đám cưới của Khuê Anh không có gì đặc biệt. Cô dâu cũng váy trắng, voan mờ lộng lẫy, khoác tay chú rể đi chào quan khách, tổng cộng có hơn 40 người. Những người trong viện không được mời, kẻ thì ấm ức vì đã không được liệt vào hàng thân thiết với viện trưởng tương lai, nhưng đa số thấy nhẹ người trong cảm giác thông cảm với sự kín đáo của cô dâu nhỡ thì.

Chỉ có tôi, vốn mang sẵn mối hoài nghi trong lòng, để ý thấy cô dâu chú rể hình như có chút ngượng ngùng khi đứng cạnh nhau. Không nén được thói quen trêu chọc, tôi ghé tai Khuê Anh hỏi nhỏ: “Này, lúc bạn mặc váy áo ra khỏi nhà, hàng xóm có biết là bạn đi đâu không?”. Không ngờ, câu đùa của tôi phải hứng chịu cú lườm cháy mặt của cô dâu.

Khuê Anh sinh một bé gái xinh xắn ít tháng sau đám cưới. Niềm say mê công việc đã nhường chỗ cho những say sưa, miên man xoay quanh đứa bé. Bạn tôi lên mạng Internet hầu như hàng ngày, nhồi vào đầu đủ thứ thông tin liên quan đến chăm sóc trẻ con, tham gia vào nhiều diễn đàn của các bà mẹ, trẻ và không trẻ. Nhân thân của bố đứa bé mọi người chỉ biết qua mấy “gạch đầu dòng” ngẳn ngủn: Kinh doanh / Quê gốc Hưng Yên/ Hiện đã đi làm ăn ở nước Đức.

Sau đám cưới, tuyệt nhiên không lần nào tôi nhìn thấy người ấy, mặc dù tôi đến nhà Khuê Anh hầu như hàng tuần. Trong nhà cũng không có một dấu hiệu nào cho thấy có bóng dáng của người đàn ông, như đôi dép tổ ong đi ở nhà hay cái dao cạo râu. Tôi sẽ còn mất công đoán già đoán non mãi nếu 3 năm sau, Khuê Anh không đột ngột kể về bố của đứa bé.

Đó là một đạo diễn điện ảnh nổi tiếng đẹp trai, tài năng và... sát gái. Giữa hai người không hẳn đã có một tình yêu sâu sắc và cho đến bây giờ, anh ta cũng chưa biết về sự hiện diện của đứa bé trên cõi đời này. Khuê Anh muốn điều đó mãi mãi là bí mật thuộc về riêng mình.

Bạn tôi đã chu đáo lo liệu cho đứa bé một số phận bình thường, ngay từ khi nó chưa nhìn thấy ánh mặt trời. Sẽ không ai dám gọi đứa bé ấy là con hoang, một khi nó ra đời sau một đám cưới với đầy đủ cô dâu chú rể như thế. Bây giờ, tôi đã vỡ lẽ vì sao đám cưới của bạn tôi là đám cưới duy nhất tôi dự mà không có thiệp mời. Bạn tôi biết ghi tên ai bên cạnh tên mình?

[Baby]

Cuộc sống này có quá nhiều lý do, để ta không thật với nhau. Đôi khi, lời hứa cũng chỉ là một lời hứa mà thôi. Tôi thích Trần Thùy Mai từ khi đọc : Thương nhớ Hoàng Lan. Tôi thích phong thái viết chậm rãi, xoay chuyển bất ngờ trong tình huống chuyện của chị. Mời bạn thưởng thức.

Lời Hứa- Trần Thùy Mai

Dù đã thấy nhau trên webcam nhiều lần, song Miên không thể không lúng túng khi lần đầu gặp Bent. Trong webcam anh trông trẻ hơn bên ngoài. Khi đối diện, nhìn những nếp nhăn nhỏ trên trán, Miên đoán chừng anh cũng phải lớn hơn mình đến chục tuổi.

"Sao anh đến mà không báo, làm em không kịp mua hoa?", "Anh muốn dành cho em một ngạc nhiên bất ngờ. Vậy mà em vẫn biết". Bent cười, ôm choàng lấy Miên... Miên lúng túng bởi thấy mọi người đang quay lại nhìn mình. Đây là sân bay một thành phố nhỏ, rất nhiều người quen... Mà mình có giữ ý thái quá chăng, đây đâu phải một người lạ. Con người này và mình đã hiểu nhau từng li từng tí hơn một năm nay rồi.

Tự nhủ mình thế nên khi taxi đi được ba phần tư con đường từ sân bay vào thành phố thì Miên đã xua được gần hết cảm giác ngại ngùng. Miên nhớ lại lời cô bạn tham mưu: "Tất cả những ai quen nhau trên mạng khi lần đầu gặp gỡ đều cảm thấy một chút thất vọng. Ai vượt qua được cảm giác ban đầu đó thì còn, mà không được, thì coi như tiêu luôn". Liếc nhìn Bent, Miên thấy sau phút nồng hậu ban đầu, giờ anh cũng đang ngồi im, đôi mắt xanh lơ bối rối. Biết đâu chừng anh ấy cũng đang thất vọng... Bỗng cảm giác thân quen từ hơn ba trăm bức email chợt tràn ngập trong Miên, cô rụt rè đưa tay cầm lấy tay Bent... Anh quay lại, mỉm cười thật hiền, thế là phút lóng ngóng ban đầu đã qua đi.

Xe dừng trước khách sạn, Bent nhìn Miên, ngạc nhiên. Như đã nói trong email, anh tính sẽ ở lại nhà Miên. Trong không gian mạng anh đã đánh thức Miên dậy mỗi buổi sáng, uống cà phê với cô, đưa cô đến sở làm. Buổi tối Miên nấu cơm đợi anh về, anh vừa ăn vừa luôn miệng khen ngon... Ăn xong anh còn làm việc thêm ba tiếng đồng hồ trên máy tính, đêm nào Miên cũng phải nhắc anh đi ngủ sớm.

Vậy mà bây giờ Miên đưa anh đến một khách sạn! Miên lúng túng giải thích: Ở đây không giống trên mạng. Muốn được ở chung một nhà thì còn phải qua nhiều công đoạn lắm.

***

Khách sạn Hoa Tím nằm bên sông, nhỏ xinh và sạch sẽ, xây dựng đơn giản nhưng đẹp nhờ cảnh thiên nhiên bao quanh. Chọn khách sạn này, Miên đã hỏi thăm thông tin từ nhiều bạn bè trong ngành du lịch. Theo lời các bạn Miên, khách sạn này trông có vẻ giống một nơi ở ẩn, không có tiếng gõ cửa lúc đêm khuya. Trong lúc chờ Bent lên phòng cất hành lý và tắm, Miên đọc lại thực đơn để đặt bữa tối. "Theo em thì chị đừng gọi món vả chua. Sợ người nước ngoài chưa quen bụng với đồ ăn lên men của xứ mình". Cô gái ở khách sạn e dè đề nghị. Miên nghĩ cô ta có lý, nhưng món ăn này cô đã nhiều lần tả với Bent trong những bữa ăn chung trên mạng. Anh vẫn thường hỏi mỗi khi ngồi vào bàn ăn tưởng tượng giữa hai người. Vậy hôm nay cũng nên để anh nếm thử một chút, Miên tự nhủ, mình sẽ cẩn thận bảo anh ăn ít thôi.

Bữa ăn tối tuyệt vời. Một dĩa nhạc Schubert nhẹ nhàng tha thiết. Bàn ăn đặt bên cửa sổ. Xa xa là nhịp cầu lấp lánh đèn soi bóng trên sông. Bent ăn ngon miệng, anh đánh sạch cả dĩa vả chua. Đúng là bên ngoài trông anh hơi thô, bụng đã hơi mập, không lung linh như trong trí tưởng tượng của Miên. Nhưng cái quan trọng là mình phải biết mình muốn gì!

Ba mươi sáu tuổi, Miên không còn trẻ. Cuộc hôn nhân đầu đời đổ vỡ làm cô trở thành lầm lì khép kín hơn mười năm. Hơn mười năm sau khi chia tay Tuấn, Miên không quen thân được với một người đàn ông nào, chỉ vì luôn bị ám ảnh: họ lại sắp nói dối, sắp nói dối...

Sau này, khi công tác ở bộ phận đối ngoại có lần Miên nghe một khách nước ngoài than vãn: "Ở đây thật lạ, đôi khi chỉ một chuyện đơn giản, lý do đi trễ chẳng hạn người ta cũng không chịu nói thật". Ấn tượng về Tuấn bỗng quay lại, Miên bất giác lạnh người. Mười năm trước, điện thoại di động chưa phổ biến như bây giờ. Lần nào cô đi công tác, Tuấn cũng gọi điện cho cô mỗi đêm. "Anh đang ở đâu?". "Ở nhà, xem tivi, nhớ em lắm!". Miên xuýt xoa khuyên chồng đi ngủ sớm... Một hôm tình cờ nghe lọt vào trong điện thoại một âm thanh lạ, cô tò mò kiểm tra tổng đài, phát hiện ra số điện từ đó Tuấn gọi là số điện của một hộp đêm... Lúc đó, cô lạnh da gà, mỗi chân lông đều sởn ốc.

Từ đó Miên thận trọng, thận trọng thái quá đến nỗi chẳng tìm được cho mình một người đàn ông nào khác. "Muốn có tình yêu thì phải mở lòng ra chứ" - Bạn gái khuyên. Họ giới thiệu Bent. "Anh ấy là người tốt. Những người Việt qua bên đó công tác đều được Bent giúp đỡ. Thật thà như đếm và dễ tính vô cùng". Mấy dòng lý lịch trích ngang đó làm Miên tạm yên tâm. Khoảng cách xa làm Miên không bị ám ảnh bởi nỗi sợ đàn ông, rồi sự cô đơn làm cho trò chơi lứa đôi trên mạng dần dần trở nên một nửa cuộc sống.

Bây giờ Bent ngồi đây. Miên bắt đầu thôi không nhìn thấy cái bụng đã hơi mập, mái tóc bắt đầu thưa và những nếp nhăn nhỏ trên trán. Bây giờ cô thấy ánh mắt anh cởi mở, miệng cười thân thiện, những câu nói đùa hóm hỉnh thật dễ thương, đúng là hình ảnh đã thấy qua những bức thư. Những bức thư luôn kết thúc bằng dòng chữ ấm áp: "Lots of love from Bent" rồi "Lots of kisses from Bent "- rất nhiều tình yêu và cái hôn từ Bent.

"Anh muốn đến thăm nhà em, nơi anh đã đến nhiều lần lắm rồi". Bent bảo. Miên do dự. Bây giờ trời đã tối. Hàng xóm sẽ nghĩ sao khi thấy cô đột ngột xuất hiện với một ông Tây cao lêu đêu.

"Để mai đi anh", Miên hẹn. Miên đưa Bent đến một quán cà phê nhạc để anh có thể nghe Beethoven và uống một ly Brandy như anh vẫn thường miêu tả về những buổi tối một mình. Một nghệ sĩ vĩ cầm đang chơi nhạc cạnh cái lò sưởi cũ hắt lên một thứ ánh sáng ấm áp. Khi nghe hết bài Sonate moonlight, Bent đặt tay lên vai Miên, rồi cánh tay anh quàng quanh vai cô.

Họ chưa dám nói gì về tương lai, bởi cả hai đều cảm thấy trước hết phải làm sao cho những gì trong không gian mạng bước ra ngoài cuộc đời. Họ tiếp tục câu chuyện thường nói: những món ăn, thời tiết, những bộ phim rồi những dự tính cho tương lai, những kỷ niệm trong quãng đời quá khứ...

Miên bất giác bật ra một câu từ đâu đó sâu trong tâm tưởng: "Em chỉ mong lúc nào anh cũng nói thật với em về mọi chuyện". Bent mỉm cười: "Tất nhiên. Nói dối là một tội trọng, anh sẽ không bao giờ hạ mình làm chuyện đó".

***

Một tuần sau Bent đi. Miên hỏi cảm tưởng, Bent cười: "More than I can dream" - Còn hơn những gì anh có thể mơ. Anh ôm Miên thật chặt khi chia tay, lần này Miên không còn thấy ngượng ngùng nữa. "Anh sẽ quay lại chứ?". "Tất nhiên" Anh cúi xuống hôn từ biệt. Miên vòng hai tay quanh người anh siết chặt, cái bụng hơi cồm cộm của anh chạm vào dưới ngực, một cảm giác ngộ nghĩnh và thân thương. Bent chỉ vắng có hai hôm đi đường, sau đó lại trở về ngay với Miên... trên mạng. Những bức thư lại tiếp tục. Bây giờ hơi khác đi, những bức thư kết thúc bằng "Warmest hugs from Bent" - Bent ôm hôn thắm thiết. Sao thế, Miên cười thầm, bây giờ anh đã nhiễm ngôn ngữ chính trị rồi chắc?

Bốn tháng sau, đột nhiên Bent gửi mail hỏi Miên về giá đất, giá nhà. "Anh định sống ở đây sao?", "Tại sao không? Đi đi về về giữa hai châu lục, đó là cuộc sống mà ở đây nhiều người mơ ước". Một tháng trời, Miên đi hỏi rồi mail cho Bent cả một danh sách giá cả đủ loại đất từ mặt tiền đường phố đến đất rẻo ở ven sông.

Bent thì miệt mài làm việc. Bây giờ anh làm việc đến mười ba giờ một ngày, nhiều đêm ngủ gật bên máy tính. Kể với Miên, Miên xót cả ruột. Miên chẳng biết làm gì để giúp anh ngoài những lời chăm sóc. Nhớ ăn nhiều trái cây, ăn nhiều cá, nhớ cẩn thận khi lái xe trên đường. Thư của anh thưa hơn trước. Hai hôm một bức, rồi ba bốn hôm. Chỉ vì muốn có một chỗ ở đẹp mà anh phải hy sinh nhiều thế... Mỗi lần mở hộp thư không thấy Bent, Miên buồn hẫng cả người. "Bent, không cần phải vất vả thế, mình có thể ở trong căn nhà nhỏ của em mà!". Nhưng Bent bảo: "My dear do not be sad, we have to see what the future has in mind for us" - Đừng buồn em ạ, hãy chờ xem tương lai... Vậy là Miên lại thấy tin tưởng, lại vui...

***

Rồi tháng chín đến, mùa du lịch bắt đầu và bỗng nhiên đèn nickname của Bent tắt hẳn trên mạng. Trước đó Bent đã nói với Miên dự định tháng chín này về Huế. Hay là anh đã lên đường? Nhưng sao anh không nói gì với Miên? Anh muốn dành một ngạc nhiên bất ngờ?

Lòng Miên tưng bừng vui, cô lau dọn căn nhà nhỏ, mua thức ăn chất đầy tủ lạnh rồi dạo phố sắm cho mình vài bộ cánh mới. Lần này không phải quá e dè nữa, có thể để Bent về đây ăn cơm với mình, anh có vẻ thích hợp với cơm Á Đông, món vả chua anh còn xơi được cả dĩa nữa là.

Chuông điện thoại reo. Miên cầm máy, chắc chắn là Bent, ai có thể gọi vào giờ khuya khoắt như thế này.

"Cám ơn chị...", đó là tiếng bà chủ miếng đất - một trong những miếng đất mà Miên đã đi hỏi cách đây mấy tháng. "Tôi đã bán được miếng đất nặng vía cho ông Tây đó rồi, muốn gặp chị để gửi chút hoa hồng...".

Sao có thể như vậy được? Vậy là Bent đã về, nhưng đang ở đâu?

Miên gọi điện đến khách sạn Hoa Tím. Liên tục nghe trả lời: "Ông Bent Johnson có ở đây, nhưng ông ấy đi chưa về". Một cuốc taxi đến khách sạn, Miên được cô gái ở quầy tiếp tân mời ngồi chờ. Một tiếng, hai tiếng. Đây là lần đầu Miên ngồi đây vào buổi tối. Trông vẻ căng thẳng của Miên, cô gái làm ở khách sạn đến ngồi cạnh cô, bắt chuyện.

Miên nhìn kỹ cô gái: Đây chính là cô gái lần trước đã góp ý về món vả chua... Hôm ấy thu mình trong chiếc áo dày cộp trông cô có vẻ chất phác, nhưng giờ này với chiếc áo hai dây mềm mại trông cô thật sexy với khuôn mặt tuổi hai mươi và khóe môi đầy nhục cảm. Nghe Miên bảo là cùng làm việc với Bent, cô tâm sự:

"Chị làm việc được với Bent thật giỏi... Chưa thấy ai kỹ tính như anh ấy. Khiếp, mua có miếng đất nhỏ tẹo mà cũng hỏi lui hỏi tới giá cả, thuê phiên dịch đọc giấy tờ, lại còn bảo đã tham khảo nhiều nguồn tin... Em bực mình, dọa bỏ luôn, ảnh mới chịu dứt khoát ký giấy".

Mười ngày sau Bent làm đám cưới với cô dâu nhỏ hơn chú rể hơn ba mươi tuổi. Miên cũng nhận được thiếp mời. Dù vẫn còn khản giọng, sưng mắt, trán còn chưa hết mùi dầu gió, Miên cũng mặc chiếc áo đầm mới mua đi dự tiệc. Dù sao đi nữa, cũng đến để chúc mừng Bent quả thực đã được "nhiều hơn mơ ước", bởi dù sao, anh đã giữ lời, anh không hề nói dối khi bảo Miên: "Hãy chờ xem tương lai...".

Tặng cho Cỏ Dại

[Baby]

Sở dĩ tôi viết câu: Tặng Cỏ Dại là bởi vì tôi nhớ đến một người bạn lâu rồi không online, ngày đó em thích Nguyễn Nhật Ánh và hay comment cho những topic truyện của tôi. Nay topic còn đó mà Cỏ đâu rồi?

Nhân tiện nhắc đến Trần Thùy Mai và Thương nhớ Hoàng Lan. Tôi xin đăng thêm bài bình văn của một nhà sư nhà sư. Để xem dưới góc nhìn của một vị thiền sư, Thương nhớ Hoàng Lan được cảm nhận như thế nào. Mời xem!


“Nhà Như lai là tâm từ bi lớn đối với tất cả chúng sanh, y Như lai là lòng nhu hoà nhẫn nhục, toà Như lai chính là nhất thiết pháp không” (Kinh Pháp hoa). Trong văn học Việt Nam hiện đại, có rất nhiều tác phẩm viết rất hay về vẻ đẹp tình cảm trong cửa Thiền. Hồn bướm mơ tiên, Tắt lửa lòng, Tình người, Đưa em tìm động hoa vàng và nhiều tác phẩm khác nữa. Thương nhớ hoàng lan của nhà văn nữ đương đại Trần Thuỳ Mai cũng là tác phẩm rất hay viết về đề tài này.
Đọc Trần Thuỳ Mai, người ta thường thấy chất giọng Huế, màu xanh Huế, tính cách Huế trong tác phẩm và xem đó như là dấu ấn phong cách của chị. Còn với tôi, Thương nhớ hoàng lan là một tác phẩm rất Huế hoàn toàn.

Tác phẩm mở màn hay một ngày mới bắt đầu, sao lại bàng bạc lung linh cái không - thời gian sương khói huyền ảo của chốn thần kinh này?

”Tôi sinh ra dưới một mái chùa. Nghe kể rằng sư phụ tôi khi ấy còn trẻ, một hôm đi ngang bỗng động tâm hỏi: “Mô Phật, sao sau chùa lại phơi tả lót?” Nghe chuyện đời cha tôi, thầy bảo: “Hãy nhớ ngày này. Nếu có cơ duyên, mười năm sau ta sẽ trở lại.” Trở về thầy bỏ tăng viện, lên một ngọn núi hẻo lánh trong rú xa, dựng mấy nếp nhà cỏ. Từ ấy, thầy ẩn tu, hiếm khi xuống núi.”

“Hãy nhớ ngày này. Nếu có cơ duyên, mười năm sau ta sẽ trở lại.” Câu nói huyền bí ấy dẫn dắt tôi trở về sống lại trong tâm tưởng vẻ đẹp uy linh của các bậc cổ đức lên núi chống trượng, mở ra thiền phong cho xứ sở này. Huế là chốn đế đô nhưng cũng là đất thiền kinh. Không ở đâu như ở đây, ranh giới giữa đạo và đời rất ngắn: “đã không bỏ đời theo đạo được thì ông đem đạo về giữa đời” . Có lẽ đó cũng là một nét tính cách Huế. Lòng người Huế như chỉ có hai bờ, một bờ nhớ và một bờ quên, nghiệt ngã. Làm người Huế, trái tim hơn một lần vật vã, bỏ không đành mà giữ cũng mong manh. Nhân vật trung tâm, đồng thời là người kể chuyện - chú Đăng Minh - có xuất thân khá đặc biệt. Thân sinh của Chú vốn là người xuất gia, thuở ở Điệu nổi tiếng thông minh, mười lăm tuổi chép rành kinh chữ Hán. Rồi vì học giỏi và đạo hạnh, được cử làm giáo sư ở trường trung học Bồ Đề. Lúc người sắp được phong Đại Đức thì gặp cô bé nữ sinh tinh nghịch, có đôi mắt hút hồn, đôi môi đầy đam mê và cái tính thích cái gì thì làm cho bằng được. Cô bé ấy về sau chính là mẹ của Đăng Minh. Nhưng bà chỉ sống với Chú trong một đoạn đời rất ngắn. Vô minh đã dẫn bà đi tìm một thứ hạnh phúc mà mình muốn. Hình như vị Thầy với linh giác đã nhìn thấy được những tố chất đau buồn, long đong của kiếp người tiềm ẩn ở Đăng Minh ngay từ khi Chú mới lọt lòng. Có thể nói, xứ Huế tác thành cho Chú một trái tim đa tình, người cha truyền thừa cho Chú tư chất mộ Phật, trái tim Bồ tát và người mẹ để lại trong sâu thẳm tâm hồn Chú một tính cách tinh nghịch, một khoảng trống tình cảm và lòng yêu hoàng lan, loài hoa quý và đẹp mà bà thường cài bối vào tóc cho thơm. Chú Đăng Minh thời thơ ấu đã có đủ các hạt giống tâm hồn ấy. Chúng sẽ đi theo trọn đời và chi phối đến nhân cách sau này của Chú.

Khi nhân duyên hội ngộ, điều gì đến ắt phải đến. Vị Thầy mười năm xưa, bây giờ hạ sơn. Sao lại mười năm? Vâng, mười năm là thời gian viên thành cho một công trình tu tập, mười năm cũng là thời gian đủ để đứa bé trở thành một con người có ý thức, để “một dòng sông đã qua đời”. Thầy xuống núi để giảng kinh. Chính xác hơn, là để thực hiện lời hứa độ sinh mười năm cũ. Sau buổi giảng kinh, không ai khác mà chính Đăng Minh, người xin được cất bước theo chân Thầy. Thân phụ của Chú ôn tồn bảo rằng: “Kinh sách ở đây, chuông mõ ở đây, con còn đi đâu?” Hơn ai hết ông hiểu rõ rằng, ở đâu cũng tu được, nếu lòng của mình thật sự khế hợp với lòng của Phật! Hơn nữa, dân gian không phải từng bảo rằng: “Tu đâu cho bằng tu nhà, thờ cha kính mẹ mới là chân tu.” Ở con người ông, chất Thiền đậm hơn chất Nho, nhìn cuộc đời bằng con mắt tuỳ duyên tự tại. Trong thâm tâm một người bố, ông vẫn sợ đứa con sẽ dẫm vào lối mòn mà mình đã bước. Cho dẫu Đăng Minh là chỗ dựa còn lại duy nhất của đời mình, nhưng ông vẫn chỉ nói thê, mà không hề ngăn cản. Chuyện xuất gia, âu cũng là túc duyên, luận bàn sao thấu được! Nếu được gọi tên, tôi sẽ gọi động cơ vào đạo của Đăng Minh là Tình thương, thương người cha khắc khoải niệm tụng đêm đêm, thương người mẹ đang lang thang đang đi tìm hạnh phúc ở chân trời viễn xứ và, thương cho chính sự xuất thân éo le, ngang trái của bản thân mình. Cho nên Chú chỉ trả lời cho câu hỏi ấy bằng sự lắc đầu. Đó là tư chất giác ngộ đầu tiên mà Đăng Minh đã có trong sự chọn lựa chí hướng của mình.

Nhân vật Đăng Minh, đúng như tư chất và logic nội tâm của Chú, lớn lên, được cắp sách đến trường, tiếp xúc với bạn bè nữ giới, đã va chạm bức tường thành ngạo nghễ ấy. Cô bé nữ sinh có tên loài hoa đẹp của mẹ - Lan - tinh nghịch với đôi mắt trong trẻo và cái cười hồn nhiên như trẻ thơ, sau nhiều lần lên chùa chơi đã “hớp hồn” Chú. Không chỉ một mà cả hai trái tim, có lúc là những mảnh buồm đang chao trước gió. Chưa vội bàn nhiều đến tình yêu nghĩa rộng! Ở đây, chúng ta hãy nói đến loại tình yêu theo nghĩa hẹp này, vốn rất bình thường và rất nhân tính. Có người với tấm lòng rộng mở đã nói, một người đi tu trái tim vẫn luôn hướng về con đường mình đã chọn, chỉ cần dành riêng một góc nhỏ cho tình yêu thì nếu thật có đức Phật, Ngài cũng sẽ thông cảm thôi mà! Tình yêu, tình cảm vốn không có lỗi. Động cơ đi xuất gia của Đăng Minh lại vốn đáng được trân quý: “Cháu đi tu không phải là mong lọng vàng che đầu. Chỉ vì nguyện giữ thân trong sạch để tụng cho mẹ cháu một nghìn lần kinh Thuỷ sám”. Chúng ta sẽ quá khắt khe chăng, khi đàm tiếu nếu Đăng Minh không đi tiếp con đường đã chọn để đến Đại Đức, Thượng Toạ, Hoà Thượng?

Tình yêu nẩy nở giữa hai tâm hồn - Minh và Lan - chẳng qua là kết quả tất yếu của sự chuyển vị hai ngôi mẹ và cha trong cấu trúc tam giác Oedipe: cha - con - mẹ. Minh tìm thấy trong Lan hình bóng tinh nghịch và đáng nhớ của mẹ và Lan tìm thấy trong Minh trái tim yêu thương, chăm sóc hoa trái của bố. Dù tác giả không nói ra điều này nhưng cách xây dựng các nhân vật trong tác phẩm tự thể hiện ý đồ nghệ thuật ấy. Trần Thuỳ Mai đã có cách nói khác, khéo léo hơn nhiều. Tính chất tư biện hợp lý và khó người phản bác của kiểu tình yêu này được chị xử lý và chuyển tải rất riêng và hiện đại.

“Anh xem tu hành là chuyện tử sanh của anh. Vậy nếu em lại xem em là chuyện tử sanh của em thì sao? Anh và em, ai đi trọn đường, ai bỏ cuộc?”

Vẫn biết tình là khổ, nhưng khó lòng bứt ra được, bởi ở đây, tình yêu còn được kết dính bằng chất keo thách đố, tình là lụy. Trong tình yêu, bản ngã lên ngôi và tình yêu cũng là nơi thử lửa của bản ngã đó. Càng yêu, càng đau khổ, và khi khổ đau lên tột cùng mà bản ngã vẫn chưa chịu quy hàng thì người ta lại chơi trò bán rẻ tính mạng. Cô bé Lan trong tác phẩm đã uống hai mươi viên Ceducen để tự tử!

Tình thế đứng giữa hai dòng nước khó xử ấy đã đặt Đăng Minh vào một mê lộ giữa đạo và đời, ma và Phật. Tác giả đã đặt nhân vật vào một thử thách lớn. Cái khó trong tu tập cũng như trong tình yêu, đó là sự đòi hỏi bản lĩnh phải vượt qua chính mình. Có lẽ ai đó đã một lần chọn cho mình con đường xuất thế ngay từ tuổi trái đào, hẳn sẽ phải đối diện một lần trước sự lựa chọn khó khăn giữa hai loại tình thương: tình thương của bậc bồ tát và tình thương chấp thủ của con người! Đúng như điều người bố dự cảm, Đăng Minh đã đến trước lối mòn mà ông đã đi qua. Ngày xưa người thanh niên đạo hạnh ấy, Vì lòng đại bi: “Thầy dạy con tu hành để cứu chúng sinh. Nay con có thể cứu một sinh linh, sao lại khước từ” mà làm bồ tát tại gia giữa cõi trần. Bây giờ mẹ Lan lại bảo: “Con cứu nó cho bác đi con” Đăng Minh sẽ chọn lối nào? Cương quyết để là người thắng cuộc, hay dẫm vào lối mòn của bố? Lối nào cũng khó cả, bởi cả hai đều đòi hỏi một sự hy sinh lớn. Cũng chính tình thương là yếu tố thứ nhất giúp Chú vượt qua bước đầu của cửa ải này. Thường khi yêu và chọn ai làm người bạn đời, người ta thường nghĩ đến những khả năng hạnh phúc mà mình có thể mang lại cho người ấy. Tuy chưa bao giờ thử khả năng ấy nhưng hình ảnh của người mẹ tội nghiệp thị hiện về khiến Chú không thể nào bước vào con đường mòn ấy được. "Nhớ tới mẹ, tôi bất giác đau đớn trong lòng, đứng dậy đi...” Tất cả đều là sự lựa chọn của các kiểu tình thương, nhưng tư chất giác ngộ không cho phép Chú chọn kiểu tình thương có nhiều đau khổ.

Tình thế không đơn giản như thế là xong, chính Đăng Minh là người đa tình, những mối tơ mành trong tâm không dễ một hai là gỡ ra được. Phải một lần nữa thoát xác. Đăng Minh trụ vững được cũng chỉ trong chân tơ kẻ tóc và lần này chiến thắng của Chú lại nhờ vào cơ duyên tốt.

“Một lần yêu thương, một đời bão nổi”. Sau vết thương lòng đó, trái tim nào chịu ngủ yên. Đăng Minh tự hành hạ mình như kẻ sắp chết khát phải đào giếng. Mà Chú đã nguyện lưu đày, tự tay đào giếng thật! Chỉ cần đào xong thôi là người sẽ dứt áo về đời để theo tiếng gọi của tình thương khổ lụy trần thế. Đạo và đời ở đây, một lần nữa được nối liền bằng một sợi tơ quá mảnh. Sự đấu tranh trong lòng diễn ra quá gay gắt, có đêm Chú mê sảng, kinh hoàng trong giấc mơ về hình ảnh chiếc lá sắp lìa cành, thẳng rơi vào khoảng không vô tận. Chú tự bạch với Thầy: “Thầy ơi, nếu vào Niết bàn mà phải đạp lên một chiếc lá, Phật có làm không?" Chiến thắng, dù là chiến thắng gì khi phải đổi bằng tính mạng của đối phương thì cũng không hợp với tinh thần từ bi của Phật. Có thể xuất phát từ quan niệm đã được nghệ thuật hoá này, Trần Thuỳ Mai đã giải quyết mâu thuẫn đó bằng một kết thúc khá đặc biệt. Đăng Minh là người thắng cuộc và đi trọn đường. Thắng lợi trong gang tấc ấy có được là nhờ Lan rút lui. Có lẽ Lan tự thấy không thể lay chuyển được tận gốc trái tim của người chân tu, nhưng trên hết đó chính là sự tự nguyện hy sinh của cô. Đã đi mà chẳng tới, lẽ ra thì phải chết. Nhưng em chết thì anh cũng không thể yên lòng đi trọn con đường tu. Vì vậy em đã quyết lấy chồng xa xứ ... Nhưng đi Tây đi Mỹ không là phải chí nguyện của em. Lấy một người mình không thương, đến một nơi xa lạ thì với em còn khổ hơn là chết. Xin anh hãy tụng cho em một lần kinh cầu siêu thoát, một lần thôi. Trước khi ra đi, Lan đã viết lại những lời chân thật và cao thượng của lòng mình như thế. Vâng, một lần thôi, chứ không phải một nghìn lần “quá lao nhọc” như Đăng Minh nguyện sám hối và cầu siêu cho mẹ, một lần thôi, đọc đến đây tôi cảm thấy ứa nước mắt. Mà chính nhân vật cũng bất giác oà khóc trước chiến thắng của mình. Nước mắt ấy là hoá thân của hạnh phúc tràn bờ hay khổ đau nuối tiếc? Chỉ biết rằng đó là những dòng tục lụy cuối cùng để đưa chiếc thuyền lòng vào neo nơi bờ thanh thản.

Có hai hình tượng đẹp, đáng trân quý và đáng nhớ mà Trần Thuỳ Mai đã xây dựng thành công trong tác phẩm, đó là vị Thầy và cây hoàng lan.

Là người có linh giác về tương lai con người, rất nghiêm mà giàu lòng từ mẫn, không la rày trách cứ như người sư huynh, không hẹp hòi phân biệt như người cô, lại có tâm bình đẳng, dung thông, nhìn đời vốn không trong không đục, sinh ra đời được trưởng ngộ bậc minh sư giác ngộ như thế này, quả là một diễm phúc lớn mà Đăng Minh có được. Đăng Minh, cái tên có ý nghĩa thật hay - ngọn đèn đang chiếu sáng - là chính Thầy đã đặt. Phải chăng, Thầy đã ký thác một niềm tin kiên cố vào người đệ tử chân tu tương lai: giàu lòng từ bi, trí tuệ, có bản lĩnh và khả năng độ cha, độ mẹ và hết thảy chúng sinh đang mê mờ trong vô minh sang bờ giác? Điều đáng quý là Thầy thấu hiểu được hoàn cảnh, căn cơ và tư chất giác ngộ của đệ tử mình. Khi thấy lòng đệ tử mình đang chao, lòng từ bi đã bị vướng ái kiến, Thầy không rầy la, mà chỉ nhìn thẳng vào mắt đệ tử một cách thuỳ từ và trả lời: "Chỉ có con tự trả lời được thôi. Ngày mai con hãy về, cứ nhìn thẳng vào nghiệp duyên mà tự quyết lòng mình”. Đức Phật cũng chỉ là người chỉ đường, còn việc chọn lựa và đi hay không là mỗi người phải tự quyết và tự độ!. Khi thấy đệ tử đang oà khóc, luống cuống che mặt, Thầy từ bi và thông cảm, vỗ về: "Cứ khóc đi con”. “Thầy chưa nghe nói gỗ đá thành Phật bao giờ” Khi đệ tử xin phép, được hay không, trồng cây Hoàng lan tội nghiệp ấy, Thầy bảo: "Cỏ cây vô tội, Sao mình không thể bao dung”. Đặc biệt vị Thầy tuyệt vời ấy đã để lại trong lòng người đọc một ấn tượng quá đẹp, khiến người ta bật khóc khi một tay dắt người đệ tử đáng thương, một tay cầm túi cây đến bên góc vườn, thầy tự mình trồng xuống. Sau Giác Duyên, chính Thầy là hiện thân vẻ đẹp tình thương quảng đại và trí giác của vị Tăng trong đạo Phật đã thong dong bước vào thế giới nghệ thuật ngôn từ.

Hoàng lan được tưới tẩm, lớn lên từ nước giếng chùa mà chính Đăng Minh đã tự đào khi cố gắng kéo dài thời gian, vượt qua cửa ải cuối cùng. Tất cả trong một. Gởi tình yêu vào đất, được hoa trái đầy cành. khi hoàng lan nở hoa, thì lòng của Đăng Minh cũng khế hợp với lòng Phật. Tính hiện đại va chất triết lý sâu sắc của tác phẩm được gởi trọn vào hình tượng cây hoàng lan này: Tình yêu cứu rỗi cái đẹp. Cái đẹp lại mong manh trước ngọn gió vô thường, vì chấp thường cho nên chúng sanh đau khổ. Nhưng rồi chính đau khổ là chất liệu làm nên hạnh phúc. Con người có khát vọng thành Phật - khát vọng vươn tới chân, thiện, mỹ - nhưng hãy nhớ sự thành Phật của con người sẽ là hư vô, ảo tưởng nếu nó không khởi nguồn từ tình thương - thương chúng sinh. Trong cuộc đời, có lẽ mỗi người nên gieo trồng trong mảnh đất lòng mình một cây hoàng lan như thế. Hoàng lan sẽ nở hoa vàng mong manh. Mong manh như tất cả những gì đẹp trên thế gian này.

[Cỏ Dại]

Lời Hứa- Trần Thùy Mai

Tặng cho Cỏ Dại

Hơi bất ngờ vì món quà, vì Baby vẫn nhớ Cỏ là mọt...truyện, và vì tìm thấy một chút thân quen hình ảnh của chính bản thân mình trong đó. Bất giác nhận ra không biết bao lâu rồi mình lấy mất thời gian đọc sách của chính mình, còn gì nữa không nhỉ? Hy vọng mình không thay đổi quá nhiều.
Hình như đây là lần thứ hai Cỏ được đọc bài này - và tự cảm thấy mình thật may mắn...
Cảm ơn Baby nhé!

Cánh đàn ông chúng mình


Vợ tôi ấy mà, cô ấy là chúa hay ghen!

Một lần, tôi đi làm vừa về tới nhà, cô hỏi ngay:

- Hồi sáng anh chở ai đi phố vậy?

- Hồi nào? – Tôi giật mình hỏi lại.

- Hồi sáng chớ hồi nào!

Tôi gõ tay lên trán:

- À, à, để anh nhớ coi. Hồi sáng hình như anh có chở thằng bạn đi mua sách.

- Không có hình như gì cả. Hồi sáng anh chở một cô gái. Ai vậy?

Tôi gật gù như một nhà hiền triết:

- Cô gái hả? Ừ, ừ, có. Cô bạn cùng cơ quan với anh ấy mà. Anh chở cô ta lên ủy ban để chứng giấy tờ cho cơ quan. Ối giào, em để ý làm gì ba cái chuyện lặt vặt đó...

Tôi thở dài một cái, phẩy tay và đi vào phòng thay đồ ra cái điều chuyện không có gì đáng nói.

Ít bữa sau, vợ tôi lại nói:

- Cô gái hôm trước không phải ở cơ quan anh.

Tôi giật bắn người. Chà, thế là đã có một màn điều tra trò rồi! Lập tức tôi nhíu mày:

- Anh có nói cô ta làm chung với anh hồi nào đâu?

- Thôi, anh đừng có chối!

Tôi ngơ ngác:

- Thật mà! Chắc là em nghe nhầm hay sao ấy! Cơ quan cô ấy đóng ở gần chỗ anh. Sẵn anh đi công tác, cổ quá giang lên ủy ban. Trời, ba cái chuyện linh tinh...

Tôi lại thở dài, phẩy tay chán ngán.

Một tuần sau, tôi lại bị vợ khảo:

- Hôm nay anh lại đi với cô nào đấy?

Tôi nhún vai:

- Thì cô bữa trước chứ cô nào. Hôm nay cô ta lại quá giang lên quỹ tiết kiệm. Sao em cứ thắc mắc làm gì mấy cái chuyện đó cho mệt óc!

Vợ tôi hình như rất thích mệt óc, cô ta mím môi lại:

- Ai đừng qua mặt tôi. Cô này không phải là cô hôm trước. Cô này để tóc ngắn.

Tôi gật đầu một cách mau mắn:

- Ðúng rồi! Hôm trước cô ấy để tóc dài nhưng gần đây lại cắt tóc ngắn.

- Nhưng không phải chỉ mái tóc. Mặt cô này gầy hơn cô kia.

Một lần nữa, tôi xác nhận:

- Ðúng, cô ấy mới ốm dậy mà!

- Nhưng cô này cao hơn! - Vợ tôi khăng khăng.

- Vì hôm nay cô ta đi guốc cao gót.

- Anh đừng nói láo! - Vợ tôi hét lên – Em thấy cô ta mang dép rõ ràng, đôi dép thấp tè tè.

Tôi khoát tay:

- Có thể là anh nhầm. Ðể ngày mai anh hỏi lại xem cô ấy mang guốc hay là mang dép, anh sẽ trả lời em sau.

- Không có sau trước gì cả. Anh trả lời ngay bây giờ đi! Cô ấy là cô nào?

Nếu các bạn ở vào địa vị tôi thì các bạn sẽ không thể nào giữ bình tĩnh nổi. Tôi cũng vậy, tôi nổi sùng gắt:

- Nè, cô đừng có ăn nói với tôi bằng cái giọng đó. Ai cho phép cô tra khảo, hoạnh họe tôi? Cô có biết tôn trọng tự do của người khác không?

Mặt vợ tôi méo xệch, giọng lạc hẳn đi:

- Nhưng tôi là vợ anh. Tôi có quyền...

Tôi cắt ngang cái quyền gì đó của cô ta:

- Không có quyền hành gì ở đây hết! Chẳng lẽ sau khi có vợ, tôi không được phép có bạn gái hay sao? Tôi nhấn mạnh: bạn chỉ là bạn thôi! Em đừng lo. Anh biết anh phải làm gì để xứng đáng với em.

Nghe cái giọng đàng hoàng, đứng đắn của tôi, vợ tôi chừng như bớt lo thật. Cô ta nhỏ nhẹ:

- Thì em chỉ hỏi cho biết vậy thôi. Em đâu có cấm anh bạn bè, nhưng anh đừng có nói dối em. Như hôm trước anh bảo cái cô đó là cùng cơ quan...

- Thì anh đã bảo là em nghe nhầm kia mà ! Anh đâu có dối em khi nào. Em nên bỏ cái tật ghen tuông đó đi. Ghen tuông chính là người bạn đường phản trắc của tình yêu. Em có nghe câu nói đó không? Em yêu anh thì em hãy tin anh.

Vợ tôi xem chừng ân hận. Cô ta xúc động vùi đầu vào bộ ngực lép xẹp của tôi. Từ lồng ngực, tôi nghe có tiếng nói: “Em tin anh”.

Thế đấy các bạn! Hừ, tôi đã bảo mà, cái bọn đàn bà là chúa ghen. Thật chả ra làm sao! Cánh đàn ông chúng ta thì thèm vào ghen với tuông! Ghen tuông là những tình cảm hoàn toàn xa lạ với chúng ta.

Bỗng tôi chợt nhớ ra một điều và lạnh toát cả người. Tôi cố gắng nắm hai vai vợ thật là nhẹ nhàng và đẩy ra. Tôi nhìn sâu vào mắt cô ta và hỏi dịu dàng, thật dịu dàng:

- Chiều hôm qua em về thăm ngoại phải không?

- Vâng, em đã nói trước với anh rồi mà!

- Ừ, thì nói trước, anh có nói gì đâu! Nhưng em đi bằng xe buýt chứ?

Vợ tôi tỏ vẻ ngạc nhiên nhưng vẫn trả lời:

- Thì xe buýt!

- Xe buýt chắc chật chội lắm hả em?

Vợ tôi rõ ràng không hiểu tôi định dẫn dắt câu chuyện đi đến đâu, cô ta vẫn thật thà đáp:

- Vâng, xe đông người lắm.

- Thế khi về, xe có đông không?

Vợ tôi cúi đầu:

- Không, khi về em không đi xe buýt.

Hà hà, khi phạm tội, người ta thường cúi đầu, không dám ngẩn mặt lên. Tôi tiếp tục hỏi môi nhếch một nụ cười hiểm độc:

- Thế chắc em đi xe lam?

- Không, em đi xe đạp.

- Em mượn xe của ngoại à?

Vợ tôi lắc đầu:

- Ðâu có! Anh Luyến chở em về.

Tốt lắm, khá thành thật! Nhưng dù sao cũng lòi đuôi rồi. Tôi xốc lại cổ áo, đổi giọng:

- May mà cô nói thật. Nếu cô không nói thì tôi cũng thừa biết. Hôm qua tôi đã thấy hết rồi. Bây giờ cô hãy cho tôi biết, cái thằng cha Luyến ấy là ai? Hắn quen cô ở đâu và từ hồi nào? Ðã chở nhau đi chơi cả thảy bao nhiêu lần rồi? Phải khai cho trung thực, không được giấu nửa câu!

- Ơ, cái anh này lạ chưa! - Vợ tôi la lên – Anh Luyến mà anh không biết hả? Con cậu Tư đó! Lại dám gọi anh Luyến là thằng cha nữa, anh ăn nói nghe buồn cười chưa!

Tôi bán tín bán nghi, nhíu mày suy nghĩ:

- Anh Luyến nào? Con cậu Tư sao anh không biết?

Vợ tôi reo lên:

- À, phải rồi! Anh Luyến đi nghĩa vụ quân sự mấy năm nay, hèn gì mà anh không biết!

Tôi nhìn thẳng bào mặt vợ tôi, thăm dò, y hệt như những nhà khoa học đang nghiên cứu những chỗ lõm trên mặt trăng. Khuôn mặt cô ta rất thành thật, không có một dấu hiệu nào chứng tỏ sự sa sút về đạo đức. Nhưng dù sao cũng không nên xem mặt mà bắt hình dong. Tôi lạnh lùng:

- Luyến láy gì đó tôi không cần biết. Nhưng đã là phụ nữ có chồng thì không được đi với bất kỳ người con trai nào.

- Nhưng đây là con cậu Tư mà!

- Con cậu Tư hay không phải con cậu Tư làm sao tôi biết được!

Vợ tôi nhăn mặt:

- Nếu anh không tin thì ngày mai ghé ngoại! Gặp ảnh, anh sẽ biết liền!

Tôi nhún vai:

- Không cần! Tôi không phải là đứa ghen tuông bậy bạ, hở một tí là đi xác minh lý lịch người ta. Mà dù có đi với con cậu Tư đi nữa thì cô cũng phải báo cáo trước với tôi chứ không được tự tung tự tác như thế. Ðã là con gái có chồng thì phải tỏ ra đứng đắn, giữ ý giữ tứ với thiên hạ.

Nói một hơi hả dạ, tôi quay lưng đi thẳng một mạch, tiếng giày gõ côm cốp xuống nền nhà, mặc cho vợ tôi khóc tức tưởi sau lưng. Hừ, khóc với chả khóc!

Thế đấy các bạn! Các bà các cô đúng là lộn xộn, đi đứng linh tinh! có chồng có con rồi mà ra đường còn dám đi với người khác, không sợ thiên hạ dị nghị. Con cậu Tư hay không con cậu Tư, ai người ta biết cho! Hừ, nói hoài mà chẳng chịu bỏ vào tai điều hay lẽ phải. Thật chả bì với cánh đàn ông chúng mình! Cánh đàn ông chúng mình thì... thì... thì...



-1984-
Nguyễn Nhật Ánh

[Baby]

Cánh cửa thứ chín
Tác giả: Trần Thùy Mai
,

N ghề nghiệp của anh buộc anh phải đi rất nhiều nơi, còn cuộc sống của tôi lại luôn ở đây: những ngày rất dài trong khu vườn lặng lẽ.
Một ngày, một giờ, một khoảnh khắc nào đó, đột nhiên hai cuộc đời riêng rẽ bỗng đi chéo qua nhau. Đó là một ngày cuối năm, ngày khởi đầu của tiết lập xuân. Anh gọi điện nhầm đến nhà tôi. Mặc dù biết đã nhầm, anh không gác máy. Và chúng tôi nhận ra nhau.
Sau đó ít lâu, chồng tôi bảo: "Bệnh của Quyên dạo này khỏi rồi sao?". Tôi chỉ cười lặng lẽ. Chứng thống kinh hành hạ tôi hơn hai năm nay. Những cơn đau khiến cơ thể tôi lạnh giá. Sau nhiều tễ thuốc đắng không chút kết quả, ông lang già cuối cùng đã khuyên tôi tìm tới sự tập luyện của tâm linh.
Buthayoga, đó là thứ nghệ thuật làm nóng cơ thể từ sự khởi động của cái tâm thường bị vùi sâu che khuất. Trong bốn bức tường rêu này tôi có đủ thời gian và sự tĩnh lặng để làm việc đó. Nhưng linh hồn tôi không tĩnh, tôi không phải là đạo sĩ. Tôi chỉ là một người đàn bà.
Giờ đây, tôi dần dần ra khỏi cơn đau. Nhờ một sự tình cờ. Một giọng nói. Đó là anh.
Có lần nào đó, tình cờ anh nhắc đến ngày lập xuân ấy. "Quyên có biết vì sao anh không gác máy không? Vì bỗng nhiên anh nghe trong giọng nói tưởng như bình thường của em một điều gì đấy, giống như tiếng kêu cứu của một người tù".
Còn tôi, ngược lại. Từ giọng nói anh, tôi thấy mầu xanh và những đám mây. Sau này tôi mới nhớ ra, đó là cảm giác khi thấy đường chân trời. Tôi đã có cảm giác ấy một lần, thuở còn bé, khi về thăm quê ngoại.

***

A lô, Quyên đấy hả? Này, có phải em thường nghe người ta tả mặt trời mọc trên biển không? Vậy mà bây giờ anh đang nhìn thấy mặt trời lặn trên biển "Sao thế? Vậy là mặt trời lặn ở phía đông?".
"Không... - Anh cười, như thể đang nhìn thấy vẻ mặt ngơ ngác của tôi. - Chỉ vì hôm nay anh đang ở Hà Tiên. Nơi đây biển ở phía tây đất liền, thế thôi". Trong tiếng anh cười, như có tiếng sóng biển, có ánh hoàng hôn cháy rực trên sóng và phản quang của một vùng đất xa rất xa - Nơi tôi chưa từng thấy bao giờ. Tôi có thể thấy gì, ngoài khu vườn nhỏ bị che kín. Nhưng ở đây, mặt trời, biển và sóng đang hiện ra trong bốn bức tường của tôi: Tôi đi bên anh, trên bờ cát. Nắng buổi chiều rất tươi đổ bóng chúng tôi trên những làn sóng mịn. Rồi cả hai cùng ngồi trên chiếc thuyền con, rẽ sóng về phía hòn Phụ Tử. Tóc tôi bay rối tung, trong khi anh chỉ cho tôi những hòn núi đá nhấp nhô trong vịnh Thái-lan. Tất cả đều nhuốm mầu mặt trời chiều, mặt trời đỏ au đang từ từ lặn sâu vào sóng biển.
Ngoài cổng, Hòa đã về. Tôi ra mở cửa cho chồng. Chiếc Chaly trắng nổ máy xành xạch. Như mọi lần đi làm về, Hòa hỏi, giọng bình thản:
- ở nhà có việc gì không?
Cũng như mọi lần tôi trả lời:
- Không, chẳng có việc gì.
Tôi lấy nước cho Hòa rồi vào bếp sửa soạn bữa cơm. Hòa thả người xuống xích đu đọc báo. Làm sao Hòa biết, tôi vừa từ vịnh Thái-lan trở về, và giờ này trong tâm trí tôi vẫn chói rực một mặt trời trên biển tây.
Anh là người đầu tiên giúp tôi biết người ta có thể sử dụng điện thoại để san sẻ cuộc sống với nhau, chứ không phải chỉ để trao đổi những thông tin ngắn gọn. "Hôm nay Quyên có gì vui không?". Tôi cố lục tìm trong ngày dài của mình một điểm sáng nào đó. Những cuộn len. Những tấm áo đan dở. Sự mưu sinh tủn mủn...". A, nhớ ra rồi, trước nhà em có một cái ao, sáng nay có một bông súng hồng vừa nở". "Hôm nay, người hàng xóm đến cho một con mèo mầu lam đẹp lắm. Anh có tin có một con mèo mầu lam không?". Có hôm anh gọi cho tôi đúng vào lúc nấu xong bữa ăn chiều. "Quyên vừa nấu những gì, nói cho anh biết, cho anh thèm". Tôi kể cho anh nghe: canh mít nấu tôm, cá bống kho tiêu, rau muống luộc... Anh hít hà trong điện thoại. Tôi rủ: "Đến đây ăn cơm". "ừ, nhớ để phần anh nghe".
Dần dần tôi bắt đầu tập cách thổ lộ những gì đã nén quá sâu trong tâm trí, điều trước đây tôi chưa hề quen. Tôi nói với anh về thời thơ ấu, khi mẹ đã bỏ đi và cha tôi đùm bọc đàn con trong một tình thương mà tôi linh cảm có lẫn lộn cả oán thù. Mỗi lần có lỗi, tôi bị đánh mà không được khóc. Giờ đây trước những nỗi đau, tôi đã quen với lối khóc không trào lệ. Tôi đã câm nín như thế cả vào ngày đứa con trai lên mười được người em chồng đưa về San Diego làm con nuôi. Tôi ôm con vào ngực trước khi trao cho Hoành, bây giờ ngực tôi còn mãi hơi ấm nóng của đứa trẻ, khiến những phần còn lại của cơ thể tôi mãi mãi lạnh giá.
Chồng tôi thỏa mãn. Một căn nhà hương hỏa, một công việc ổn định, một người vợ hiền, một đứa con trai may mắn được đỡ đầu và chắc chắn sẽ thành đạt. Hòa bảo tôi: "Vợ chồng mình sẽ sinh thêm đứa nữa". Nhưng tôi không sinh nở. Chứng thống kinh hành hạ tôi. Mỗi tháng một lần, cơn đau bắt tôi cắn răng, không rên rỉ. Mỗi lần ngồi tập môn Buthayoga, tôi thành khẩn nguyện cho mình khỏi bệnh. Những ngón tay, theo đà thúc đẩy của một thứ ký ức siêu nhiên nào đó cứ xoa mãi trên bụng, trên thắt lưng tôi. Nhưng cánh cửa tâm linh không hề mở. Những ngón tay chịu không chạm nổi vào những vùng khuất trong tôi.
Nhưng bây giờ, trong bốn bức tường rêu đã có cả biển trời. Những cơn đau đã dịu xuống. Đã dứt.
"Alô, Quyên đó hả? Hôm nay có gì vui?". "Hôm nay là ngày rằm, người ta gánh hoa sen đến bán. Quyên mua hai bó hoa vừa trắng vừa hồng. Mua hạt sen để trưa nay nấu cháo chay". "Ngày rằm, Quyên ăn chay, còn anh đang ở rừng Xuyên Mộc. Người ta làm thịt thú rừng chiêu đãi, giết hai con nhím, một con cheo". "Ghê quá!". "ừ, lúc nãy sắp bị giết, con cheo cứ ứa nước mắt. Nhìn thấy thương quá, không ăn được miếng nào. Thôi, Quyên hãy tới đây đi. ở đây có một dòng suối nước nóng, ngâm chân xuống thì uống bao nhiêu rượu cũng không say. Anh sẽ chỉ cho Quyên cây dầu lớn, có hoa rụng trắng xóa cả bãi cỏ". Tôi cùng anh lang thang trên bãi hoa dầu trắng phau, rồi đi ra suối Bang mắc võng trên dòng nước. Tiếng suối chảy lúc trong vắt, lúc trầm đục đủ cung bậc. Trên đầu tôi, trời cao và xanh bao la.
"Quyên ơi, em đã đến đây thì cũng có thể bay lên trời với anh được". Chợt tôi thấy mình vút lên trời xanh. Tôi thấy anh ở bên tôi. Chúng tôi đang bay lên, và đang lơ lửng trước vực thẳm.

***

Đó là ngày anh không chịu dừng lại ở tưởng tượng để chỉ đòi ăn canh mít non và cá bống kho tiêu qua đường điện thoại. Anh nói với tôi huyền thoại về chín cánh cửa. "Ngày xưa có người lạc vào sơn động và kết duyên với chúa Tiên. Một hôm chúa Tiên đi chầu Trời, giao cho chàng một xâu chín chiếc chìa khóa và dặn chàng mở cửa nào tùy thích, chỉ trừ cánh cửa thứ chín. Trong tám ngày chàng lần lượt mở tám cửa, mỗi khung cửa dẫn vào một cảnh giới tuyệt vời như trên thiên đường... chỉ còn cánh cửa thứ chín, chàng trai tự nhủ, mình không mở ra. Nhưng...".
Cánh cửa thứ chín. Cánh cửa biết mở ra là tai họa mà mọi người cuối cùng đều đã mở. "Quyên ơi, Quyên hiểu anh muốn nói gì không?". "Em hiểu. Em thấy sợ".
"Tại sao?". Tôi không biết làm sao giải thích nỗi sợ hãi của mình. Dường như đã đến lúc tôi có thể nhận diện thứ tình cảm trong lòng mình: Đấy chính là tình yêu đang mỗi lúc một lớn lên, và tôi linh cảm cuộc đời tôi sẽ sụp đổ dưới sức nặng của tình yêu ấy.
Một ngày cuối hè, anh lại đi qua phố cổ. Anh muốn gặp tôi. Tôi ấp úng, cố gắng diễn tả cho anh biết rằng người ta thường khuyên đừng đùa với lửa. Đùa với lửa, sẽ bỏng tay, và tôi tự biết mình không chịu nổi xót xa.
Nhưng anh hứa không làm tôi bỏng. Không phải những hồi chuông điện thoại làm rối tâm tư tôi. Làm rối linh hồn tôi, chính là nỗi khát khao được nhìn thấy, dù trong một chút, cuộc đời bao la mà trước nay tôi mới chỉ nhìn trong tưởng tượng.
Chín giờ tối, đúng vào đêm hạ chí, tôi ra khỏi nhà, qua cánh cổng gỗ cũ xưa, rồi đi men theo bờ hồ trước mặt. Hoa sen cuối mùa lan tỏa mùi thơm trong ánh trăng. Anh đang chờ tôi bên kia hồ, dưới gốc cây xà cừ. Bóng đêm lẫn bóng trăng bao trùm thân thể tôi. Hai chân run run, tôi lúng túng, hoảng hốt, cảm thấy thất thố vì đã đến một nơi quá bất lợi cho mình. Nhưng ngay lúc ấy tôi cũng không kiềm chế được mong muốn lao sâu vào khám phá một thế giới - Anh, anh cũng là một thế giới.
Anh bước lại bên tôi, hay tôi đang chạy đến với anh, tôi không biết nữa. Rồi tôi cảm thấy tay anh, mắt anh, môi anh, tất cả rất giản dị, rõ nét và rất giống hình ảnh trong trí tưởng tượng của tôi. Anh rất ấm, và rất dịu dàng.
Đúng như lời hứa, anh đã không làm tôi bỏng.
Tôi không bỏng. Tôi cháy.

***

Lúc tôi trở về nhà, cánh cổng nặng khép hờ rên rỉ dưới tay tôi. Hòa đã ngủ say, tờ báo rơi trên ngực. Suốt đêm tôi như đang nằm duỗi trong một đám sương mù, lâng lâng, êm ái. Cũng trong đêm ấy, ước mơ được rực cháy suốt quãng đời còn lại chợt như một ám ảnh điên rồ thiêu đốt tâm trí tôi.
Trời mờ sáng, tôi ra sân, đi lảo đảo như người mộng du. Vượt qua cánh cổng, vượt qua cây xà cừ, vượt qua con đường sương trắng, tôi như người điên đập cửa căn phòng lạ.
Người đàn ông của tôi hiện ra trước mặt.
Trong lúc đi trên đường, bên tai tôi cứ lùng bùng những điều định nói cùng anh. Tôi sẽ nói rằng tôi không thể tiếp tục sống trong bốn bức tường lạnh lẽo. Tôi sẽ nói muốn cùng anh đi vớt mặt trời trên biển tây. Tôi sẽ chịu bỏng, chịu cháy, để được đau đớn, được yêu thương. Tôi muốn chịu đựng mọi thứ trên đời, ngoại trừ sự tẻ lạnh.
Nhưng lúc này, dưới ánh sáng quá rõ của ban ngày, anh hiện ra rất xa lạ với hình ảnh anh trong bóng trăng. Một người đàn ông đến từ một cõi đời khác... Tôi thấy mình đứng trên hành lang, trước người đàn ông này một cách vô lý, ngớ ngẩn và trơ tráo. Kêu lên một tiếng, tôi đâm đầu chạy ra đường. Có tiếng xe đâu đó thắng gấp...
Không hiểu sao lúc đó tôi không biết sợ. Mãi đến lúc ngồi trên xích lô qua đường phố dài, cả người tôi mới bắt đầu run lên, cơn run rẩy không cưỡng được của người suýt chết.
Hòa đang cho chim ăn trước hiên nhà. "Em đi đâu sớm thế?". Giọng Hòa bình thản như mọi câu nói vào mọi giờ, mọi ngày khác. Tôi gắng gượng thốt lên một lời nói dối qua loa rồi bước vào nhà.
"Sáng nay anh đi làm sớm, em cho anh ăn mì với hai quả trứng". Hòa bảo, không ngoái lại. "Vâng, bánh mì với hai quả trứng". Tôi vào bếp với đôi chân chưa hết run. Hòa không biết nấu ăn, cũng không hề có thói quen ăn tiệm. Anh không thể nào xoay xở được nếu không có tôi. "Ngày mai là ngày hiệp ky, nhớ chuẩn bị đồ lễ đưa sang từ đường". "Vâng, em nhớ". Tôi trả lời, những câu trả lời như tiếng vang không âm sắc.
Khi chiếc Chaly trắng xành xạch đi rồi, tôi để rơi mình xuống ghế. Cơn đau chợt quặn thắt, mồ hôi rịn ra ướt cả hai tay tôi.
Một hồi chuông reo.
"Quyên ơi, em nghe đây: một người tù hèn nhát thì sẽ mãi mãi là một người tù".
Tôi không dám nghe. Tay tôi run rẩy tháo rời dây điện thoại. Anh đã nói đúng, nhưng rất có thể chính anh cũng có bốn bức tường, hai cánh cổng ở đâu đó, và dù đi khắp nơi trên thế gian anh cũng không ra khỏi những thành trì, như tôi...
Cả tuần sau, máy điện thoại tắt ngấm. Tôi hiểu thế nào là sự trống rỗng của lặng im. Căn phòng lạnh, yên lặng đè lên tim tôi như một khối nặng trịch vô hình. Sự yên lặng khắc khoải, đau nhói âm thầm trong lúc đi, đứng, nói cười, cố sống cuộc đời bình thường.
Vẫn biết chân trời là nơi không đến được, nhưng dù sao tôi cũng phải có một chân trời.
Đến ngày thứ tám, tôi nối lại đường dây. Nhưng chiếc máy không hoạt động nữa. Chồng tôi đã trả số thuê bao. "Anh thấy nó chẳng có lợi lộc gì mà nhiều khi lại thêm mất ngủ. Chưa bao giờ anh thấy khỏe như tuần qua, khi máy hư". Tôi lặng lẽ nhìn chồng tôi với đôi mắt của người chết đuối. Cơn đau hành hạ tôi. Tôi âm thầm chịu, không rên rỉ.
Đêm ấy tôi nằm mơ thấy một con nai trúng tên, nằm khắc khoải chờ chết trong một xó rừng.
Sáng sớm hôm sau, trong lúc tập Buthayoga, hai tay tôi chợt rời thắt lưng, tự hướng về phía đầu, xoa mãi vào huyệt bách hội. Chợt như có dòng nước lũ xoáy mạnh làm vỡ cả con đập chắn ngang. Hoàn toàn không ngờ trước, tôi bỗng òa khóc, khóc tức tưởi, không sao cưỡng được. Những giọt lệ trào ra từ khóe mắt, những cơn rền rĩ thoát ra từ lồng ngực. Tôi khóc to, khóc thảm thiết, một thứ khóc vô thức kỳ lạ, giữa lúc tâm trí phiêu bồng như đang chìm giữa sương mù.
Cơn khóc dừng khi tôi chìm vào giấc ngủ mê. Khi tỉnh dậy, tôi biết Buthayoga lần đầu tiên đã chạm đến điều gì trong linh hồn tôi.
Chứng thống kinh của tôi đã dứt.
Những hồi chuông điện thoại đã tắt. Không còn mây trời, biển và rừng trong bốn bức tường xây kín. Không còn gì nữa, và tôi cũng không còn đợi.
Tôi cam tâm dừng mình lại trong hai cánh cổng: Cánh cửa thứ chín của mỗi đời người.
Tối hôm sau, trong bữa ăn, chồng tôi bảo:
- Sáng hôm qua mình tập cái môn dưỡng sinh quỷ quái gì mà cứ rền rĩ y như có ai chết không bằng.
Tôi lặng yên. Làm sao nói cho Hòa hiểu được, một thế giới vừa bị lấp vùi. Tôi đã tự chôn mình cùng với thế giới ấy, và giờ đây tôi đang khóc tôi.